Cái chết bí ẩn của người mẹ trẻ

Lúc cán bộ lấy “khẩu cung”, ông Chá gắt: “Đừng hỏi nhiều, tao sợ lắm, đêm về không sao chợp mắt được. Rừng của tao tận trên núi cao, ai mang xác của Khè đến đặt ở đó thế? Bản Mo Pải Phìn cũng chưa bao giờ có chuyện đáng sợ như vậy, cán bộ phải sớm làm rõ nguyên nhân cho gia đình tao và bà con dân bản yên lòng làm ăn…’’.

 

Hai cha con Sùng Mí Tủa.

 

Khi chúng tôi tìm đến Mo Pải Phìn, Đồng Văn (Hà Giang) cũng là lúc đám ma khô của Vừ Thị Khè vừa được tiến hành xong theo phong tục địa phương. Ông Vừ Giống Cáy, trưởng bản này chưa hết bàng hoàng kể lại: “Ngày 11/4/2009, mẹ chồng của Khè đến tìm tôi cuống cuồng nói: “Khè là con dâu của tôi, sáng nay nó cãi nhau với chồng, bị tát một cái nên bỏ đi mất rồi”. Nói xong, bà ấy đi luôn, chẳng yêu cầu tôi giúp đỡ chuyện gì. Mấy hôm sau tôi đến hỏi thăm, chồng Khè vẫn đi tìm nhưng chưa thấy vợ đâu.

 

Mãi đến chiều 14/4/09, tôi đang ở nhà thì thấy Vừ Nỏ Chá hoảng hồn chạy đến báo tin: “Tôi phát hiện thấy một xác chết trên núi của tôi”. Nơi đó thuộc đất rừng mà xã đã giao cho nhà Chá bảo vệ. Nói đoạn, ông Cáy dẫn tôi và nhiều người dân trong bản Mo Pải Phìn, hớt hải chạy lên núi. Chúng tôi leo lên bằng lối mòn rừng, khoảng hơn 1 tiếng đồng hồ mới đến được nơi ông Chá chỉ. Thoạt đầu mọi người đoán đó là một người đàn bà, vận váy áo truyền thống khá sặc sỡ. Chân cô đi hài màu đen, dáng nằm bình thản như người đang say ngủ. Bên cạnh người là chiếc khăn kẻ màu hồng còn vướng trên cành cây. Hai tay khoanh trước bụng, chân duỗi thẳng đừ. Nom xa, không ai biết đó là Khè. Tới gần hơn, mọi người mới biết, đó là Khè, cô đã chết dưới tán cây rừng rậm rạp. Ai cũng đoán, Khè đã ăn lá ngón tự tử? Nhưng đến lúc Công an khám nghiệm tử thi thì hóa ra sự việc không phải như vậy”.

Tủa nói chuyện với phóng viên.

 

Rời nhà trưởng bản, chúng tôi tìm đến nhà bố mẹ chồng của Vừ Thị Khè. Sùng Mí Tủa, chồng cô với gương mặt non choẹt đang cõng cậu con trai hơn 1 tuổi tên là Sùng Mí Cha ở trên lưng. Thằng bé cởi truồng, toàn thân lem luốc, “cưỡi” trên lưng bố mà nước mắt ướt nhèm. Nó chưa kịp cai sữa thì đã mất mẹ, nên khóc nhèo nhẹo đã mấy đêm liền.

 

Ông Sùng Dúng Pó, 39 tuổi là cha đẻ của Tủa sinh được 5 người con. Tủa là con trai cả của ông Pó, năm nay Tủa bước sang tuổi thứ 17, nhưng đã lấy vợ từ thủa 15. Vợ Tủa là người cùng bản, nhưng nhà cách nhau 5 quả núi. Cuộc hôn nhân này do cha mẹ hai bên sắp đặt khi Tủa và Khè đang học chưa qua hết bậc phổ thông cơ sở. Khè có thân hình vạm vỡ và hơn chồng mình 1 tuổi. Giống như bao nàng dâu khác ở Mo Pải Phìn, cô về nhà chồng không phải vì tình yêu, mà chỉ đơn thuần là một lao động chính trong gia đình. Tủa bảo: “Lấy nhau gần 1 năm, vợ chồng em mới “quen” nhau. Dù ăn ở trong một mái nhà, nhưng không ai nói với ai chuyện gì. Cưới vợ được khoảng 3 tháng thì mẹ em lại sinh em bé, đặt tên là Sùng Mí Mỉ”.

