Các doanh nghiệp vô can?

Cũng trong thời điểm này, một đoàn kiểm tra liên ngành đã tiến hành kiểm tra thị trường  tân dược tại TP HCM và Bình Dương. Đây là cuộc kiểm tra bất ngờ trước những thông tin về hiện tượng thiếu thuốc cục bộ tại một số bệnh viện (BV) và giá thuốc ngoài thị trường đang bị các doanh nghiệp kinh doanh tân dược “đẩy” lên từng ngày.

Tăng giá để bù lỗ

Đường dây nóng về giá thuốc ở Hà Nội - Phát hiện cửa hàng tăng giá thuốc tùy tiện, gọi 7333071

Tại buổi làm việc của Thanh tra Bộ Y tế về giá thuốc với Sở Y tế Hà Nội ngày 7/7, đại diện BV Xanh Pôn và BV Thanh Nhàn cho biết: hai ngày qua BV không có thuốc albumin. Loại thuốc này trước đây thường được cung cấp bởi Công ty Dược phẩm TƯ 1 và Cty TNHH Kim Đô phân phối để điều trị cho bệnh nhân.

Giải thích về sự cố thiếu thuốc albumin tại 2 BV trên, Dược sĩ Nguyễn Doãn Liêm, Giám đốc Công ty Dược phẩm TƯ 1 cho biết: “Albumin (một chế phẩm từ máu - PV) chúng tôi kinh doanh nhiều năm nay. Năm 2007 chúng tôi bán khoảng 2.000 chai/tháng, năm nay chúng tôi tăng lên 3.000 chai/tháng. Theo lời hứa của nhà cung cấp tại Hungari, 6 tháng đầu năm 2008 họ sẽ cung cấp 18.000 chai và đến nay số lượng này đã được cung cấp đủ. Từ 3/5 - 22/6, mặc dù BV liên tục gọi nhưng chúng tôi vẫn không có hàng”.

Theo ý kiến của một số công ty nhập khẩu tân dược trong nước, giá CIF của hầu như tất cả các mặt hàng đều không tăng, nhưng các doanh nghiệp hiện đang điêu đứng vì lãi suất ngân hàng hiện đã tăng gấp đôi. Ví dụ, lãi suất ngân hàng 2007 ký vay là 5,8% và năm 2008 ký vay lãi suất tới 10,5%. Bên cạnh đó, nguyên liệu cũng tăng nhiều. Ví dụ như vitamin C vừa ký 9,5 USD/kg, nhưng hiện nay công ty phía Trung Quốc chào bán lên tới 24 USD/kg. Nếu tính tiền Việt, trước đây nhập vitamin C chỉ với giá 125 đồng/viên, nay phải nhập với giá 280 đồng/viên. Về loại thuốc này, chính Công ty Dược phẩm TƯ 1 cũng xin điều chỉnh tăng hơn 100%.

Cũng theo ông Liêm, sau đó có hàng về thì công ty phải làm thủ tục nhập thuốc trong 2 ngày và sự cố thiếu loại thuốc này ở BV là do nhân viên bán hàng đã không kịp cập nhật và thông báo lại nên các BV không biết.  Đối với hàng trong thầu (thuốc được mua qua đấu thầu - PV), các BV đã được cung ứng đủ, còn hàng ngoài thầu và phía BV yêu cầu, công ty cũng cố gắng cung ứng phần nào để giải quyết. Ông Liêm khẳng định không có chuyện “găm hàng” chờ tăng giá.

Theo ông Liêm, hiện công ty đang cung cấp khoảng 1.600 mặt hàng cho thị trường, trong đó công ty trúng thầu của hơn 200 BV trong nước. Trong thời gian biến động giá vừa qua, công ty đã phải chịu lỗ đối với những đơn vị đã đấu thầu khoảng 30% của mỗi hợp đồng.

Nếu doanh nghiệp nhập khẩu với giá CIF (giá nhập khẩu tại cảng Việt Nam) thì phải cộng thêm khoảng 10% chi phí để bán ra thị trường mới đủ chi phí. Khi nhập hàng vào kho thì lưu khoảng 3 tháng và trong 3 tháng này vốn vay ngân hàng phải trả là 5%.

