Bố vợ luôn tỏ ra coi thường tôi, đến ngày cần ký một giấy tờ quan trọng, ông mới nói lý do thật
GĐXH - Tôi từng nghĩ bố vợ không ưa mình vì tôi nghèo, công việc bình thường, lại không có gì nổi bật để khiến ông tự hào về con rể. Suốt gần mười năm, mỗi lần gặp nhau, ông thường nói những câu khiến tôi thấy mình chẳng được coi trọng. Tôi đã định bụng sẽ giữ khoảng cách với ông, cho đến ngày gia đình cần ông ký vào một giấy tờ quan trọng. Hôm ấy, lần đầu tiên ông nói với tôi chuyện mà ông đã giấu kín suốt nhiều năm.
Tôi cưới vợ năm 29 tuổi. Khi ấy, tôi làm kỹ thuật cho một công ty xây dựng, lương đủ sống, có khoản tiết kiệm không đáng kể và vẫn đang trả góp căn nhà nhỏ. Vợ tôi làm kế toán. Chúng tôi đến với nhau không có gì đặc biệt, chỉ là quen biết qua bạn bè, thấy hợp tính rồi quyết định lập gia đình.
Ngay từ lần đầu về ra mắt, tôi đã nhận ra bố vợ không mấy hài lòng về tôi.
Ông không phản đối thẳng thừng, nhưng những câu hỏi của ông luôn khiến tôi có cảm giác mình đang đi phỏng vấn xin việc: Nhà có chưa? Thu nhập một tháng bao nhiêu? Công ty làm ăn thế nào? Sau này có lo nổi cho vợ con không?...
Tôi trả lời thật. Ông nghe xong chỉ gật đầu, không nói thêm.
Đến khi hai đứa cưới nhau, ông cũng không gây khó dễ. Nhưng trong bữa cơm, nếu tôi nói về công việc, ông thường quay sang hỏi người khác. Khi họ hàng khen tôi chăm chỉ, ông lại buông một câu: "Chăm chỉ thì tốt, nhưng đàn ông chỉ chăm chỉ thôi chưa đủ. Quan trọng là phải có bản lĩnh, biết tính đường dài".
Tôi hiểu câu ấy dành cho mình.
Vợ tôi từng bảo bố vốn ít nói, lại có tính nghiêm khắc. Ông từng làm quản lý ở một doanh nghiệp nhà nước, quen nhìn người qua cách họ làm việc và giải quyết vấn đề. Tôi nghe vậy, tự nhủ người già có cách nghĩ của người già, miễn vợ chồng sống tốt với nhau là được.
Nhưng có những chuyện nhỏ lặp đi lặp lại lâu ngày khiến người ta không khỏi chạnh lòng.
Mỗi lần vợ chồng tôi đưa con về ngoại, bố vợ thường hỏi con gái có thiếu tiền không, công việc có vất vả không, căn nhà có cần sửa gì không. Ông ít khi hỏi tôi. Có lần, tôi vừa kể chuyện công ty chậm thanh toán, ông đã nói: "Làm ăn mà cứ phụ thuộc người khác thì khó khá lên được".
Tôi không phản ứng. Tôi biết công việc nào cũng có lúc thuận lợi, lúc khó khăn. Nhưng tôi vẫn buồn, nhất là khi ông nói những câu ấy trước mặt vợ con tôi.
Tôi từng nghĩ, có lẽ trong mắt ông, tôi mãi là người đàn ông chưa đủ tốt để lấy con gái ông.
Tờ giấy đặt trên bàn và nút thắt lần đầu được hé lộ
Năm ngoái, công ty nơi tôi làm việc gặp khó khăn. Một dự án lớn bị đình lại, nhiều khoản thanh toán kéo dài. Tôi chuyển sang làm cho một đơn vị nhỏ hơn, thu nhập giảm đáng kể. Đúng lúc ấy, con trai tôi chuẩn bị vào lớp một, còn mẹ tôi ở quê phải điều trị bệnh, cần đi khám thường xuyên.
Bên chiếc bàn, người bố vợ trầm lặng chỉ tay vào tờ giấy tờ quan trọng, giải bày nguyên do thật sự đằng sau sự nghiêm khắc bấy lâu nay dành cho con rể. Ảnh minh họa
Vợ chồng tôi không đến mức túng thiếu, nhưng tiền bạc bắt đầu phải tính toán kỹ hơn. Chúng tôi bàn nhau bán mảnh đất nhỏ đứng tên vợ mà bố mẹ cô ấy cho từ ngày cưới để đổi sang căn nhà gần trường của con. Mảnh đất ấy không lớn, song nếu bán được giá hợp lý, chúng tôi có thể giảm khoản vay mua nhà và bớt áp lực trả nợ mỗi tháng.
