Bi kịch “dị nhân giời đày”
GiadinhNet - Người ta gọi ông là "dị nhân" vì chẳng có thứ âm thanh, tiếng động nào trong cuộc sống này ông không bắt chước được.
Còn ông thì lại nhận mình là người bị "giời đày", do "kiếp trước mắc nợ cuộc đời quá nhiều nên kiếp này phải đem hết tâm sức, tài năng của mình ra mua vui cho đời, cho người". Kỉ lục guiness Việt Nam tôn vinh ông là người có khả năng khẩu thuật đặc biệt nhất dải đất hình chữ S.
 |
|
Tuấn "Mèo" đang trổ tài thổi kèn dân tộc. |
Trót mang cái nghiệp vào thân
Chúng tôi gặp Tuấn "Mèo" (tên thật là Trần Anh Tuấn) tại nhà riêng của ông trong một ngõ nhỏ ở phố Lê Trọng Tấn (Hà Nội). Căn nhà 4 tầng rộng thênh thang nhưng lại vắng bóng người, chỉ mình ông với chiếc tivi đang bật dở nhạc phẩm "Lời của gió".
Ông phân trần: "Nhà chỉ có mỗi 2 vợ chồng và cô con gái. Vợ đi làm giờ hành chính, còn cô con gái đang tất bật làm luận văn tốt nghiệp ngành Quản lí văn hóa của Trường ĐH Văn hóa Nghệ thuật Quân đội nên cũng vắng nhà suốt. Tớ cả tháng mới được rảnh đúng mỗi hôm nay, mai lại tiếp tục bận bù đầu. Thế nên, nhà có người mà quanh năm đóng cửa, mấy “bạn chim” chả có ai chăm sóc cứ chết dần...". Nói rồi ông phá lên cười không ngớt. Tiếng cười giòn tan của một người lính - nghệ sĩ như muốn phơi lộ hết mọi nỗi niềm trên khuôn mặt, qua từng nếp chân chim.
 |
|
"Bạn" chào mào duy nhất còn sót lại trong gia tài chim của Tuấn "mèo" |
Ông Tuấn kể, bây giờ ông không theo đoàn (ông vốn là diễn viên tạp kỹ của Đoàn nghệ thuật Phòng không- Không quân - PV) đi diễn nhiều như trước mà chủ yếu nhận các "sô" ở ngoài. Một ngày, có khi ông phải chạy tới 3 - 4 chỗ với đủ các vai trò MC, ca sĩ hát nhiều giọng, biểu diễn khẩu thuật... trong đó, đắt "sô" nhất vẫn là MC đám cưới, đám sinh nhật. Dù nhiều lúc cũng mệt mỏi, nhưng với ông, đó là niềm vui lớn lao nhất mà một người lính trót nặng duyên với nghệ thuật như ông may mắn có được.
|
Trước đây, ông Tuấn là lính rađa, đóng quân ở Mộc Châu, rồi ở Pa Háng (Sơn La), hàng ngày nghe tiếng chim kêu, vượn hót, ông lại bắt chước. Huýt thôi không được, ông dùng ngón tay hỗ trợ để có thể "hót" giống nhất. Rồi hàng đêm, ông trổ tài văn nghệ ở đơn vị bằng cách hát hai giọng nam nữ, rồi giả tiếng chim kêu, tiếng động vật. Năm 1972, ông trở về Hà Nội. Từ đây, ông bắt đầu trau dồi khả năng khẩu thuật của mình. Ngoài việc học từ các thầy Dương Minh Đức, Gia Khánh, Tiến Tiến, ai hát gì ông cũng giả giọng. Xuất sắc giành 3 giải Nhất cho bài hát "Chú Bá Quyền", ông đã được mời về Đoàn nghệ thuật Phòng không - Không quân. Đến đâu biểu diễn, tiết mục của ông cũng được khán giả nhiệt tình đón nhận. |
Tuy nhiên, dù có làm nghề tay trái, tay phải nào đi nữa thì với Tuấn "Mèo", khẩu thuật vẫn là máu thịt, là con người vốn có của ông. Bén duyên với môn nghệ thuật đặc biệt này khi còn là một cậu bé 8 tuổi. Một lần đang ngồi trong lớp học, với ý trêu chọc bạn bè, ông liền giả tiếng mèo kêu làm cô giáo và cả lớp nhốn nháo đi tìm. Khi mọi người phát hiện ra ông chính là "con mèo" vừa gây án đã đặt luôn cho ông biệt danh Tuấn "Mèo". Cái biệt danh ấn tượng này đi theo ông từ thuở đó, như một dấu ấn khó phai trong bước ngoặt cuộc đời.
