Cái “vô lý” của sự "quản"

Một học sinh trường Quán Toan (Hải Phòng) đang được cấp cứu trong tình trạng nguy kịch.

Những nghi vấn nguyên nhân bởi khí thải từ 6 nhà máy thép ở trong khu vực còn đang chờ cơ quan chức năng, song ngôi trường này thì ít nhất đã phải 4 lần tạm đóng cửa để bảo vệ tính mạng học sinh và giáo viên. Tất cả những điều đó, lãnh đạo thành phố đã biết, dư luận cũng đã "tường", nhưng các nhà máy thì vẫn bình an... nhả khói.

Để đến cách đây vài ngày, lại có 5 học sinh nữa phải bỏ dở bài kiểm tra học kỳ I vào viện cấp cứu vì tiếp tục... ngộ độc. Tận lúc này, mới có những động thái rõ rệt từ phía các nhà quản lý hành chính: Yêu cầu 6 nhà máy thép tạm dừng hoạt động.

 

Chuyện này sẽ có 2 vấn đề "tế nhị" xảy ra. Thứ nhất, nếu kết luận của cơ quan chức năng xác định nguyên nhân học sinh, giáo viên phải vào viện cấp cứu là do "ngộ độc" từ khí thải của các nhà máy thép, lúc đó các nhà quản lý thành phố sẽ hành xử như thế nào? Bài toán đặt ra lại sẽ là "chuyển ngôi trường hay di dời nhà máy" hay đơn thuần vẫn "sống chung với lũ"?

 

Thứ hai, nếu xác định được đúng nguyên nhân ngộ độc từ khí thải công nghiệp của các nhà máy thép, những học sinh và giáo viên bị ngộ độc và cả những người có thể bị ảnh hưởng, sẽ được bồi thường ra sao? Vụ Vedan đình đám đã phần nào cho câu trả lời về cách hành xử. Nếu thực sự gây ra tác hại, theo nguyên tắc "bình đẳng trước pháp luật" hẳn các nhà máy thép cũng khó là ngoại lệ?!

 

Tuy nhiên, vấn đề của Trường THCS Quán Toan (Hải Phòng) còn lớn hơn nhiều khi đặt trên bình diện quốc gia. Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ... có bao nhiêu nhà máy, khu công nghiệp vẫn ngày đêm nhả khói trong nội đô? Nhiều lắm, từ xà phòng, thuốc lá, cao su, sắt thép đến dệt nhuộm, rèn đúc... cơ man nào là những thứ có thể gây hại cho sức khỏe của con người.

 

Hãy tạm coi như việc chềnh ềnh giữa các nội đô những "trung tâm gây hại sức khỏe" là một dạng "tồn tại của quá khứ" thì câu hỏi, trong thời gian dài vừa qua, các nhà quản lý hành chính đã làm được gì để bảo vệ sức khỏe của người dân khi phải "sống chung với ô nhiễm"? Những chủ trương kiểu như "di dời các nhà máy, cơ sở sản xuất có thể gây ô nhiễm" ra các vùng ven đô đã thực hiện được bao nhiêu phần trăm? Chưa kể tỉnh thành khác, cứ nhìn ở ngay những trung tâm chính trị, kinh tế, xã hội tiêu biểu như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, chắc con số này vẫn là rất ít ỏi!

 

Đó liệu có là cái "vô lý" của sự "quản"?