Ăt tết Kỷ Sửu cùng phạm nhân trại Nam Hà
Giữa khung cảnh trời đất sang xuân, người người, nhà nhà vui vẻ chúc nhau một năm mới có nhiều điều tốt đẹp thì ở trại giam Nam Hà, hơn 3.000 phạm nhân cũng chúc nhau tiến bộ.
Cái giá rét, quạnh hiu của núi, của cây, không làm những phạm nhân ở trại Nam Hà kém vui khi năm mới đến. Giữa khung cảnh đất trời sang xuân, đón tết chỉ toàn “đực rựa” với nhau nhưng hơn 3.000 con người này vẫn tìm ra nhiều thú vui mà ở những nơi có cả phạm nam, phạm nữ chưa chắc có.
Đó là những chương trình văn nghệ mà “diễn viên nữ” được các phạm nhân nam đóng giả như thật; là trò thi nấu ăn, thi gói bánh, thi đánh cờ, kéo co,…Phạm nhân hay quản giáo đều nhễ nhại mồ hôi, cười đùa rôm rả, Những lúc ấy khoảng cách giữa người coi tù và kẻ bị quản thúc dường như không còn.
 |
| Khi mọi người được nghỉ tết thì cán bộ trại giam tiếp tục công việc là đến từng buồng giam chúc tết phạm nhân. |
Tết có mặt ở mọi nơi, trên hội trường, dưới nhà bếp, trong buồng giam và hiện diện trên nét mặt của từng phạm nhân. Ai cũng mặc vào những bộ quần áo mới, đẹp nhất, chải chuốt đầu tóc và trao nhau những lời có cánh mà ngày thường hiếm khi xuất hiện.
Theo chân Ban giám thị trại giam Nam Hà đi chúc tết phạm nhân, tôi đến phân trại một ngay lúc vừa tảng sáng. Sự xuất hiện của lãnh đạo trại đã khiến Vũ Thường Kiệt, em trai Vũ Xuân Trường, phạm tội buôn bán ma túy, không nói lên lời. 10 năm trôi qua, chừng ấy thời gian đón tết trong trại, Kiệt đã trải qua nhiều tâm trạng của kẻ mới vào tù, vài lần đón tết trong tù và giờ được coi như bậc “lão làng, có thâm niên” ăn tết trong tù.
Kiệt tâm sự: “Năm đầu ăn tết trong trại, em khóc vì hận, những năm sau thì buồn vì các bạn có thư người thân để đọc còn mình, thi thoảng các chị lên thăm, có người yêu đâu mà thư từ. Hai cái tết gần đây, em lại mong mùa xuân qua nhanh để sớm được về nhà. Nghĩ cảnh bố mẹ lụi hụi nấu nướng trong khi láng giềng tiếng con, tiếng cháu đầy nhà, lại thấy giận mình. Em vừa mong tết đến sớm, lại chẳng mong có ngày tết bởi mỗi khi chia cơm cho các buồng, lại thấy day dứt nhớ nhà”.
 |
|
Các phạm nhân nam đóng giả nữ cứ như thật. |
Nói về không khí tết ở trong trại giam, Thượng tá Trịnh Thường Xuyên, phó Giám thị trại giam Nam Hà bảo đây là thời khắc người ta nghĩ về cội nguồn nên các phạm nhân rất dễ sinh tiêu cực trong những ngày này. Mỗi người mỗi cảnh, mỗi một nỗi niềm riêng, khi được ăn ngon, ngồi rỗi, trong tâm trạng nhớ nhà, dễ vi phạm nội quy.
Nhiệm vụ của quản giáo trong những ngày này không chỉ là quản lý, uốn nắn mà còn phải làm sao tổ chức cho phạm nhân ăn tết trong vui vẻ, cùng họ tham gia vào các trò chơi, chương trình văn hóa, văn nghệ,…để xua đi cảm giác nhớ nhà.
