Báo Sức khỏe và Đời sống góp phần lan tỏa giá trị y học cổ truyền

Đông y Việt Nam – giá trị cần được kế thừa và phát huy

Đông y Việt Nam có lịch sử lâu đời, gắn bó với đời sống và kinh nghiệm chăm sóc sức khỏe của nhân dân. Nhưng để những giá trị đó tiếp tục được kế thừa và phát huy trong xã hội hiện đại thì không thể chỉ dựa vào việc lưu truyền trong cộng đồng, cần có sự tham gia của các cơ quan quản lý, đội ngũ thầy thuốc, các nhà khoa học và đặc biệt là báo chí.

PGS.TS Đậu Xuân Cảnh, Chủ tịch Hội Đông Y Việt Nam.

PGS.TS Đậu Xuân Cảnh, Chủ tịch Hội Đông Y Việt Nam đã đánh giá rất cao vai trò của Báo Sức khỏe và Đời sống trong việc đưa kiến thức và những giá trị của y học cổ truyền đến với cộng đồng.

Báo Sức khỏe và Đời sống là cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế, có lợi thế về tính chính thống và đội ngũ chuyên môn. Thông qua các bài viết về y học cổ truyền, dược liệu, thuốc cổ truyền, dưỡng sinh, phương pháp chữa bệnh không dùng thuốc… Báo đã giúp người dân tiếp cận Đông y từ một nguồn thông tin có trách nhiệm, thay vì chỉ tiếp nhận những kinh nghiệm truyền miệng hoặc thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.

Theo PGS.TS Đậu Xuân Cảnh, giá trị lớn nhất của báo chí trong lĩnh vực này không chỉ là phổ biến kiến thức, mà còn là định hướng nhận thức đúng cho người dân, đặc biệt là các phương pháp của Đông y trong bảo vệ và nâng cao sức khỏe như dưỡng sinh trong tập luyện thể chất, cân bằng âm dương trong ăn uống, sinh hoạt và khả năng tự kiểm soát cảm xúc. Đông y cần được nhìn nhận với sự trân trọng đối với những giá trị truyền thống, đồng thời phải được đặt trong yêu cầu của khoa học, an toàn và hiệu quả trong chăm sóc sức khỏe.

Đây cũng phù hợp với định hướng của Đảng và Nhà nước về phát triển y học cổ truyền. Quyết định 1893/QĐ-TTg năm 2019 đã xác định chương trình phát triển y dược cổ truyền, kết hợp y dược cổ truyền với y dược hiện đại đến năm 2030. Kết luận 86-KL/TW năm 2024 của Ban Bí thư tiếp tục đặt ra yêu cầu phát triển nền Y học cổ truyền Việt Nam và Hội Đông y Việt Nam trong giai đoạn mới.

Trong quá trình đó, báo chí có vai trò như một cầu nối: Đưa chủ trương, chính sách đến người dân; đưa tri thức của các thầy thuốc, nhà khoa học đến cộng đồng; đồng thời phản ánh những nhu cầu thực tế của người dân đối với y học cổ truyền…

Bảo tồn Đông y cần đi cùng nghiên cứu và kiểm chứng

Bảo tồn Đông y gắn với nghiên cứu và kiểm chứng khoa học… Ảnh AI.

Đông y có một kho tàng kiến thức và kinh nghiệm được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Bảo tồn Đông y không chỉ là lưu giữ những bài thuốc, cây thuốc hay kinh nghiệm được truyền lại qua các thế hệ. Quan trọng hơn là phải lấy hiệu quả chăm sóc bảo vệ sức khỏe nhân dân thì công tác bảo tồn được đẩy mạnh và qua đó để kế thừa, nghiên cứu để phát triển và truyền thông để những giá trị đó được sử dụng đúng.

Theo PGS.TS Đậu Xuân Cảnh, Báo Sức khỏe và Đời sống đã và sẽ tiếp tục phát hiện, giới thiệu những giá trị tiêu biểu của y học cổ truyền Việt Nam, từ các danh y, tư liệu y học cổ, dược liệu, bài thuốc đến những phương pháp dưỡng sinh và chữa bệnh không dùng thuốc. Cùng với việc giới thiệu, Báo giúp người đọc hiểu rõ đâu là giá trị đã được khẳng định trong thực tiễn, đâu là kinh nghiệm cần tiếp tục nghiên cứu và đâu là thông tin chưa đủ cơ sở để áp dụng.

Đây là điểm rất quan trọng đối với truyền thông y tế hiện nay. Một kinh nghiệm được lưu truyền lâu đời có giá trị về mặt văn hóa và thực tiễn, nhưng không nên vì thế mà khẳng định mọi công dụng của nó đã được khoa học chứng minh. Ngược lại, cũng không nên vì chưa có đủ nghiên cứu hiện đại mà phủ nhận giá trị của cả một hệ thống tri thức truyền thống.