Mỉ là đứa em gái duy nhất trong số 5 đứa con của ông Pó. Nó ra đời được gần 1 năm thì đã được Sùng Mí Chá gọi bằng cô. Chá là con của Khè và Tủa. Khè còn vụng dại, chỉ biết làm lụng hùng hục suốt ngày, chứ chưa biết nuôi con dại. Và thế là cô tình nguyện đảm nhiệm mọi việc nặng nhọc trên nương, rẫy để mẹ chồng thay cô cho con bú. Khi đứa bé được mới được 5 tháng tuổi, Khè đã đánh rơi con từ trên lưng xuống đất, làm thằng bé khóc lặng đi vì đau. Tủa thẳng tay tát vào mặt vợ và buông những lời trách móc nặng nề. Còn Khè chỉ im lặng. Ai cũng tưởng cu Chá không qua khỏi, sau cú ngã trời giáng. Ông Pó tá hỏa đi mời “thầy mo” về khấn vái sì sụp. Chừng vài ngày sau, Chá thôi quấy khóc hết sốt cao, nó lại tỉnh táo như thường... mọi người trong nhà được một phen hú vía.

Tủa làm thêm một cái địu vải để đích thân địu con mỗi khi đi nương. Tủa tỏ ra không yên tâm mỗi khi giao con cho vợ. Chỉ đến đêm, thằng bé cần 2 bầu sữa mẹ, Tủa nằm cạnh nên mới yên lòng. Lâu dần, cu Chá biết đi, biết chạy lon ton và ê a tập nói. Ông Sùng Vản Lừ, 58 tuổi là ông nội Tủa không đi nương nữa mà ở nhà trông 2 đứa là cháu, chắt mới biết đi. Chúng không nhỉnh hơn nhau mấy, nên cả nhà có 3 bộ quần áo 2 cô cháu mặc chung nhau. Bởi còn quá nhỏ, nên cả 2 đứa trẻ đều tè dầm ra quần, nên chúng phải cởi truồng suốt ngày, kể cả trong mùa đông giá lạnh.

Nơi tìm thấy xác Khè.

Con trai và em trai của Tủa.

Nhà Sùng Mí Tủa.

 

Cuộc sống sẽ cứ mãi như thế mà trôi đi trong trong cái gia đình gồm có 10 thành viên, 4 thế hệ này, nếu không có một ngày tháng 4 u buồn, Khè đã đánh rơi cu Chá từ trên lưng xuống đất một lần nữa.

Tủa nói chuyện với chúng tôi một cách khó nhọc, cậu không sõi tiếng phổ thông, nên thỉnh thoảng phải nhờ cán bộ biên phòng phiên dịch hộ. Tủa có lối nói chuyện rất trẻ con, ngô nghê và vụng dại. Trong lúc nói chuyện với khách, cu Chá  khóc nhèo nhẹo, Tủa chỉ biết đưa tay vỗ vào lưng thằng bé, rồi đờ đẫn nhìn về phía ngọn núi có tên là “Hố Nương”, nơi người ta tìm thấy thi thể của Khè.

 

Tủa khóc vừa khóc tu tu vừa kể: “Tất cả là tại em, nên Khè mới chết”. Nói đoạn, Tủa kể  tiếp: Sáng 11/4/09, Tủa dậy sớm để đi cắt cỏ bò trên núi. Cu Chá cũng dậy theo đòi đi theo.  Tủa đã lay Khè dậy để nấu cơm, trông con cho mọi người đi làm. Khè cũng dậy chải đầu tóc, trong lúc Tủa bế cu Chá ra ngoài dỗ cho nó nín khóc.

Tủa đem con vào, thấy  Khè đang đứng không, nên đặt cu Chá xuống lưng Khè để cô cõng con. Nhưng không hiểu sao Khè không đưa tay ra đỡ lấy Chá như mọi khi, làm nó ngã huỵch xuống đất.  Đỡ con dậy,  đồng thời Tủa giang tay tát mạnh vào mặt vợ. Tủa nói: “Mình già rồi, cái  gai đâm vào chân còn thấy đau, huống gì thằng bé ngã từ trên lưng mày xuống đất như thế, nó chẳng đau chết ngất đi  mới là lạ đấy. Tao không hiểu tại sao mày lại vụng về đến thế?” 

Nói xong, Tủa cõng theo con lên núi lấy cỏ cho bò. Nửa buổi, Tủa trở về nhà thấy cơm nước đã nấu xong, nhưng Khè thì đi đâu không rõ? Tủa hỏi mẹ, hỏi ông... chẳng ai biết Khè đã đi đâu? Tủa nghĩ vợ giận mình, bỏ về nhà mẹ đẻ hoặc sang nhà chị gái như mọi khi... nên không đi tìm về. Chiều cùng ngày, Tủa vác cày đi lên núi Tả Phìn, cày nương để gieo hạt Tam Giác Mạch. Đêm hôm đó, hai bố con Tủa ngủ một mình, Khè vẫn chưa về. Sớm 12/4, Tủa ở nhà bế con, đợi em trai đi học về rồi cùng nó lên núi Hố Nương hái rau cho lợn. 

