27 năm nhấp nhổm đi - về

Thứ sáu, 11:30 01/05/2009 | Gia đình

Giadinh.net - "Cứ thế này thì lại phải về quê cũ thôi, chứ ở đây khó khăn quá" - nhiều người dân tái định cư tại thôn Tuấn Sơn (Tuấn Đạo, Sơn Động, Bắc Giang) phàn nàn về những bế tắc trong cuộc sống sau khi phải di dời khỏi khu Trường bắn Quốc gia khu vực 1. Trước đây, họ đã 2 lần chuyển đi, rồi lại quay về.

Khu tái định cư thôn Tuấn Sơn, Tuấn Đạo, Sơn Động. (Ảnh: TG)

Điệp khúc khăn gói... chuyển nhà

Được khởi công vào năm 1980, Trường bắn Quốc gia khu vực 1 có diện tích hơn 29.000ha nằm trên địa bàn của 13 xã thuộc 4 huyện: Lục Ngạn, Sơn Động (tỉnh Bắc Giang) và Lộc Bình, Na Dương (tỉnh Lạng Sơn). Năm 1982, những người dân thuộc diện thu hồi đất để xây dựng khu trường bắn chọn nơi để định cư. Tuy nhiên, cuộc sống sau tái định cư nhanh chóng làm cho họ chán nản. Bác Nguyễn Văn Tung, định cư tại thôn Chủa, Tuấn Đạo, Sơn Động cho biết: “Năm đó, tôi chuyển đến Lục Ngạn nhưng làm ăn chưa quen, làm được ít mà các khoản thu đã gần hết thóc, lại thêm nhiều kiểu phạt mà chúng tôi không hiểu nổi nên năm sau nhà tôi cùng các gia đình khác bỏ về quê cũ”.

Đến năm 1989, Ban quản lý dự án lại vận động bà con di cư lần thứ 2 và hỗ trợ cho mỗi hộ một chuyến xe để chuyển đồ. Các hộ tại xã Phúc Thắng và Thạch Sơn phải di chuyển ra ngay bên ngoài khu trường bắn, cách nơi ở cũ một con sông. Nhưng cũng như lần trước, chưa được bao lâu, họ lại “vượt sông” trở về nơi cũ với lý do làm không có ăn, đói...

Năm 2004, Ban quản lý dự án xây dựng trường bắn lại tiếp tục vận động di cư lần thứ 3. Lần này chia thành nhiều đợt. Đợt đầu, Ban quản lý xây dựng sẵn nhà tái định cư và thu xếp cho các hộ dân về nơi ở mới. Các đợt sau sẽ hỗ trợ tiền theo nhân khẩu và các hộ dân tự tìm mua đất, xây nhà, Nhà nước giải ngân vốn hỗ trợ theo tiến độ công trình. Tuy nhiên, chỉ được một thời gian, các hộ lại nhấp nhổm muốn “về”. Bác Triệu Văn Hương, Bí thư chi bộ thôn Tuấn Sơn, nơi có tới 54 hộ dân tái định cư chia sẻ: “Khó khăn quá nên bà con nói thế để được quan tâm hơn chứ đất ấy đâu còn là đất của mình nữa mà về”.

Con trai cô Liên đang vớt măng để mang ra chợ bán.

Sập sùi nỗi lo... đói

Bác Hương cho biết: Hiện 54 hộ dân ở đây đang đứng trước cái đói. Định cư từ năm 2005, được cấp nhà, cấp đất. Nhưng không biết ở đây người ta đo kiểu gì, ngày trước khi còn ở quê cũ, 1 sào của chúng tôi gieo phải hết 3- 4 cân thóc giống, bây giờ chỉ hết có hơn... 1cân. Đất ít đã đành, điều khiến người dân nơi đây trăn trở nhiều nhất là cây lúa trồng xuống không cho thu hoạch.

Cô Đặng Thị Ba cho biết: Cũng 4 năm qua, 54 hộ nơi đây đều trông chờ vào số gạo hỗ trợ của Nhà nước. Cấy lúa không được, nhiều người đã bỏ ruộng, bỏ nhà để đi tìm việc khác. Những người ở lại thì hàng ngày vào rừng chặt gỗ, chặt củi, lấy măng... sống đắp đổi qua ngày. Những cánh rừng đã cằn cỗi giờ lại xơ xác hơn vì sự tàn phá tìm kế sinh nhai của con người.

Chỉ vào nồi măng đang nghi ngút khói mà cả ngày hai mẹ con đi rừng lấy về, cô Liên, một người tái định cư ngậm ngùi: “Công sức cả ngày của hai mẹ con tôi đấy. Trèo đèo, lội suối, vất vả cả ngày thế nhưng cũng chỉ được 50 - 70 ngàn đồng. Đong gạo cho cả nhà ăn vài bữa là hết”. Rồi họ lại vào rừng, lại chặt, lại phá – ai cũng biết vậy nhưng đói thì đầu gối phải bò, có cấm cũng chẳng được! Cô Liên kể, nhiều hôm vào rừng, gặp kiểm lâm, biết là mình sai rồi, nhưng nếu không dựa vào rừng lúc này thì cả nhà sẽ chết đói.

Khi được hỏi thời gian tới gia đình bác dự định sẽ làm gì, bác Tung thở dài: “Lại đi làm thuê thôi. Người ta thuê gì làm nấy! Không thuê thì lại lên rừng tìm măng, chặt gỗ, chặt củi kiếm tiền. Chứ bây giờ ruộng đất ít, nhà thì đông người, không đi làm thuê thì chết đói à?”.

Đây không phải chỉ là chuyện riêng của nhà bác Tung mà là tình cảnh chung của hàng chục hộ dân, hàng trăm con người di cư tại huyện Sơn Động. Đây cũng là nguyên nhân giải thích vì sao cái điệp khúc đi- về của người dân lại diễn ra thường xuyên.

“Mong sao Nhà nước mở những lớp dạy nghề và tạo công ăn việc làm cho con em chúng tôi. Chứ bây giờ, ruộng đất thì ít, đất xấu, đi làm thuê thì không ổn định, cuộc sống của chúng tôi thế này thì không biết đến bao giờ mới thoát đói nghèo”, bác Tung chia sẻ.

Đến Tuấn Sơn đã được 4 năm, năm nào bà con cũng trồng một năm 3 vụ: 2 vụ lúa và một vụ ngô. Năm nào cũng có cán bộ huyện, xã, cán bộ khuyến nông xuống giúp đỡ nhưng vụ gần đây mới được thu hoạch chút ít, nhà nào chăm bón tốt thì được 80 cân/sào, còn phần lớn là 40- 50 cân/sào. “Cứ như thế này thì đói lắm, phải về quê cũ thôi”- cô Đặng Thị Ba ngao ngán.

Lê Hường – Công Lý

hoaianh