Báo chí cần làm tốt vai trò giải thích, kiểm chứng và chuẩn hóa thông tin. Khi viết về một dược liệu hay bài thuốc, người dân không chỉ cần biết công dụng theo y học cổ truyền mà còn cần biết cách sử dụng, nguồn gốc, những lưu ý về an toàn và khi nào cần đi khám. Khi thông tin được đặt trong cả hai nền tảng là tri thức y học cổ truyền và bằng chứng khoa học hiện đại, giá trị của Đông y sẽ được nhìn nhận khách quan hơn.

Thời gian qua, Báo đã quan tâm đến việc ghi nhận, giới thiệu những thầy thuốc, lương y, nhà khoa học đang trực tiếp nghiên cứu, kế thừa và phát triển y học cổ truyền. Đây là cách báo chí góp phần lưu giữ không chỉ tri thức mà cả con người đang nắm giữ và phát triển tri thức ấy.

Kế hoạch thực hiện Kết luận 86-KL/TW được Thủ tướng Chính phủ ban hành tại Quyết định 1280/QĐ-TTg năm 2024 cũng đặt trong tổng thể nhiệm vụ phát triển nền Y học cổ truyền Việt Nam và Hội Đông y Việt Nam trong giai đoạn mới. Đến năm 2026, Quyết định 1250/QĐ-TTg tiếp tục cụ thể hóa kế hoạch thực hiện Thông báo 68-TB/VPTW về phát triển ngành Y học cổ truyền Việt Nam.

Trong dòng chảy đó, PGS.TS Đậu Xuân Cảnh cho rằng truyền thông không đứng ngoài quá trình phát triển Đông y, trong đó có Báo Sức khỏe và Đời sống. Một nền y học muốn phát triển bền vững phải có một hệ thống truyền thông giúp xã hội hiểu đúng về giá trị, giới hạn và khả năng ứng dụng của nền y học đó.

Báo Sức khỏe và Đời sống – cầu nối quan trọng đưa tri thức YHCT tới người dân

Trong quá trình phát triển y học cổ truyền, truyền thông không chỉ có vai trò phổ biến kiến thức mà còn góp phần định hướng cách người dân tiếp cận và sử dụng các giá trị của Đông y. Khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng, thông tin về thuốc cổ truyền, dược liệu, phương pháp dưỡng sinh và điều trị không dùng thuốc cũng cần được cung cấp theo hướng khoa học, chính xác và dễ tiếp cận.

Từ thực tiễn đó, sự đồng hành giữa cơ quan báo chí, Hội Đông y, đội ngũ thầy thuốc, lương y và các nhà nghiên cứu được kỳ vọng sẽ góp phần đưa những giá trị của y học cổ truyền đến gần hơn với cộng đồng, đồng thời giúp người dân hiểu đúng về khả năng ứng dụng cũng như những giới hạn cần lưu ý.

PGS.TS Đậu Xuân Cảnh mong muốn Báo Sức khỏe và Đời sống tiếp tục đồng hành với Hội Đông y Việt Nam theo hướng làm rõ hơn những giá trị mà YHCT đem đến cho người dân trong bảo vệ và chăm sóc sức khỏe với thông tin chuyên sâu hơn, khoa học hơn và gần người dân hơn. Trước hết, Báo tiếp tục làm tốt nhiệm vụ truyền thông về chủ trương, chính sách phát triển y học cổ truyền; đồng thời phản ánh những kết quả, mô hình và cách làm hiệu quả trong thực tiễn. Đây là một lĩnh vực đang có nhiều định hướng mới, trong đó kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại là một hướng quan trọng.

Bên cạnh đó, cần có những tuyến bài chuyên sâu để giải thích cho người dân hiểu Đông y có thể đóng góp gì, đóng góp ở đâu và sử dụng như thế nào cho đúng. Người dân cần được cung cấp thông tin để lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh, người hành nghề, thuốc và dược liệu có nguồn gốc rõ ràng; đồng thời tránh tự ý điều trị, tránh tin vào những quảng cáo thổi phồng công dụng; tiếp tục phát hiện và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của người thầy thuốc Đông y: Không chỉ giỏi nghề mà còn phải có y đức, trách nhiệm với người bệnh và với cộng đồng. Đây là yếu tố rất quan trọng để củng cố niềm tin xã hội đối với y học cổ truyền.

Hội Đông y Việt Nam sẵn sàng phối hợp với Báo trong việc cung cấp thông tin, kết nối các chuyên gia, thầy thuốc, lương y và các nhà nghiên cứu để những vấn đề của Đông y được phản ánh đầy đủ, khách quan và có cơ sở chuyên môn.