Chiều 12/4, vẫn không thấy vợ trở về, Tủa chạy bộ sang nhà chị Vừ Thị Sự, chị gái của Khè ở xóm Sính Lủng, xã Sủng Là để tìm vợ. Chị Sự nói Khè không hề đến đây chơi từ mấy tuần nay, Tủa buồn bã trở về bản. Sớm hôm sau, Tủa mượn xe máy phóng ra tận Đồng Văn, ở đó có nhà chị gái thứ 3 của Khè để tìm vợ, nhưng không thấy. Vì nghĩ rằng Khè giận chồng quyết bỏ đi thật lâu, nên tránh mặt không gặp... nên Tủa chuyển cách tiếp cận nhà ngoại.

 

Trong những ngày 12 - 14/4, Tủa chỉ đứng lởn vởn bên ngoài nhà vợ, theo dõi xem Khè có ở đó không, chứ không trực tiếp vào nhà hỏi mọi người nữa. Tủa nói trong nước mắt: “Chiều 14/4 em vừa ở xóm Sính Lủng về, thì  gặp mọi người đang chạy lên núi xem xác chết. Em chạy theo và phát hiện xác chết ấy chính là Khè”.

Ông Vừ Mí Sèo, xã đội trưởng xã Sủng Là cho biết: “Chính tôi được giao nhiệm vụ bảo vệ nguyên vẹn hiện trường và được xem khám nghiệm tử thi. Mọi người đều nói, cái chết của Khè không đơn thuần là một vụ tự tử. Toàn thân cô không có dấu hiệu gì của sự phá hủy nội tạng bên trong, giống như uống thuốc sâu hay lá ngón... Nguyên nhân dẫn đến cái chết là do Khè bị gãy cổ, chèn tủy mà chết”. Nhưng với tư thế nằm tay khoanh trên ngực đàng hoàng như thế, cũng không phải là cô bị ngã núi? Nếu ngã núi, thì hẳn phải bị xây xát nhiều chỗ, chứ không chỉ có những vết xước ở cổ?

 

Nhiều khả năng đó là một vụ án mạng, Khè đã bị giết rồi mang về đấy để. Nhưng nếu vậy thì một người không thể vận chuyển được thi thể của Khè lên núi cao như thế? Tóm lại, có rất nhiều giả thuyết khác nhau... và đáng buồn đó là đề tài “nóng”, ở mọi cuộc bàn tán xôn xao ở bản Mo Pải Phìn, xã Sủng Là, chứ chưa có văn bản kết luận chính thức của Công an tỉnh Hà Giang”.

 

Trưởng bản Vừ Giống Cáy.

Lại nói về đám ma của Khè, ông trưởng bản phải đứng ra  giải thích cho bố mẹ cô hiểu rằng: “Mọi việc phụ thuộc vào kết luận của cơ quan công an, mới biết được Khè tự tử hay bị giết chết. Còn thằng Tủa có tội vì đã tát vợ một cái, nên nó mới bỏ đi. Tuy nhiên, việc quan trọng là nó đã biết ân hận, đề nghị gia đình bình tĩnh để lo ma chay cho Khè xong xuôi rồi hẵng tính...”.

Theo đòi hỏi của nhà vợ, nhất định bố mẹ  chồng của Khè phải mổ một con bò thật to, to gần gấp đôi con bò trong chuồng nhà mình để làm ma cho cô. Vậy là  ông Pó lại nài nỉ người hàng xóm, bán chịu cho ông con bò với giá 14 triệu đồng. Tủa bảo: “Mua chịu bò rồi sau này cũng chẳng biết lấy gì ra mà trả nợ?” Nó lại khóc, cu Chá trên lưng nó cũng khóc. Nhìn cha con Tủa chẳng khác nào hai anh em, hai đứa trẻ khóc lóc vì những tai ương không đâu đang dội xuống đầu những đứa trẻ...

Rời bản Mo Pải Phìn, chúng tôi trăn trở bởi tiếng thở dài của Thiếu úy Vàng Mí Dính -  cán bộ Đồn Biên phòng Phố Bảng: “Chúng tôi đang nỗ lực đi vận động rất nhiều gia đình ở đây, để họ đừng ép duyên con trẻ khi chúng đang còn ngồi trên ghế nhà trường. Quan niệm của nhiều người còn lạc hậu, họ bắt con trai lấy vợ về chỉ để nhà có thêm lao động mà thôi”.

 

VỤ VIỆC ĐANG ĐƯỢC ĐIỀU TRA Ngày 16/4/2009, Công an tỉnh Hà Giang tiến hành khám nghiệm tử thi của Vừ Thị Khè (SN 1991) và xác định nguyên nhân ban đầu dẫn đến cái chết của Khè là do bị gãy xương cổ, chèn tủy...  Ngày 14/4/09, ông Vừ Nỏ Chá ở Mo Pải Phìn đi  kiếm củi trong rừng đã nhìn thấy thi thể của Khè đang trong tình trạng bị phân hủy. Thời điểm chết được xác định là ngày 11 - 12/4/2009. Vụ việc đang được Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội -  Công an tỉnh Hà Giang điều tra, làm rõ.