Thủ tục liên quan đến nguồn gốc đất cần bố vợ ký xác nhận một số giấy tờ. Tôi biết chuyện này sẽ không dễ dàng. Dù vậy, tôi vẫn cùng vợ về nhà ông, mang theo hồ sơ đã chuẩn bị.
Bố vợ xem từng tờ một, lật đi lật lại khá lâu. Đến trang cần ký, ông đặt bút xuống: "Bố chưa ký được".
Vợ tôi ngạc nhiên hỏi vì sao. Ông không trả lời ngay, chỉ nhìn tôi.
"Con có chắc đã tính kỹ chưa? Bán đất rồi, sau này có chuyện gì thì còn gì để xoay xở?"
Tôi giải thích rằng chúng tôi đã hỏi giá, tính khoản vay còn lại và dự trù chi phí cho con. Tôi cũng nói rõ đây là quyết định của hai vợ chồng, không phải vì muốn bán đi để tiêu xài.
Ông vẫn lắc đầu.
Tôi bắt đầu mất kiên nhẫn. Suốt bao năm, tôi đã cố gắng không tranh cãi với ông. Nhưng lần này, việc chậm trễ ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch của gia đình tôi.
Tôi nói, có thể ông không tin tôi đủ khả năng lo cho vợ con, nhưng chúng tôi đã trưởng thành và phải tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Bố vợ im lặng. Vợ tôi định lên tiếng, ông giơ tay ngăn lại rồi bảo cô ấy ra ngoài lấy giúp ông cốc nước.
Khi chỉ còn hai người, ông kéo chiếc ghế đối diện, ra hiệu cho tôi ngồi xuống: "Con nghĩ bố coi thường con vì con không có tiền, đúng không?"
Tôi không trả lời. Có lẽ vẻ mặt tôi đã thay cho câu trả lời.
Ông nhìn tập giấy trên bàn một lúc rồi nói chậm rãi: "Bố không ngại con nghèo. Bố chỉ sợ con là người khi gặp khó khăn sẽ cố chịu một mình, đến lúc không gánh nổi mới để người bên cạnh phải chịu cùng".
Tôi ngẩng lên. Đó là lần đầu tiên ông nói với tôi một câu không có vẻ phán xét, nhưng điều khiến tôi bất ngờ hơn là chuyện ông kể sau đó.
Lời hứa từ nhiều năm trước
Bố vợ nói, trước khi tôi cưới vợ, ông từng biết một người đàn ông rất chăm chỉ, có tay nghề và được nhiều người tin tưởng. Người ấy cũng bắt đầu từ hai bàn tay trắng, từng làm việc không quản ngày đêm để lo cho gia đình.
Nhưng khi công việc làm ăn gặp biến cố, người ấy giấu vợ chuyện vay nợ. Ban đầu chỉ là một khoản nhỏ, sau đó phải vay chỗ này trả chỗ kia. Anh ta tin rằng chỉ cần cố thêm một thời gian là có thể tự giải quyết, không muốn vợ lo lắng.
Đến khi mọi chuyện vỡ lở, gia đình gần như không còn gì. Người vợ phải bán tài sản, vay mượn họ hàng để trả nợ. Hai vợ chồng từ đó sống trong những năm tháng đầy nghi kỵ, dù cuối cùng họ vẫn ở bên nhau.
Người đàn ông ấy là bạn thân của bố vợ tôi.
"Bố đã chứng kiến một gia đình đi xuống không phải vì người chồng lười biếng, mà vì anh ấy không chịu nói thật khi mọi chuyện còn có thể cứu vãn", ông nói.
Trước khi qua đời vì bệnh, người bạn ấy từng nhờ ông để mắt đến con gái mình. Ông đã hứa sẽ không để cô phải rơi vào cảnh khốn khó như vợ chồng người bạn năm xưa.
Bố vợ nói ông không kể chuyện này với vợ tôi, bởi ông không muốn biến quá khứ của người đã mất thành câu chuyện để con gái phải mang theo. Nhưng khi tôi xuất hiện, rồi trở thành chồng của con gái ông, ông bắt đầu nhìn tôi qua nỗi lo cũ ấy.
Ông đã để ý những lần tôi ít nói về công việc, những lần vợ tôi kể hai đứa phải tính toán tiền bạc. Ông sợ tôi cũng đang giấu một điều gì đó, sợ con gái ông một ngày nào đó sẽ chỉ biết chuyện khi mọi việc đã quá muộn.
