Ai “đẻ” thêm điểm đổ bùn trên biển?
GiadinhNet - Loạt bài trên Báo GĐ&XH (ra ngày 16/4 và 18/4) phản ánh việc 40 triệu m3 bùn nạo vét từ cảng Lạch Huyện (Hải Phòng) sẽ được xả thẳng ra biển Cát Bà đã nhận được nhiều phản hồi từ độc giả, đặc biệt là những nhà chuyên môn.
Bất chấp để…thanh minh?
Cụ thể, Thông cáo báo chí viết: “Phương án đổ đất vào KCN Nam Đình Vũ là phương án 2”. Trong khi đó, tại các văn bản của TP Hải Phòng và các Bộ liên quan, sau khi nghiên cứu, khảo sát, đánh giá các tác động cũng như tính ưu, nhược điểm của từng phương án (đổ bùn, đất xuống biển và đổ lên bờ - cụ thể là KCN Nam Đình Vũ), các văn bản như: Công văn số 7189/ UBND- GT ngày 18/11/2011; Văn bản số 7567/ UBND-CT ngày 2/12/2011 của UBND TP Hải Phòng; nhất là Văn bản số 8360/ BGTVT-KHĐT ngày 9/12/2011, Bộ GTVT khẳng định: “Về chủ trương, Bộ GTVT thống nhất với đề xuất của UBND TP Hải Phòng tại CV số 7567/UBND-CT ngày 2/12/2011 về vị trí đổ đất nạo vét dự án cảng quốc tế Hải Phòng (Lạch Huyện); … Xác định vị trí đổ đất nạo vét tại KCN Nam Đình Vũ là vị trí ưu tiên số 1”. Thậm chí ngày 16/12/2011, tại CV số 8556/BGTVT-KHĐT, Bộ GTVT báo cáo Thủ tướng Chính phủ cũng một lần nữa khẳng định: “Xác định vị trí đổ đất nạo vét tại KCN Nam Đình Vũ là vị trí ưu tiên số 1”…
Sau khi nhận được các văn bản báo cáo, ngày 17/2, Thủ tướng Chính phủ có Công văn số 215/ TTg-KTN nêu rõ: “ Xét đề nghị của UBND thành phố Hải Phòng (tại Công văn số 7567/UBND - GT ngày 2/12/2011); và ý kiến của các Bộ: Kế hoạch và Đầu tư (tại Công văn số 8883/BKHĐT-KCHTĐT ngày 22/12/2011), Tài nguyên và Môi trường (Công văn số 126/ BTNMT-KH ngày 17/1/2012), Tài chính (Công văn 229/BTC- ĐT ngày 9/1/2012) và Giao thông Vận tải (các Công văn số 8556/BGTVT-KHĐT ngày 16/12/2011; số 525/BGTVT-CQLXD ngày 31/1/2012) về đề nghị lựa chọn vị trí đổ đất tại KCN Nam Đình Vũ, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ GTVT thực hiện một số nội dung cụ thể sau: Chủ trì, phối hợp với UBND TP Hải Phòng và các cơ quan, đơn vị liên quan xác định rõ khối lượng bùn, đất, cát nạo vét của Dự án Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng đổ vào KCN Nam Đình Vũ. Xác định vốn đầu tư cũng như kinh phí của việc đổ bùn, đất, cát tính vào Dự án Cảng; thống nhất tiến độ để đảm bảo đồng bộ Dự án cảng và Dự án đê biển Nam Đình Vũ”.
Vậy là rõ, phương án đổ bùn, đất vào KCN Nam Đình Vũ luôn là ưu tiên số 1! Các việc còn lại, Thủ tướng đã giao Bộ GTVT, UBND TP Hải Phòng và các cơ quan, đơn vị liên quan triển khai cụ thể.
“Đẻ” thêm điểm đổ trên biển
Tưởng như mọi việc đã được an bài sau yêu cầu của Thủ tướng. Nào ngờ, câu chuyện trở nên gay gắt kể từ khi ngày 3/4/2012, Bộ GTVT có Công văn số 2272/ BGTVT-MT hỏa tốc gửi UBND TP Hải Phòng yêu cầu: “Về địa điểm đổ đất nạo vét, ngoài vị trí KCN Nam Đình Vũ có thêm phương án đổ thải ra biển để Bộ TNMT có đủ điều kiện thẩm định Báo cáo đánh giá tác động môi trường”. Có thể không phải là đề xuất đầu tiên, song có thể coi việc đổ thải ra biển đã được “đẻ” ra từ đây?
