Câu hỏi trắc nghiệm Hóa học có 2 đáp án: Có nên chấm điểm cả hai?

>> Thí sinh Cao Minh Hiếu: Một câu hỏi có hai đáp án trong đề thi trắc nghiệm ĐH

Câu hỏi trắc nghiệm có hai đáp án và nằm ngoài chương trình phổ thông

Theo nguyên tắc, dạng đề thi trắc nghiệm được dùng trong kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ 2007 là đề thi chỉ có một lựa chọn, nghĩa là chỉ trong 4 câu trả lời cho một câu hỏi thì chỉ có 1 câu trả lời đúng. Tuy nhiên, theo bạn Cao Minh Hiếu (lớp 12A2, khối chuyên Toán, Tin ĐHKHTN Hà Nội) đã gửi thắc mắc phản ánh: Câu 34 trong đề số 429 (tương đương câu 25 trong đề 182) môn Hoá có đến hai cách trả lời. Nghĩa là ngoài một câu trả lời như trong đáp án của Bộ GD&ĐT thì còn có thêm một đáp án khác.

Cụ thể, đề thi yêu cầu: Để nhận biết 3 a-xít đặc nguội HCl, H2SO4, HNO3, đựng riêng biệt trong 3 lọ bị mất nhãn, ta dùng thuốc thử là: A. CuO; B. Al; C. Cu; D. Fe.

Theo đáp án của Bộ, câu trả lời đúng là C (Cu).

Tuy nhiên, theo lập luận của Hiếu thì trong bài toán này, câu D (Fe) cũng là câu trả lời đúng. Bởi vì nếu dùng Fe cũng có thể nhận biết được 3 dung dịch trên nếu lần lượt cho Fe tác dụng với 3 dung dịch: HCl, HNO3 và H2SO4 đặc nguội thì HNO3 và H2SO4 không có phản ứng còn HCl có phản ứng và có thể nhận biết được vì có khí thoát ra (Phương trình phản ứng là: 2HCl Fe —-> FeCl2 H2).Từ phản ứng trên, ta thu được dung dịch FeCl2. Dùng dung dịch FeCl2 lần lượt đổ vào 2 lọ dung dịch còn lại (HNO3 và H2SO4). Với dung dịch HNO3 sẽ có khí thoát ra, hoá nâu trong không khí: (Phương trình phản ứng là: HNO3 FeCl2 —-> FeCl3 NO H2ONO O2—-> NO2). Với dung dịch H2SO4 sẽ có phản ứng tạo không khí màu là axit HCl dễ bay hơi. Phương trình phản ứng là: H2SO4 FeCl2 —-> FeSO4 2HCl. Bằng phương pháp này, ta có thể nhận được 3 dung dịch. Như vậy, có hai đáp án trong câu hỏi này là đáp án C và D.

PGS.TS Đào Hữu Vinh (Giảng viên môn Hoá, ĐH KHTN, ĐHQG HN) thì cách lập luận trên của Hiếu là chính xác. Ngoài ra, TS Vinh còn cho biết,  cũng trong đề  Hoá số 429, ở câu 21 cũng có hai đáp án, thậm chí câu hỏi của đề bài không có trong SGK phổ thông.

Cụ thể đề bài ra: Cho luồng khí H2 (dư) qua hỗn hợp các o xit CuO, Fe2O3, ZNO, MgO nung ở nhiệt độ cao. Sau phản ứng, hỗn hợp rắn còn lại là: A. Cu, Fe, ZnO, MgO; B. Cu, Fe, Zn, MgO; C. Cu, Fe, Zn, Mg; D. Cu, FeO, ZnO, MgO.

Theo đáp án của Bộ GD&ĐT câu trả lời đúng là C.

Tuy nhiên, theo TS Đào Hữu Vinh thì ở câu hỏi này thí sinh cũng có thể chọn cả đáp án A vì ở một số sách mà ông hiện có, thì khí H2 không tác dụng với ô xít kẽm. Còn tại một số sách tham khảo môn hoá lại viết H2 có tác dụng với ô xít kẽm. Như vậy, ở câu hỏi này, học sinh có thể hiểu là H2 có tác dụng với ô xít kẽm và cũng có thể hiểu là chúng không tác dụng với nhau. Vì thế, nếu học sinh chọn cả đáp án C và A đều chấp nhận được. “Chúng tôi đã tìm tất cả các SGK hiện có, nhưng không có sách nào có trường hợp này. Chỉ có một cuốn tham khảo thì viết phương trình phản ứng nhưng lại có phản ứng với nhiệt độ. Còn ở câu hỏi trên lại không ghi phản ứng với nhiệt độ. Vì thế để biết được câu trả lời đúng, học sinh chỉ có thể dùng phương pháp suy ra mà thôi. Ở câu hỏi này, ngay cả với các chuyên gia giảng dạy môn Hoá cũng phải xác định tuỳ trường hợp mới khẳng định H2 có phản ứng với ô xít kẽm hay không, nhưng cũng phải mất rất nhiều thời gian và phải phân tích rất nhiều yếu tố phức tạp khác mới có thể khẳng định được. Còn học sinh sẽ không đủ trình và không  đủ thời gian để thực hiện được”.

Có nên chấm cả hai đáp án?

Giải pháp cho sự cố này, theo thầy Đào Hữu Vinh, Bộ GD&ĐT nên chấm cả hai đáp án để công bằng cho thí sinh.         

Mỹ Hà