Bị phạt vạ 100 triệu đồng vì tội không chịu cưới làm người yêu tự tử

 

 

Sau khi sự việc xảy ra, bố mẹ cô gái nhất quyết đòi gia đình chàng trai phải bồi thường số tiền 100 triệu đồng. Đứng trước già làng, A Hoạt hồn nhiên thanh minh: Không muốn cưới sớm vì sợ ở rể cực khổ. Tuy nhiên, gia đình Nghli vẫn nhất định “không thông cảm” và gây nên một cuộc phạt vạ ồn ào làm chính quyền địa phương vô cùng đau đầu.

Nàng sơn nữ dại dột

Đã 25 tuổi nhưng A Hoạt (trú xã Ia Chim, TP. Kon Tum, tỉnh Kon Tum) vẫn chưa chịu lấy vợ khiến cha mẹ rất buồn lòng. Trước kia ở cái tuổi ấy, cha mẹ Hoạt đã vài lần sinh con. Mặc dù biết A Hoạt “ưng cái bụng” nàng Y Nghli ở làng Boor (cùng xã) nhưng mãi không thấy nhà Y Nghli mang lễ vật sang bắt Hoạt về làm rể nên ông A Yer (cha Hoạt) cũng tỏ ra lo lắng. Trong khi cha mẹ như “đứng đống lửa, ngồi đống than” thì Hoạt lại tỉnh bơ coi như chẳng có chuyện gì. Từ xưa tới nay, “trai khôn dựng vợ, gái lớn gả chồng” được coi là quy luật tất yếu. Và với người dân nơi đây, đàn ông khi đến tuổi trưởng thành phải đi ở rể là tục lệ không thể thay đổi. Vậy mà, Hoạt vẫn cứ thờ ơ, khiến không ai hiểu nổi. Nhắc tới chuyện của Hoạt, ông Yer buồn bã nói: “Tôi có mấy thằng con đều có người “bắt” làm chồng cả rồi, chỉ còn thằng Hoạt này nữa thôi. Nhà tôi chẳng có nhiều trâu bò, cũng chẳng có nhiều cái nhà để chứa lúa nên muốn nó sớm lấy vợ để tu chí làm ăn. Nhưng nó chẳng hiểu cho nỗi lòng của người làm cha, làm mẹ này mà cứ chơi bời như vậy. Tôi buồn lắm!”.

Yer bảo, ông biết chuyện Hoạt và cô gái Y Nghli ở làng bên quen nhau đã lâu. Sau cái đêm đi múa xoang ở nhà rông làng Boor, hai người vẫn thường rủ nhau đi lễ nhà thờ, rủ nhau vào rừng tìm cây nấm, hái củi về nấu, vậy mà vẫn chưa chịu về làm vợ chồng với nhau. Nhiều lần, ông Yer hỏi con: “Sao mày không để Y Nghli “bắt” về làm chồng đi, cái thằng Muk, thằng Tam cùng tuổi với mày cũng đã có người “bắt” mấy năm rồi?” thì Hoạt cười ngượng nghịu trả lời: “Nó muốn “bắt” nhưng con chưa chịu. Để chơi thêm đã chứ “bắt” làm chồng sớm buồn lắm, không được đi chơi nữa!”. Nghe Hoạt nói thế, ông A Yer chỉ biết lắc đầu ngao ngán vì không thể khuyên được con trai.

Một điều tuy lạ lùng nhưng tất cả đàn ông nơi đây đều chấp nhận là khi lấy vợ, họ sẽ phải ở rể và không có bất cứ quyền hạn gì trong gia đình nhà vợ. Có lẽ vì sợ chuyện này nên Hoạt cứ lần lữa mãi không dám lấy vợ. Tuy nhiên, dù chưa muốn lấy nhưng cả hai lại rủ nhau “bắt cái nước” nhiều lần, khiến Y Nghli thấy như có con “rọ rẹ” cựa quậy trong bụng, đứng ngồi không yên. Thế nên, Y Nghli đã nói với cha mẹ và nhờ già làng đứng ra làm lễ “tà lăm”, tức hỏi chồng. Cách đây ba tháng, Y Nghli đã chuẩn bị rượu, trâu rừng, cau rừng cùng quần áo cho cha mẹ của Hoạt. Hôm ấy, già làng đã nói chuyện rất lâu và khơi gợi đủ mọi chuyện với cha mẹ Hoạt. Đại ý rằng, Y Nghli đến tuổi phải có chồng để tiếp nối dòng giống, cho xóm làng có thêm người mới. Và mọi việc chỉ còn đợi sự đồng ý của cha mẹ Hoạt.

Lúc ấy, Hoạt ngồi ở ngoài bậc cửa nhà sàn dỏng tai nghe hai bên nói chuyện. Chàng trai này chỉ được ngồi nghe, không thể góp chuyện bởi vẫn là người xa lạ với nhà Y Nghli. Theo phong tục của người dân nơi đây, muốn người nhà trai đồng ý, tiếp nhận lễ vật đám cưới thì người con gái phải sắm đủ một cái nồi đồng, một cái nồi gang, mười bát nhỏ, một đôi bát tô, một con dao phát rừng, một con dao phay, hai con gà, hai con lợn và một số tiền tượng trưng. Tất cả đều có đôi, thể hiện sự chung tình và chí quyết tâm của cô gái. Nhưng lúc ấy, Y Nghli chỉ làm được lễ hỏi và xin bố mẹ cho Hoạt đến ở rể, làm lụng, đợi khi nào sắm đủ lễ vật sẽ làm đám cưới.

