Ba lần tiễn con đi, bốn lần nhận giây báo tử

Cụ Bùi Khắc Tráng sinh năm 1918. Lớn lên trong cảnh bần hàn nô lệ, cụ sớm ý thức được hoàn cảnh nước nhà. Sau khi tham gia cướp chính quyền, cụ được cử giữ chức Phó chủ tịch rồi Chủ tịch Ủy ban kháng chiến xã; Trưởng ban tuyên truyền kháng chiến và bình dân học vụ xã Triều Dương. Tiếp đó, gần 30 năm cụ là thầy giáo dạy chữ quốc ngữ cho nhiều thế hệ trong phong trào bình dân học vụ ở Hồ Thượng, Tân Dân.

Sau khi lập gia đình với cụ Lâm Thị Lam, các con của hai cụ lần lượt ra đời. Nhờ được dạy bảo, các con đều học giỏi, có chí hướng. Năm 1950, con đầu của hai cụ là anh Bùi Khắc Khới (SN 1936), tham gia thiếu sinh quân rồi nhập ngũ. Năm 1963, anh lên đường chiến đấu tại mặt trận nước bạn Lào. Trong khi ở nhà bặt tin anh, thì anh Bùi Khắc Kiêm (SN 1941) tiếp bước anh trai lên đường nhập ngũ khi mới 19 tuổi và vừa lập gia đình. Năm 1965 là một năm đầy đau thương của gia đình cụ Tráng – Lam, khi giấy báo tử của hai con lần lượt bay về khiến hai cụ gần như ngã gục. Đau xót hơn, anh Kiêm hy sinh chưa lâu thì hai cụ lại nhận tin con dâu - chị Lê Thị Vượng ngã xuống trong trận đánh trả máy bay Mỹ ngày 1/9/1967. Hình ảnh hai bà mẹ đẫm nước mắt động viên nhau trong nỗi đau mất mát lớn lao, đã được các con của hai cụ biến đau thương thành hành động. Năm 1972, cùng với lớp lớp thanh niên, anh Bùi Khắc Tường người con thứ bảy của hai cụ đang học Đại học Tổng hợp đã gác bút nghiên, khoác ba lô lên đường đánh Mỹ.

Lúc này, do gia đình đã có 3 người là liệt sỹ nên Ủy ban xã đưa giấy tới trường xin hoãn nghĩa vụ cho anh, nhưng anh nói: “Không thể ngồi yên học tập khi kẻ thù đang sát hại dân mình. Đánh giặc xong, về học cũng chưa muộn”. Nhưng ước mơ quay lại giảng đường của anh đã không thể thực hiện được, năm 1974 hai cụ tiếp tục nhận được giấy báo tử thứ 4. Cựu chiến binh Hoàng Liêm, người từng đi ra dưới mái trường Tổng hợp và chung chiến hào với liệt sỹ Bùi Khắc Tường ngậm ngùi: “Anh Tường là người đa tài và rất dũng cảm. Mặc dù thuộc diện ưu tiên, nhưng anh không nề hà trong nhiệm vụ”.

 

Anh Bùi Khắc Thành (trái) kể chuyện gia đình với tác giả.

Hai cụ Bùi Khắc Tráng, Lâm Thị Lam quá đau khổ bởi ba lần tiễn con đi bốn lần nhận giấy báo tử. Nhưng cũng như rất nhiều các bậc cha mẹ khác trên mảnh đất này, các cụ nén nỗi đau động viên các con còn lại sống tốt. Trước sự đóng góp to lớn của các cụ, năm 1994 cụ Lâm Thị Lam được truy tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng. Cụ Bùi Khắc Tráng được Đảng, Nhà nước, Chính phủ tặng Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương kháng chiến hạng Nhất, được vinh dự ra Hà Nội gặp mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước. Nói về cha mẹ và các anh, chị mình, anh Bùi Khắc Thành chia sẻ: Trong cuộc sống, hai cụ luôn căn dặn con cháu sống phải biết sống vì người khác. So với nhiều gia đình khác, gia đình mình còn may mắn hơn nhiều. Bởi vậy, dù thuộc diện ưu tiên, nhưng hai cụ không bao giờ ỷ lại. Các cụ răn con cháu phải sống thế nào cho xứng đáng với sự hy sinh của các anh, chị nói riêng và các anh hùng liệt sỹ trên cả nước nói chung.

Năm 2002 cụ Tráng mất, trong lời điếu của Ban Chấp hành Đảng bộ, HĐND, UBND, MTTQ xã Tân Dân có đoạn: “Cụ là người chồng của Mẹ Việt Nam Anh hùng Lâm Thị Lam, người cha của bốn liệt sỹ đã anh dũng hy sinh vì nền độc lập tự do của Tổ quốc. Đau thương chồng chất, song với nghị lực phi thường, cụ đã vượt lên tất cả để sống như tấm gương sáng của xã Tân Dân...”. Hai cụ là hình ảnh cao đẹp mang những nét tiêu biểu cho nhiều bậc cha mẹ các anh hùng liệt sỹ trên khắp đất nước Việt Nam này.