"Đệ nhất khẩu thuật"
Tính đến nay Tuấn "Mèo" đã theo đuổi nghiệp khẩu thuật được 35 năm có lẻ. Hơn 35 năm ấy, ông đã mang niềm vui đến với không biết bao nhiêu vùng đất, con người. Cũng ngần đó thời gian, ông tích góp cho mình hàng mớ ký ức và kỷ niệm. Ngoài những lần giả tiếng NSND Thanh Hoa, NSND Thu Hiền, NSND Trung Kiên, nghệ sỹ Đàm Liên... để phục vụ khán giả trong các chương trình ca nhạc thì ông còn nhiều lần một mình đóng nhiều vai trong "Lưu Bình - Dương Lễ", "Tống Trân Cúc Hoa", "Người ngựa - ngựa người"...
Còn nhớ, một lần ông cùng đoàn quân khu II vào TP Hồ Chí Minh biểu diễn. Biết tài khẩu thuật của ông, đã có người tìm đến mời ông đi cà phê để thử. Hôm đó, người ta dẫn ông đến quán cà phê có một con chim họa mi bị sổ lồng. Người ta đố ông hót làm sao cho con chim quay trở lại đậu ở cành cây trước sân nhà. Thế mà ông hót được, thật đến nỗi con chim bay về đậu trên cành cây mà đuổi vẫn không chịu bay đi.
Một lần khác, thông qua mạng Internet, một êkip của Đức đã tìm đến nhờ ông đóng vai "giàn nhạc" cho một vở kịch dài 2 giờ đồng hồ. Với vai trò này, ông sẽ làm đủ các thứ âm thanh, tiếng động bằng miệng như: Gió, sấm, chim kêu, nhạc, lá rụng, ôtô đỗ, tàu chuyển bánh, còi tàu... để minh họa cho các cảnh diễn. Sau khi vở kịch công diễn thành công, các nghệ sĩ người Đức đã không ngớt lời ca ngợi tài năng của ông. Từ đó, tên tuổi và tài năng của ông được rất nhiều bạn bè quốc tế biết đến.
Năm 2009, một êkip người Pháp đã bay từ Pháp qua đặt vấn đề mời ông phụ trách phần âm thanh cho một buổi tiệc đón chào năm mới của họ tại Việt Nam. Hôm đó, ông và một người bạn nữa đã phải mặc áo lông chim, đội mũ lông để hóa thân thành 2 con chim lớn. Nhiệm vụ của ông là đi lại bên cành đào để cất tiếng hót của tất cả các loại chim mùa xuân. Và thật bất ngờ, tiếng "hót" của ông thật đến mức nhiều vị khách đã phải nháo nhác đi tìm xem chim được nhốt ở đâu.
 |
|
Ông Tuấn hăng say khi thể hiện tiếng hót của các loài chim. |
Tuấn "Mèo" cười thật tươi khi kể về những lần biểu diễn cho khán giả nhí ở các trường mầm non. Với một người nghệ sĩ như ông thì các cháu chính là đối tượng khán giả xem ông diễn hăng say nhất. Mỗi lần ông diễn, cháu nào cũng muốn được đứng thật gần để xem thật rõ, nghe thật hay.
"Biểu diễn cho các cháu thiếu nhi vui lắm, chúng hâm mộ quá nên nhặt được ở đâu một tờ giấy nhàu nhĩ cũng lôi ra xin chữ ký. Nhiều cháu đòi ký luôn trên chiếc áo trắng chúng đang mặc. Không ký thì không được mà ký thì sợ về nhà bố mẹ các cháu lại mắng. Có nhiều cháu ngày xưa đến biểu diễn còn học lớp cành, lớp lá giờ đã là những sinh viên đại học. Có người còn là giám đốc của công ty", ông Tuấn chia sẻ.
Bi kịch của một tài năng
|
Tiếng lành đồn xa, một êkip của Đức đã tìm đến nhờ ông đóng vai "giàn nhạc" cho một vở kịch dài 2 giờ đồng hồ. Với vai trò này, ông sẽ làm đủ các thứ âm thanh, tiếng động bằng miệng như: Gió, sấm, chim kêu, nhạc, lá rụng, ôtô đỗ, tàu chuyển bánh, còi tàu... để minh họa cho các cảnh diễn. Sau khi vở kịch công diễn thành công, các nghệ sĩ người Đức đã không ngớt lời ca ngợi tài năng của ông. Từ đó, tên tuổi và tài năng của ông được rất nhiều bạn bè quốc tế biết đến. |
Tiếp xúc nhiều với các loài thú, nhất là các loại chim nên giờ chỉ cần nghe tiếng chim hót là ông Tuấn có thể biết chúng đang "nói" gì với nhau. Ông kể, ông rất yêu chim nên ngày xưa ở nhà nuôi nhiều chim lắm, có tới gần 30 loại khác nhau. Bây giờ ông chỉ còn nuôi một chú chào mào và một chú hóa mi.