Luật tục còn quy định rằng, khi ở rể, chàng trai phải làm tất cả những việc mà nhà vợ giao và chỉ được nghỉ khi vợ cho phép. Bù lại, anh ta sẽ được làm lễ cho phép chung chăn, chung gối để đêm đêm được ngủ cùng vợ dù chưa làm lễ cưới chính thức. Nghe hai bên cha mẹ và già làng bàn tính, Hoạt ngồi ngoài mà cái bụng nóng như lửa đốt. Hoạt bước vào nói với mọi người rằng, chưa muốn cưới vợ vì muốn được chơi thêm một thời gian nữa. Nghe Hoạt nói thế, Y Nghli buồn như lá héo trên rừng nên lẳng lặng bỏ về. Rồi chỉ mấy ngày sau, cô uống thuốc diệt cỏ tự tử. Từ đây, một cuộc cãi vã, phạt vạ gây xáo trộn buôn làng đã diễn ra sau sự việc này.

 

 

“Quýt làm, cam chịu”

Từ ngày con gái mất, cha mẹ Nghli lúc nào cũng ủ rũ. Ông A Clum (cha Nghli – PV) cả ngày chẳng buồn nói chuyện với ai, lầm lũi lên nương rẫy. Nhà cửa luôn cửa đóng then cài. Ông cũng bỏ luôn cả những ngày lễ hội, bỏ bữa rượu mỗi chiều hay uống. Rồi đến một ngày, ông tìm tới già làng bảo rằng: “Thằng Hoạt quen con Nghli nhà tôi rồi thả con “rọ rẹ” vào người nó mà giờ lại định bỏ chạy? Không chạy được đâu. Nó mà không quen con Nghli thì con tôi đâu phải chết. Giờ nó làm cho con tôi chết rồi, làng phải bắt nó phạt vạ thôi!”.

Đến giữa tháng 7, sau ngày đưa Nghli về với Yàng, người làng Boor đã tổ chức buổi họp để phạt vạ gia đình A Yer. Hôm ấy, già làng cho mời ông Yer và Hoạt tới để làng xét xử. A Yer nói như mếu: “Gia đình Nghli họp giữa làng bắt tôi qua, nếu không qua thì họ sẽ cho người sang đánh. Vậy nên, tôi với thằng Hoạt bắt buộc phải qua. Qua đó rồi, người của họ bắt sao thì mình phải nghe vậy. Người làng thì đông mà gia đình tôi chỉ có hai cha con, làm sao nói lại được”. Thế là trong buổi phạt vạ hôm ấy, nhà Nghli đứng lên “vạch” hết tội của Hoạt rồi căn cứ vào từng “tội” để phạt vạ. Cuối cùng, nhà A Yer bị gia đình Nghli bắt phạt 100 triệu đồng, đập heo, gà để hòa giải bên làng Boor này. Nghe vậy, gia đình ông A Yer vô cùng hoảng hốt. Bởi vợ chồng ông không biết xoay sở đâu ra số tiền lớn như thế để nộp vạ cho nhà Nghli.

Từ ngày bị lôi ra phạt giữa làng, cả gia đình A Yer đứng ngồi không yên vì miếng ăn hằng ngày chưa đủ, lấy đâu ra 100 triệu đồng để nộp phạt. A Yer sợ bị đánh nhưng không có tiền nên đành phải khất. Không hết giận, gia đình Nghli gửi đơn lên xã nhờ phân xử. Thấy sự việc có chiều hướng phức tạp, Chủ tịch xã Ia Chim là bà Y Blứ phải đứng ra giải quyết. Đồng thời, đại diện Công an xã phải xuống tận nơi hòa giải. Vị cán bộ này giải thích: “Chuyện trai gái yêu thương nhau là việc bình thường, không ai có quyền ngăn cấm. Nghli đã chết nhưng lỗi không phải do gia đình A Yer. Việc gia đình ông A Clum bắt đền gia đình ông A Yer 100 triệu đồng là sai, nếu cứ kiên quyết thì không chỉ vừa mất con mà còn phải đi tù vì tội tống tiền nữa đấy!”. Nghe chuyện đi tù, ông Clum giật mình rồi gãi đầu nói vớt: “Vậy thì gia đình A Yer chung một con heo, mấy ghè rượu để uống giải hòa với nhà tôi, với người làng là được rồi, khỏi cần đền tiền gì nữa!”. Khi cuộc hòa giải diễn ra thành công, A Hoạt gãi đầu gãi tai nói như thanh minh: “Không phải tôi không muốn cưới Nghli, nó thương tôi mà tôi cũng thương nó. Tôi chưa muốn cưới là vì còn muốn được chơi thêm vài tháng nữa. Giờ Nghli mất rồi, tôi cũng buồn lắm”.                  

Uyên Phương