Báo động nạn đóng tàu "chui"

Thống kê từ phòng CSGT Đường thuỷ Nam Định cho biết như vậy.

Xưởng không tên, tàu không số

Nam Định là một trong những địa phương có nghề đóng tàu phát triển nhất miền Bắc. Nơi đây, xưởng đóng tàu nằm dọc hai bờ của 4 tuyến sông, kênh chính qua địa bàn là sông Hồng, sông Đào, sông Ninh Cơ và kênh Quần Liêu. Nhiều nhất là ở các huyện Xuân Trường, Hải Hậu, Giao Thuỷ. Trong những năm qua, các cơ sở đóng tầu tư nhân tại Nam Định đã sản xuất ra hàng ngàn chiếc tàu biển tải trọng từ 200 – 1.000 tấn.

Theo quy định, một cơ sở đóng mới phương tiện thuỷ ra đời, để có thể hoạt động được phải tuân thủ các điều kiện cơ bản như chủ cơ sở phải có đủ năng lực đóng phương tiện, phải có bằng kĩ sư chuyên ngành đóng tàu, được cấp phép mở bến, vùng nước, có sự giám sát của cơ quan đăng kiểm về tiêu chuẩn và thiết kế kỹ thuật phương tiện đóng mới, có đầy đủ phương án phòng chống cháy nổ...

Hiện Nam định có gần 200 phương tiện thuỷ nội địa và tàu biển đang đóng mới, hoán cải, sửa chữa, trong đó có 102/199 phương tiện (52,15%) không có hồ sơ thiết kế được cơ quan đăng kiểm phê duyệt…

Trên thực tế hiện nay ở Nam Định có khá nhiều cơ sở đóng tàu loại dưới 400 tấn không đủ điều kiện nhưng vẫn ngang nhiên hoạt động. Đáng nói nhất đối với các cơ sở đóng mới phương tiện thuỷ hiện nay là chủ cơ sở không tuân thủ các quy định về giám sát đăng kiểm, kéo theo tình trạng phương tiện “ra đời” và tham gia giao thông mà không hề theo một bản thiết kế kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng nào. Điều này cũng đồng nghĩa với việc một chiếc tàu, thuyền đóng mới chỉ dựa trên kinh nghiệm cha truyền con nối, nên dĩ nhiên đều không đủ điều kiện đăng kiểm, đăng ký. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng hàng trăm chiếc tàu không số, không được đăng kiểm chất lượng nhưng vẫn hoạt động ở Nam Định.

Theo kết quả tổng điều tra phương tiện thuỷ, hiện Nam Định có trên 900 phương tiện thuỷ chưa đăng kiểm kỹ thuật, trong đó phần lớn thuộc trường hợp không có sự giám sát của cơ quan đăng kiểm khi đóng mới phương tiện. Đại diện của Chi cục Đăng Kiểm số 2 (Cục Đăng Kiểm Việt Nam) cho hay, nhiều chủ tàu, chủ xưởng khi đóng phương tiện cố tình “phớt lờ” cơ quan đăng kiểm. Và khi phát hiện, cơ quan đăng kiểm cũng chỉ có cách vận động, thuyết phục vì không có thẩm quyền xử phạt. Đặc biệt, khó quản lý nhất là những cơ sở đóng tàu dưới 200 tấn. Chỉ riêng địa bàn huyện Nghĩa Hưng, đã có gần 40 cơ sở đóng tàu, trong đó phần lớn là đóng tàu loại dưới 200 tấn trong điều kiện chủ cơ sở không vi phạm quy định ít thì nhiều.

Sở GTVT tỉnh Nam Định cho biết, toàn tỉnh có 1.297 chiếc tàu dưới 200 tấn nhưng chỉ  có 545 chiếc là được đăng kiểm, còn 734 phương tiện nằm ngoài tầm kiểm soát. 

Cần chế tài xử phạt nặng?

Trước tình trạng không ít cơ sở cứ đóng phương tiện mà không cần xin phép rồi hạ thuỷ để lưu hành, theo ông Nguyễn Minh Thụy, Chánh Thanh tra Sở GTVT Nam Định thì cần bổ sung các quy định nhằm ràng buộc trách nhiệm của chủ cơ sở đã cho ra đời phương tiện đó. Khi phát hiện phương tiện không đăng kiểm tham gia giao thông, lực lượng chức năng không chỉ xử phạt chủ phương tiện mà còn chuyển hồ sơ đến đơn vị chức năng, phối hợp cùng xử lý cơ sở đóng tàu. 

Còn theo ông Trần Hữu Chiến, trưởng đoàn kiểm tra liên ngành giữa Cục Đăng kiểm Việt Nam, Cảnh sát giao thông đường thuỷ và đường sông Việt Nam thì  nguyên nhân tồn tại những vi phạm nói trên là do chủ các cơ sở không tự giác chấp hành Luật giao thông đường thuỷ nội địa. Các cơ quan, ban ngành chức năng chưa sâu sát trong công tác quản lý, chưa kiểm tra xử lý kiên quyết kịp thời. Đồng thời, lãnh đạo sở GTVT  tỉnh Nam Định chưa có biện pháp hữu hiệu nắm bắt kịp thời và quản lý các hoạt động của những cơ sở này. 

Để chấn chỉnh tình trạng trên, cần làm rõ vai trò, trách nhiệm của chính quyền và ngành chức năng trong công tác quản lý cơ sở đóng phương tiện. Xem xét lại khâu cấp giấy phép kinh doanh, những cơ sở hoạt động không phép cần xử phạt thật nặng, đồng thời phải kiên quyết giải toả. Đối với những tàu không có đăng kiểm, không đủ tiêu chuẩn tham gia giao thông cần thu giữ để tiêu huỷ. Có như vậy mới đảm bảo an toàn giao thông đường thuỷ, hạn chế tối đa những tai nạn thương tâm.

H. Thiều - T. Nguyên