30 năm đi tìm dòng tộc

Căn nhà của ông Nguyễn Tấn Tài -  mà người dân trong xóm thường gọi là Út Tèo -  ở ấp 8, xã Vị Thắng, huyện Vị Thuỷ, tỉnh Hậu Giang khá khang trang, vừa có nét cổ kính vừa ẩn hiện dáng dấp hiện đại. Vách nhà được ông trang trí thật trang nghiêm những hình ảnh minh hoạ, những bức hoành phi, câu đối rất ý nghĩa và khá đẹp mắt.

 

Căn nhà cổ kính, mang dáng dấp hiện đại của ông Út Tèo.

 

Ông Út Tèo giải thích: "Đây là những bức hoạ của dòng tộc chúng tôi từ mấy đời nay lưu giữ. Có được cuộc sống ấm no, hạnh phúc ngày nay cũng nhờ hương hoả và công đức của người xưa để lại. Cây có cội, nước có nguồn, cần phải khắc ghi công ơn đó".

 

Hiện ông Út Tèo còn lưu giữ một số hiện vật của gia đình có từ hằng trăm năm như: bộ lư có gốc cây tràm đến nay đúng trăm tuổi; viên gạch nung đầu tiên mà ông bà ông đặt chân gây dựng trên mảnh đất mới; những sổ sách, giấy tờ có liên quan đến đất đai thời Pháp thuộc... tất cả  đều được giữ gìn một cách cẩn thận.

 

Việc tìm lại gia phả dòng họ được ông Út Tèo thực hiện từ năm 17 tuổi. Bắt đầu là tìm đến những người cao tuổi, hỏi han về chuyện lịch sử của đất nước, về quan hệ của dòng họ và đặc biệt rất thích sưu tầm tài liệu xưa.

 

Ông Út Tèo đang giải thích những bức hoạ treo trên vách.

 

Những tài liệu nào có liên quan đến dòng họ hoặc người thân của ông bà mình, ông đều ghi chép, lưu giữ. Thời kỳ chiến tranh loạn lạc, những người thân của dòng họ phải sơ tán mỗi người một nơi. Năm 1976, sau khi đất nước được thanh bình, ông bắt đầu "cuộc hành trình" đi tìm và lập ra một số tông chi có liên quan đến họ Nguyễn - Huỳnh và họ Trần - Huỳnh.

 

Các họ trên đều là họ của ông bà nội và ông bà ngoại của ông Út Tèo xuất phát từ quê gốc vùng Đồng Tháp Mười.

 

Trong thời gian đi tìm tông tộc, có lúc phải gian truân, cực khổ, lặn lội đường bộ xa xôi vài chục cây số ông mới tìm được địa chỉ của người thân ở hầu hết các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long: Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, Hậu Giang, Bạc Liêu và Cà Mau.

 

Mới đây, ông Út Tèo cũng có cuộc hành trình đi tìm tông tộc của mình tại huyện Trà Ôn (Vĩnh Long), ông đã tìm được những anh chị em của ông nội mình. Niềm vui hoà lẫn trong niềm ngạc nhiên đầy xúc động, ông càng tự tin và thấy ý nghĩa công việc của mình hơn...

 

Trong người chỉ có một thứ duy nhất quan trọng đó là giấy chứng minh nhân dân, phòng khi "rủi ro", vậy mà ông lân la, dò hỏi, ở nhờ nhà các cán bộ xã, ấp suốt cả tháng trời để tìm gặp lại được người thân đã bỏ nơi chôn nhau cắt rốn ra đi biệt xứ, những người mà ông chưa từng biết mặt.

 

Hành trang ông thường mang theo chỉ có vài bộ đồ và nhiều loại thức ăn khô như: bánh mì, bánh tét, bánh lá dừa... để ăn qua bữa. "Nhiều khi tìm gặp lại được "người thân", nhưng tôi còn bị mọi người nghi ngờ cho là lừa gạt, dụ dỗ để kiếm tiền. Họ không nghĩ có ai lại bỏ thời gian đi làm những chuyện như vậy", ông Tèo nói. 

