1 tuần sau khi quyết định 64 của UBND TPHCM có hiệu lực: Vẫn cần thời gian thích nghi

 

Cách đây 2 năm, anh Đỗ Văn Giang (Thái Bình) chẳng biết gì đến việc buôn bán dọc theo con đường Nguyễn Bá Luật đi vào chợ Từ Đức (Bình Thọ, Thủ Đức, TPHCM), khi đó anh là công nhân một công ty khấm khá. Đùng một cái, khủng hoảng kinh tế khiến công ty này tuyên bố phá sản. Không còn cách nào khác, anh xoay sở mưu sinh bằng thúng dưa lê. Việc buôn bán dọc con đường vào chợ tuy cũng vất vả nhưng mỗi ngày anh Giang cũng kiếm được hơn trăm ngàn đồng. Lo được cuộc sống cho gia đình ở quê nhà. “So với thời còn làm công nhân, thu nhập của tôi khá hơn nhiều. Tôi tưởng vợ con mình có được những ngày tháng vui vẻ, ai ngờ Quyết định 64 của UBND TPHCM khiến chúng tôi lại vất vả tìm kế mưu sinh. Chắc tôi chỉ còn đường về quê thôi”, anh Giang cho biết.

 

Một “đồng nghiệp” khác của anh Giang là anh Lê Dương Côn (quê Hải Dương) vừa cân cam cho khách vừa tham gia câu chuyện: “Chúng tôi buôn bán kiểu này thì làm sao đăng ký kinh doanh, làm sao có chứng nhận ATVSTP.

 

Quyết định 64 khiến chúng tôi hết đường sống rồi còn gì. Đến nước này không về quê như ông Giang thì ở đây làm gì. Mà tôi nói thật, những người như chúng tôi có mà đầy trong cái thành phố này. Cấm cả bọn là kéo về quê cả bọn, lại khổ cho xem”. Đội quân bán dạo, bán ở lòng lề đường tại TPHCM như anh Giang, anh Côn có hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác đổ về. Bị cắt ngang đường mưu sinh, một là họ về quê như lời anh Côn nói, hai là họ bằng mọi giá bám trụ TPHCM hầu tìm ra tiền bằng mọi giá.

 

Liệu hình ảnh này có trở thành quá khứ, hay “liều thuốc 64” sẽ bị nhờn vì áp lực mưu sinh. (Ảnh: T.G)

 

Ông Hoàng Văn Tâm (Ban quản lý chợ Từ Đức) cho biết, nếu chiếu theo tiêu chuẩn được phép bán nông sản thực phẩm của Quyết định 64, sẽ có hơn 50% tiểu thương trong chợ phải “bỏ cuộc”. Tình trạng tiểu thương chợ Từ Đức gặp khó với Quyết định 64 không phải là cá biệt, hơn 250 chợ lớn nhỏ khắp địa bàn TPHCM, đặc biệt là quận, huyện không thuộc trung tâm đều “vướng”. Chưa kể đến hàng ngàn chợ tự phát, hàng triệu hộ bán lẻ nông sản thực phẩm trên khắp thành phố sẽ “bó tay”, ngậm ngùi ra đi vì Quyết định này.

 

 

Đại biểu HĐNDTP Đặng Văn Khoa cho rằng Quyết định 64 có hiệu lực là quá vội vã. Sự vội vã nói trên dẫn đến tình trạng khó thực thi vì người dân không kịp chuyển đổi. Bản thân chính quyền các quận, huyện có trách nhiệm triển khai thực hiện Quyết định 64 cũng gặp khó.

 

Trên thực tế, sau 2 ngày có hiệu lực, ban quản lý chợ và chính quyền phường, xã chưa hề nhận được hướng dẫn nào từ UBND quận, huyện liên quan đến Quyết định 64. Xét về mục tiêu, Quyết định 64 nhằm tái lập trật tự đô thị, đảm bảo ATVSTP bảo vệ tính mạng người tiêu dùng là điều hoàn toàn đúng đắn và được người dân đồng tình ủng hộ. Ông Khoa đánh giá, Quyết định 64 có mục tiêu hoàn toàn tốt đẹp. Điều đáng nói là để thực hiện mục tiêu tốt đẹp ấy, điều kiện và biện pháp thực hiện chưa thỏa đáng.