Ông kể: "Tiếng chim tinh tế nhất trong các loại âm thanh. Nếu mình khỏe, lấy hơi được thì khi phát ra âm thanh rất giống tiếng chim thật hót, không ai có thể phân biệt được. Trong các loài chim, nếu khướu phát tiếng nghe như "khổ quá, khổ quá" thì chích chòe lại "chích" thành một tiếng dài, tiếng họa mi hót có âm thanh cao, ríu rít; bìm bịp thì trầm nhưng lại vang xa...
Mỗi con chim có một giọng hót riêng nhưng có con lại bắt chước được tiếng hót của rất nhiều loại chim khác như: Chích chòe, chào mào. Khổ công nhất để bắt chước đó là con chim cuốc. Nghe thấy tiếng "cuốc, cuốc, cuốc" thì rất dễ nhưng phát được ra đúng như thế lại rất khó. Hồi đi diễn ở Lai Châu, Hà Giang... để học cho bằng được tiếng hót của chim cuốc, bìm bịp, tôi đã phải trốn bạn bè ra bìa rừng ngồi từ 4 giờ sáng đến 10 giờ trưa lắng tai nghe rồi về tập hót theo, mãi mới thành công. Nhờ thế mà có một thời, dân làng Khương Thượng nhờ tôi đi bắt chim cuốc với họ. Tôi chỉ giả giọng chim cái hót gọi chim đực thôi mà chim cuốc khắp nơi bay về đậu đầy mặt đất, người ta cứ thế bủa lưới mà hốt chim".
Gọi là nghiệp "giời đày" nhưng ông Tuấn lại xem công việc của mình là một thú vui hiếm có. "Bây giờ về quê, sáng ngủ dậy giả làm tiếng gà gáy, vậy là gà cả làng gáy theo. Cái cảm giác đó thích thú lắm. Hoặc về quê vào mùa chão chuộc, ếch nhái... mình bắt chước kêu chúng cũng vu vơ cả đàn kêu theo, thích lắm. Thật sự phải cám ơn trời, cám ơn cuộc đời đã cho tôi một khả năng đặc biệt", ông nói.
Những tưởng yêu và gắn bó với nghiệp khẩu thuật như thế thì trong nhà ông sẽ có rất nhiều đĩa hoặc file ghi âm, lưu giữ tiếng "hót" của ông trong những lần biểu diễn nhưng ông chưa một lần ghi đĩa lưu tiếng của mình. Ông bảo, đã từng nghĩ đến chuyện mình về già, thanh quản không được tốt như trước, sẽ không hót được tiếng chim, tiếng thú nữa thì sẽ buồn lắm. Nhưng khi nghĩ đến chuyện lưu lại giọng hót thì ông lại không muốn chút nào. Ông sợ ký ức "dìm" mình trong nỗi buồn hoài niệm.
Cũng đã có lúc ông nghĩ tới việc diễn lại một lần duy nhất vở "Lưu Bình - Dương Lễ" hoặc "Người ngựa - ngựa người" mà ông từng đóng. Trong đó, ông sẽ một mình đảm trọn các vai, nam, nữ, già, trẻ, cả vai trẻ con mới đẻ... nhưng khi chưa kịp thực hiện thì ông lại bị tai nạn. Vụ tai nạn cách đây 3 năm khiến ông bị gãy 8 xương sườn, phải nằm dưỡng thương hàng năm trời mới qua khỏi. Thế là cảm hứng đang dâng tràn cũng bị nguội lạnh theo cơn bạo bệnh.
Một nỗi buồn được ông xem như bi kịch của một tài năng đó là đến thời điểm này ông vẫn chưa có đệ tử để truyền lại ngón nghề này. "Nhà chỉ có mỗi cô con gái nhưng lại chỉ thích nghe bố biểu diễn mà không thích học theo. Cái nghề này kỳ thú thật nhưng học mệt lắm. Học nghề này phải dùng cổ họng, nếu không khỏe sẽ rất đau. Có lẽ vì thế mà bọn trẻ bây giờ rất ngại học", ông Tuấn nói.
Hà Tùng Long