Tôi nghe xong, vừa ngỡ ngàng vừa thấy khó chịu. Tôi hiểu nỗi lo của ông, nhưng không thể không nghĩ đến những năm tháng mình đã cố gắng để được công nhận. Ông chưa từng hỏi thẳng tôi đang gặp khó khăn gì, chưa từng nói rõ điều ông sợ. Thay vào đó, ông dùng những lời nhận xét lạnh lùng, khiến tôi luôn cảm thấy mình thấp kém.
"Bố có thể hỏi con", tôi nói. "Nếu con làm sai, bố cũng có thể góp ý. Nhưng bố cứ nói như thể con chẳng làm được việc gì".
Ông cúi đầu nhìn đôi bàn tay đặt trên đầu gối. "Bố biết. Có lẽ bố đã nghĩ chỉ cần nghiêm khắc thì con sẽ không mắc sai lầm. Bố không nhận ra mình làm con nghĩ rằng bố không coi con ra gì".
Lần đầu tiên, tôi thấy ông lúng túng. Không phải vẻ lúng túng của người không biết ký một tờ giấy, mà của một người đã quen giữ mọi chuyện trong lòng, đến khi nói ra mới nhận thấy những điều mình làm không giống điều mình nghĩ.
Ông cầm lại tập hồ sơ, đọc kỹ một lần nữa rồi ký vào chỗ cần ký.
Trước khi đưa giấy cho tôi, ông nói thêm: "Bố không thể quyết định thay các con. Nếu đã tính kỹ rồi thì cứ làm. Nhưng có chuyện gì, đừng nghĩ phải tự giải quyết hết mới được nói với gia đình".
Tôi cầm tập giấy, không biết nên đáp lại thế nào. Tôi đã chờ một lời công nhận từ ông suốt nhiều năm, vậy mà khi nghe được điều gần giống như thế, tôi không thấy nhẹ nhõm hoàn toàn. Những câu nói cũ vẫn còn đó, không thể chỉ bằng một cuộc trò chuyện mà biến mất.
Học cách lắng nghe đằng sau sự nghiêm khắc
Trên đường về, vợ hỏi bố đã nói gì với tôi. Tôi kể lại phần lớn câu chuyện, chỉ bỏ qua những đoạn khiến tôi cảm thấy ông đã hiểu sai mình trong một thời gian dài.
Vợ tôi ngồi im khá lâu rồi nói, cô ấy chưa từng biết bố vẫn mang lời hứa với người bạn cũ trong lòng đến vậy. Cô cũng thừa nhận bố có thói quen lo lắng bằng cách kiểm soát, còn người trong nhà thường chọn im lặng vì nghĩ ông sẽ không thay đổi.
Từ hôm đó, bố vợ không bỗng nhiên trở thành một người dễ gần. Ông vẫn ít khen, vẫn hay hỏi kỹ những quyết định của chúng tôi. Nhưng có lần, khi biết công việc mới của tôi chưa ổn định, ông không nhận xét như trước mà hỏi: "Có cần bố giới thiệu cho ai không?". Tôi từ chối vì đã có kế hoạch riêng, ông chỉ gật đầu, không nói thêm.
Quan hệ giữa chúng tôi vẫn có khoảng cách. Tôi không muốn tự ép mình phải quên hết những điều từng khiến mình buồn, còn ông cũng không phải người dễ nói lời xin lỗi. Nhưng ít nhất, tôi đã biết đằng sau vẻ lạnh lùng ấy là một nỗi sợ có thật, dù cách ông đối diện với nó đã làm tổn thương người khác.
Tôi vẫn giữ trong đầu câu hỏi vì sao ông không nói với tôi sớm hơn. Có lẽ ông cũng không có câu trả lời trọn vẹn.
Tờ giấy hôm ấy cuối cùng đã được ký. Còn điều khiến tôi nhớ lâu hơn lại là câu nói của bố vợ trước khi tôi ra về: "Bố không mong con phải giỏi hơn ai. Bố chỉ mong khi có chuyện, con đừng để vợ con là người cuối cùng biết".
Tôi không còn xem đó là lời đánh giá về khả năng của mình. Tôi hiểu đó là điều ông đã sợ từ một câu chuyện cũ, rồi vô tình đem nỗi sợ ấy đặt lên cuộc hôn nhân của con gái.
Tôi chưa thể nỏi rằng bố vợ đã người hiểu mình hơn. Nhưng từ hôm ấy, mỗi khi ông hỏi han bằng giọng nghiêm khắc quen thuộc, tôi thử nghe kỹ hơn xem phía sau câu nói ấy là điều gì. Và tôi cũng học cách nói rõ với ông những chuyện trước đây mình thường chọn im lặng, không phải để chứng minh mình xứng đáng, mà để người trong gia đình không phải đoán về nhau bằng những nỗi lo chưa từng được nói thành lời.
Tuấn Nghĩa