Cũng tại Thông cáo báo chí, Cục Hàng hải VN khẳng định: “Vật liệu nạo vét chủ yếu là bùn, cát chỉ chiếm 8% nên vật liệu này không phù hợp cho việc tôn tạo”... Thử tính, với lượng bùn chiếm 92%, cát chỉ có 8%, và khối lượng bùn xả là 40 triệu m3, ai dám khẳng định, những động thực vật trong sách đỏ ở dưới đáy đại dương khu dự trữ sinh quyển Cát Bà không bị bùn tiêu diệt? Đặc biệt, sẽ rất khó đảm bảo sau vài năm, bùn không bồi lắng trở lại cảng Lạch Huyện? Như vậy, nếu đổ bùn ra biển thì hậu quả của nó sẽ như thế nào (mức độ, phạm vi ảnh hưởng)? Nhiều năm nữa có khắc phục được không? Số tiền phải bỏ ra để khắc phục là bao nhiêu?
Ở góc độ kinh tế, Thông cáo báo chí lại tỏ ra “lo ngại hộ” Hải Phòng khi viết: “Nếu sau này khi thực hiện san lấp mặt bằng KCN cũng phải đổ đi hoặc xử lý gia cố cũng rất tốn kém”. Xin nhắc lại, sau khi so sánh các phương án, tại Công văn số 7189/ UBND-GT ngày 18/11/2011; Công văn số 7567/UBND-CT ngày 2/12/2011 của UBND TP Hải Phòng báo cáo Thủ tướng đã khẳng định: “Nếu đổ vào sau đê chắn sóng của 2 bến khởi động (đổ vào Nam Cát Hải - phương án này sau đó đã bỏ vì tốn kém - PV) và KCN Nam Đình Vũ, phương án này tận dụng được khoảng 36 triệu m3 đất nạo vét san lấp tạo mặt bằng với diện tích từ 700 đến 1.000 ha”. Còn các chuyên gia kỹ thuật khẳng định: Nếu phơi đầm nén từ 5-7 năm thì giá thành giảm so với cát từ 40 - 50%, nhưng quan trọng hơn là Ban quản lý KCN Hải Phòng đã đồng ý đổ bùn vào KCN Nam Đình Vũ. Vậy cớ sao Cục Hàng hải Việt Nam cứ khăng khăng lo hộ cho Hải Phòng?
Lại đánh lừa dư luận?
Cũng ở góc độ kinh tế, Thông cáo báo chí nêu: Do khoảng cách từ vị trí nạo vét đến KCN Nam Đình Vũ khoảng 14- 19 km, biện pháp thi công hiện đại nhất hiện nay cũng không thể trực tiếp đưa bùn, đất nạo vét vào thẳng KCN mà bắt buộc phải nạo vét luồng công vụ, đào hố trung chuyển vị trí gần đó để tập kết bùn đất rồi mới phun lên KCN. Quá trình này kéo dài tiến độ thi công, tổng kinh phí đầu tư tăng lên khoảng 300 triệu USD (khoảng 6.000 tỷ đồng- PV). Cục Hàng hải Việt Nam căn cứ vào đâu để đưa ra số liệu đó? Hay căn cứ vào báo cáo của JICA? Thực tế cho thấy, từ cảng Lạch Huyện đến KCN Nam Đình Vũ chỉ cách nhau 11 km, về tận đến Tràng Cát cũng chỉ là 15km. Theo các chuyên gia, với điều kiện luồng Nam Triệu hiện nay, hoàn toàn có thể thực hiện bằng phương pháp hút - xả - đẩy cao áp. Còn theo định mức 1776/BXD-VP ngày 16/8/2007 của Bộ Xây dựng, áp dụng cho đơn giá ở Hải Phòng, nếu đổ ở Nam Cát Hải chỉ khoảng gần 5.500 tỷ, KCN Nam Đình Vũ là khoảng 6.700 tỷ, Nam Tràng Cát hơn 7.600 tỷ. Vậy Cục Hàng hải Việt Nam đã tính toán kiểu gì mà chênh lệch tới 6.000 tỷ đồng?
Có thể nói, Thông cáo báo chí của Cục Hàng hải VN đã hoàn toàn đi ngược lại với các văn bản, thông báo của các ban, ngành liên quan trong việc tìm vị trí xả bùn. Phải chăng Cục Hàng hải Việt Nam muốn dùng thông cáo báo chí này nhằm đánh lừa dư luận và để báo cáo không trung thực với Thủ tướng Chính phủ?
Dương Đăng Thùy