Mặc dù được hưởng chế độ tết trong ba ngày nhưng từ 26 tháng chạp, các phạm nhân đã được nghỉ, không phải lao động đến mồng 6 tết mới phải đi làm. Đây là thời gian các phạm nhân trổ tài khéo tay, tân trang sắc đẹp cho nhau, cắt các họa tiết để trang trí cho buồng giam, cây cảnh xung quanh nơi họ sống thêm sắc xuân.
 |
| Cũng cành đảo, mâm ngũ quả, buồng giam chẳng kém nhà dân. |
Cả năm lao động, mấy ngày tết, buồng giam nào cũng trang trí rất đẹp mắt. Cũng cành đảo, mâm ngũ quả với bánh trưng, giò, chả, là tiêu chuẩn phạm nhân được hưởng theo quy định của Nhà nước. Ngoài ra, mỗi phạm nhân còn được Ban Giám thị trại cho thêm 50.000 đồng một người mỗi ngày trong ba ngày tết nên mâm cơm của họ xem ra rất rôm rả.
Nhìn vào họ, nhìn vào tiêu chuẩn của các phạm nhân, chẳng ai nghĩ nơi đây từng bị ngập tới nửa tháng, đến nỗi phạm nhân phải chuyển lên ở tạm trong các phòng làm việc còn rau màu, vật nuôi thì hỏng, chết hết. Vậy mà tết đến, ngoài việc chuẩn bị đủ tiêu chuẩn cho các phạm nhân, Ban giám thị trại còn có quà cho những phạm nhân không người thăm nuôi, không nơi nương tựa, già cả, đau yếu.
Món quà tuy nhỏ nhưng là nguồn động viên tinh thần rất lớn với những phạm nhân đặc biệt này. Anh Xuyên cho biết: “Vào ngày mồng Một tết, phạm nhân nào có gia đình ở xa tới thăm còn được lãnh đạo trại bố trí chỗ nghỉ, chuẩn bị mâm cơm để cả nhà cùng chung đón tết. Những phạm nào cải tạo tốt còn được thêm giờ thăm gặp, được bố trí cho vợ chồng gặp nhau tại các buồng riêng dành cho vợ chồng phạm nhân”.
 |
| Rôm rả nhất là khu nhà bếp với nhiều món ăn hơn ngày thường. |
Rơm rớm nước mắt, phạm nhân Nguyễn Văn Phúc, 54 tuổi, ở phường Đồng Nhân, Hà Nội, phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tâm sự: “Tết đến, phải đối mặt với nỗi nhớ nhà, tôi càng thấy ân hận. Nếu mình không làm sai, chắc giờ này vợ tôi không đổ bệnh, hai con tôi không phải sống nhờ họ hàng”.
Từng là cán bộ, lãnh đạo cả một công ty, Phúc trải qua nhiều thăng trầm trong cuộc sống nhưng chẳng bao giờ nghĩ có ngày đón tết một mình trong trại. Bị phạt 20 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đêm giao thừa tết đầu tiên, Phúc đã khóc thổn thức như một đứa trẻ rồi cứ ngồi câm lặng như thế đến khi nghe tiếng mọi người chúc nhau mới choàng tỉnh. Phúc bảo không sợ thiếu thốn, không sợ lao động vất vả nhưng sợ nhất là phải đối diện với chính mình.
Thường thì ai đi xa cũng nhớ nhà, muốn được sum họp bên người thân, quây quần bên mâm cơm, với những phạm nhân đang thụ án, nỗi lòng nhớ nhà, nhớ người thân càng lớn hơn. Có thể ban ngày các tiết mục văn nghệ, trò chơi, thể thao giúp họ vơi đi phần nào nhưng khi đêm xuống, dù không nói ra nhưng ai cũng khắc khoải, tâm trí như ngược thời gian trở về những ngày đón tết cùng gia đình.
Chắc hẳn những khi đó họ ân hận, day dứt lắm và trong tâm trạng buồn vui lẫn lộn khi mùa xuân đến, họ đều chúc nhau mạnh khỏe, tiến bộ và có ngày hội ngộ với người thân, với chính họ giữa cuộc đời thường.
Theo Báo Đất Việt