Khách hàng lại nợ công ty 3 - 6 tháng. Chỉ tính riêng hai khoản này đã lên tới 10%, chưa kể chi phí từ cảng vào tới công ty. Theo công văn đề nghị của Công ty Dược phẩm TƯ 1 gửi Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) thì có tới 88 mặt hàng cần phải điều chỉnh giá trong thời gian tới. Công ty này cho biết, để cung ứng đủ và kịp thời, công ty phải nhập hàng và dự trữ tồn kho tối thiểu 3 tháng, các đơn vị mua thanh toán trong thời hạn từ 1 - 6 tháng.

Như vậy, sự biến động trên chi phí lưu thông tăng so với trước đây là 15 - 20%. Hơn nữa những mặt hàng công ty mua lại của các nhà phân phối khác, mức giá mua hiện nay đều tăng và các nhà cung cấp đều bỏ cam kết không giữ giá. Công ty này cũng đề nghị Cục Quản lý Dược điều chỉnh giá bán trong thầu còn hiệu lực do công ty trực tiếp nhập khẩu và một số mặt hàng phân phối lại mà nhà cung cấp tăng giá nhiều so với đầu năm. 

Khó xử lý vì thiếu bằng chứng

Qua khảo sát tại Trung tâm bán buôn tân dược Ngọc Khánh chiều ngày 8/7 cho thấy, nhiều mặt hàng tân dược bắt đầu có chiều hướng tăng từ ngày 1/7. Theo người bán hàng của Công ty TNHH Thương mại Dược phẩm Phát Lộc, mặt hàng Biobaby giá trước 30/6 là 55.000 đồng/lọ. Nhưng sau 1/7, người của Công ty Thiên Thành, nơi nhập khẩu thuốc này gọi điện thông báo giá bán đã tăng lên 63.000 đồng/lọ.

Theo giải thích của người bán hàng công ty này, sản phẩm Biobaby trước đó được khuyến mại nên rẻ, bây giờ hết khuyến mại nên giá đúng là như thế (!?). Ngoài ra, công ty này còn cho biết có thêm nhiều loại khác tăng giá, như Lactomin từ 1/7 đến nay đã trải qua 3 lần tăng (từ 109.000 đồng/hộp lên 112.000 đồng/hộp, nay tăng tiếp lên 118.000 đồng/hộp.

Còn tại cửa hàng của Trung tâm dịch vụ thương mại dược mỹ phẩm, người bán hàng đưa ra một cuốn sổ ghi chép những giá thuốc tăng từ ngày 1/7 dài tới một trang A4. Khi Đoàn kiểm tra đề nghị đưa danh sách những loại thuốc tăng giá này thì người bán hàng cho biết, phía công ty chưa làm kịp danh sách nên chỉ thông báo tăng giá qua miệng của trình dược viên hoặc điện thoại.

Ngày 8/7, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã có công văn khẩn xử phạt Công ty Cổ phần dược phẩm Việt Hà, vì Chi nhánh công ty tại TP Hà Nội đã tự ý tăng giá 8 mặt hàng do công ty nhập khẩu và bán với giá cao hơn giá kê khai tại Cục Quản lý Dược.  Cục Quản lý Dược yêu cầu, Công ty Cổ phần Dược phẩm Việt Hà điều chỉnh ngay giá các mặt hàng vi phạm trở về giá cũ trước thời điểm vi phạm và báo cáo về Cục Quản lý Dược trước ngày 10/7/2008. Cục Quản lý Dược quyết định dừng giấy phép nhập khẩu thuốc thành phẩm chưa có số đăng ký và dừng nhận Hồ sơ xin cấp Số đăng ký các mặt hàng do công ty đứng tên kể từ ngày 8/7, trừ các mặt hàng thuốc nhập khẩu phục vụ cho nhu cầu đặc thù bệnh viện và  thuốc phòng chống dịch.  K.L

Theo chỉ đạo của Bộ Y tế, kể từ 1/4 - 30/6 không được phép điều chỉnh giá thuốc, Sở Y tế Hà Nội đã tiến hành kiểm tra tại các trung tâm bán buôn thuốc với 5.250 mặt hàng thuốc, phát hiện 7 mặt hàng thuốc tăng giá từ 9,48% đến 30% (chiếm 1,09%). Sở đã yêu cầu các cơ sở bán buôn thực hiện nghiêm túc việc niêm yết giá và bán đúng giá quy định, các cơ sở bán lẻ phải niêm yết giá trên từng sản phẩm. Còn tại 58 nhà thuốc đạt tiêu chuẩn thực hành nhà thuốc tốt (GPP) giá bán thuốc chênh cũng không đáng kể.      