 

Ròng rã suốt 30 năm qua, ước mơ quyển gia phả 7 đời của ông bây giờ đã trở thành hiện thực. Quyển gia phả dày trên 200 trang khổ 30x40cm được ghi lại 8 họ mà ông đã tìm, xác định, sắp xếp theo thứ tự từng tông từng chi: viên tằng tổ khảo (ông tổ), viên tằng tổ tỉ (bà tổ), cao tằng tổ khảo (cố nội), tằng tổ khảo (cốc nội), tổ khảo (ông nội), khảo (cha), thân (mình), tử (con), tôn (cháu), tằng tôn (cháu kế), quyền tôn (cháu kế nữa)... 

Với ông Út Tèo, tìm được tông tộc của mình là để đền đáp công ơn tổ tiên, những người đã có công khai hoang, gây dựng nên của cải để lại cho con cháu sau này. Say mê đi tìm gia phả, nhưng ông cũng không quên trách nhiệm của một người chồng, người cha trong việc chăm lo cho các con của mình.

 

Ghi chép gia phả dường như là niềm đam mê bất tận của ông.

 

Bốn người con của ông đều học giỏi. Cô con gái lớn Nguyễn Thị Lux đã tốt nghiệp Đại học kinh tế TPHCM. Cô thứ hai Nguyễn Thị Bux đã tốt nghiệp ngành ngoại thương Đại học Cần Thơ. Người con trai duy nhất Nguyễn Khái đang theo học tại Trường Đại học Cần Thơ chuyên ngành cơ khí.

 

Cô con gái út tên Nguyễn Thị Phux đang chuẩn bị thi vào đại học. Giải thích về những cái tên ngồ ngộ đã đặt cho các con, ông Út nói: "Vì sợ đặt trùng tên ông bà mình hồi trước, sợ "hỗn" nên tôi đặt như "dzầy" cho chắc ăn".

 

Dù mới ngoài 50 tuổi, nhưng nhìn cách trang trí căn nhà trang nghiêm, cách suy nghĩ cổ kính, ai cũng nghĩ ông phải là một người khó tính. Ông Út Tèo bộc bạch: "Thấy tôi bề ngoài có vẻ nho giáo, khó tính lắm phải không? Nhưng thực ra trong cách suy nghĩ, dạy con thì "đổi mới" hoàn toàn.

 

Tôi giáo dục các con bằng hình ảnh và thực tế...!". Quả thật, trước sân nhà ông có hàng trăm chậu kiểng đủ loại, dưới mỗi chậu kiểng ông đều có in một câu đối chữ nho. Mỗi câu đều là một triết lý sống ở đời được ông trích ra từ quyển "Minh tâm bửu giám".

 

Ông Út  không chỉ được người dân địa phương biết đến là người duy nhất tìm được gia phả 7 đời, nuôi dạy con tốt mà còn là một nhà từ thiện. Với ông, nếu giúp đỡ người khác trên con đường học vấn thì sẽ giúp hết mình.

 

Có người, đã được ông giúp đỡ từ tháng này đến năm nọ. Một số gia đình ở xóm có con đỗ đại học nhưng không đủ tiền nuôi con ăn học tiếp, đều được ông giúp đỡ. Có tiếp xúc với ông mới thấy rõ hơn tính cách và đạo đức sống của một nông dân chân chất, suốt ngày chân lấm  tay bùn ở một vùng quê còn nghèo khó.

 

Trước khi chia tay chúng tôi, ông Út Tèo còn dặn: "Mấy chú thấy ai có hoàn cảnh thực sự nghèo khó mà hiếu học hãy đến nói với tôi. Tôi sẵn sàng giúp đỡ họ...!".

 

Hoàng Mai