 

Theo ước tính, toàn địa bàn TPHCM có khoảng 500 cửa hàng và điểm bán thuộc các hệ thống như Co.op, Phú An Sinh, CP mart, Shop&Go, 24h, CirCle K, Best& Buy... đủ tiêu chuẩn theo Quyết định 64. So với hàng triệu điểm phân phối nông sản thực phẩm theo phương thức truyền thống, vốn đảm bảo cung ứng đến tận tay người nghèo từ nội thành đến ngoại thành, thì con số 500 cửa hàng tiêu chuẩn quá nhỏ. Chưa tính đến mật độ các cửa hàng tiêu chuẩn này dày đặc ở nội thành, nhưng ngoại thành hầu như chẳng có cái nào.

 

Người tiêu dùng đang tự hỏi liệu 500 cửa hàng tiêu chuẩn với sự phân bố thiếu hợp lý có thể thay thế được hệ thống phân phối truyền thống hiện tại, hay lại thêm phần thương tổn đến túi tiền đang ngày càng eo hẹp của người lao động?

 

Liên quan đến vấn đề này, Phó chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Thị Hồng cho biết, thành phố đã xây dựng hoàn chỉnh và đang triển khai các đề án phát triển thương mại điện tử, đề án quy hoạch phát triển mạng lưới chợ, siêu thị, trung tâm thương mại; đề án phát triển hệ thống phân phối bán buôn, bán lẻ... Nếu các đề án trên đã thành hiện thực, Quyết định 64 có hiệu lực là chuyện đương nhiên, đằng này các đề án, được xem là xây dựng điều kiện phục vụ việc triển khai Quyết định 64, vẫn còn đang triển khai.

 

Không thể phủ nhận thói quen đi chợ tại siêu thị, cửa hàng tiện lợi đã hình thành trong một bộ phận người dân TPHCM, nhưng cũng dễ nhận ra đó là nhóm người có thu nhập cao và ổn định. Quyết định 64 đang làm lợi cho giới “đại gia” kinh doanh hệ thống, chuỗi bán lẻ và đẩy người thu nhập thấp vào tình thế nan giải.

 

“Đa số người thu nhập thấp mới tham gia buôn bán nông sản, thực phẩm không có đăng ký kinh doanh, không giấy chứng nhận ATVSTP và cũng chỉ có người thu nhập thấp mới tìm đến những người này để mua. Người dân còn nghèo, túi tiền còn ít nên khó có điều kiện đi chợ ở các siêu thị, cửa hàng tiện lợi”- chị Kim Anh (Bình Thọ, Thủ Đức) chia sẻ. Là người nội trợ đi chợ hàng ngày, chị Kim Anh cho rằng phải còn lâu lắm chị mới có điều kiện đi siêu thị với cảm giác “đi chợ” như hiện nay.

 

Quyết định 64 về quy họach kinh doanh nông sản thực phẩm trên địa bàn TPHCM do UBND TPHCM ban hành ngày 31/7, có hiệu lực từ ngày 10/8. Nội dung quyết định xoay quanh hai vấn đề chính: Chỉ được kinh doanh sỉ (bán buôn) nông sản thực phẩm tại 3 chợ đầu mối Bình Điền, Thủ Đức, Hóc Môn; Kinh doanh lẻ nông sản thực phẩm (3 nhóm hàng: rau củ quả, thịt gia súc gia cầm, cá mắm...) phải có giấy phép đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận ATVSTP.   Theo Quyết định, hoạt động kinh doanh bán lẻ nông sản, thực phẩm được thực hiện theo quy hoạch của UBND quận, huyện. Các mặt hàng thịt, cá, thủy sản (tươi hoặc đông lạnh) và rau củ quả chỉ được kinh doanh trong phạm vi chợ, siêu thị, trung tâm thương mại và các cửa hàng văn minh tiện lợi. Các trường hợp kinh doanh bất hợp pháp, kinh doanh ở lòng lề đường, không có giấy chứng nhận bị điều chỉnh kể từ ngày 10/8/2009.   Đối với hoạt động kinh doanh bán lẻ hàng nông sản, thực phẩm (tại điều 1 khoản 2) được thực hiện theo quy hoạch của UBND quận huyện và theo pháp luật nhà nước. Điều này được hiểu, đối với các hộ kinh doanh lẻ có giấy phép kinh doanh, có chứng nhận đủ điều kiện ATVSTP, theo quy định vẫn kinh doanh bình thường.