Theo ông Lê Anh Tuấn, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội thì để xử phạt việc tăng giá thuốc hiện khá khó khăn, bởi không có đủ bằng chứng. Chỉ khi việc tăng giá thuốc tuỳ tiện được thể hiện trên hoá đơn bán hàng cho người mua, có ghi giá bán cao hơn so với giá trên bảng niêm yết mới có căn cứ để xử lý.

Cũng theo ông Tuấn, Thanh tra Sở Y tế Hà Nội vẫn thường xuyên kiểm tra các hoá đơn bán hàng tại các cơ sở bán buôn để phát hiện và xử phạt những cơ sở bán quá giá quy định. Còn người dân khi mua thuốc kể cả mua buôn, mua lẻ cũng nên mua theo đúng giá niêm yết, nếu cơ sở nào tăng giá bán có thể gọi điện đến đường dây nóng của Sở Y tế theo số 04.7333071, Sở sẽ kiểm tra và xử phạt nặng nếu vi phạm.

Xử lý nghiêm các công ty tăng giá đồng loạt

Qua 4 ngày làm việc tại TP HCM và các tỉnh phía Nam, Đoàn công tác liên ngành gồm Cục Quản lý Dược - Bộ Y tế, Cục Quản lý thị trường - Bộ Công Thương, Cục Cảnh sát kinh tế - Bộ Công an, Thanh tra Bộ Y tế... đã làm việc với các Sở Y tế TP HCM, Bình Dương cùng các BV, công ty dược tại địa phương... về việc quản lý thị trường thuốc trong bối cảnh thị trường giá cả trong nước có nhiều biến động.

Qua kiểm tra BV Chợ Rẫy và một số nhà thuốc tại TP HCM cho thấy, tình hình thị trường thuốc tương đối ổn định, tại BV thực hiện đấu thầu đạt 100% kế hoạch và giá ổn định trong suốt thời gian thực hiện hợp đồng, không có hiện tượng bỏ thầu hay tự ý tăng giá thuốc. Khảo sát thị trường cho thấy có 1,3% mặt hàng thuốc nội tăng giá với tỉ lệ trung bình 3,8% và 2,2% mặt hàng thuốc ngoại tăng giá với tỉ lệ trung bình 2,6% so với đầu năm 2008.  

Các công ty dược phẩm (Codupha, Vidipha) đề nghị với những loại thuốc mà nguyên liệu tăng ít, thì công ty có thể chia sẻ khó khăn trong tình hình thị trường chung mà không tăng giá, nhưng với một số nguyên liệu như: vitamin C, paracetamol... tăng quá cao (75- 98%) nếu không được tăng thì sẽ rất khó khăn cho doanh nghiệp. Vì vậy, đề nghị cơ quan chức năng cần xem xét cho các doanh nghiệp điều chỉnh tăng giá để giảm bớt khó khăn, để doanh nghiệp tiếp tục sản xuất tránh hiện tượng thiếu thuốc.

Thứ trưởng Bộ Y tế Cao Minh Quang đề nghị các công ty, doanh nghiệp dược cần phải chia sẻ những khó khăn chung của cả nước trong tình hình hiện nay, không vì lợi ích riêng mà gây khó khăn cho các BV trong việc cung ứng thuốc. Ngăn chặn triệt để hiện tượng các doanh nghiệp “té nước theo mưa”, vì không phải tất cả các nguyên liệu sản xuất thuốc, thành phẩm thuốc hiện nay đều tăng giá.

Đề nghị các Sở Y tế xử lý nghiêm đối với các công ty tăng giá đồng loạt, găm hàng đầu cơ, gây khó khăn cho công tác đấu thầu cung ứng thuốc. Các Sở Y tế cũng phải đảm bảo việc kiểm tra, thanh tra để bình ổn thị trường thuốc. Mục tiêu đảm bảo đủ thuốc cho người bệnh là yếu tố quan trọng nhất.

Có thể thấy qua kiểm tra ngoài những yếu tố khách quan, thì việc giá thuốc tăng trong thời gian qua các doanh nghiệp không vô can.

Vân Khánh