Chấm dứt đọc - chép trong trường học: Khó đạt hiệu quả!
Giadinh.net - Nói về chủ trương chấm dứt tình trạng đọc - chép trong trường học của Bộ GD&ĐT trong năm học tới, nhiều chuyên gia giáo dục rất đồng tình. Tuy nhiên, triển khai khi chương trình và cách dạy học vẫn giữ nguyên như hiện nay, khó đạt hiệu quả.
|
Chùm tin liên quan |
Ông đánh giá thế nào khi nhiều giáo viên cho biết, chương trình nặng quá so với thời lượng lên lớp nên không thể không đọc - chép cho nhanh?
- Sau nhiều lần thay đổi, tôi thấy chương trình hiện nay như thế khá ổn. Điều đáng băn khoăn, theo tôi là phương pháp dạy chưa ổn. Ở nước ta tôi thấy rất lạ, cạnh bộ SGK cho học sinh (HS) còn đi kèm cuốn SGK cho giáo viên. Trong cuốn sách này chỉ dẫn dài dòng những điểm cần truyền tải hết trong từng bài. Giáo viên chăm chăm vào đó để dạy như một cái máy. Họ cố nói sao cho trong vòng 45 phút phải truyền tải hết những điều sách giáo viên đã gạch đầu dòng nên rất nặng và không còn cách nào khác là phải đọc - chép cho nhanh.
Đội ngũ giáo viên khi đi dạy, phải đọc để nắm bắt được 10, dạy chỉ 1. Nhưng giáo viên hiện nay cứ cầm sách hướng dẫn, đọc và có khi dạy lẫn lên cả 11 nên mới "cháy" giáo án.
Lịch sử là bộ môn thường rơi vào đọc - chép. Từng chủ biên SGK lớp 9 và tham gia vào hội đồng biên soạn SGK Lịch sử một số lớp khác, ông thấy cơ cấu của SGK nói chung và sách Lịch sử có gì bất ổn?
- Tôi từng thấy ở một số bài lịch sử trước đây thường nặng về kể lể, chìm đắm trong rất nhiều sự kiện dàn trải. Chẳng hạn một cuộc chiến tranh, người ta kể lể bao nhiêu lính tham gia, bao nhiêu vũ khí... Trong khi đó, một số sự kiện cần nâng cao lên lại thiếu. Vì thế, giáo viên và học sinh phải "chạy đua" với thời gian.
Đặc biệt, ở các lớp luyện thi ĐH, việc đọc - chép sự kiện càng nghiêm trọng. Ở những cuốn sách khác, sự kiện dàn trải vẫn còn. Thế nên nhiều lần tôi đã có ý kiến về việc chúng ta cần thiết phải có một hội đồng quốc gia để biên soạn SGK chứ không phải chắp vá như hiện nay.
Trong tình hình vẫn giữ nguyên chương trình và SGK, làm sao chấm dứt việc đọc - chép trong trường học?
- Theo tôi, nếu biết cách dạy vẫn có thể điều chỉnh được. Một trong những hạn chế hiện nay là trình độ giảng dạy của giáo viên còn yếu. Trong bất kì bài giảng nào, giáo viên cần nắm kĩ một số vấn đề cơ bản để giảng. Dạy hay, HS mới học đúng. Thậm chí ở một số môn khó giảng dạy như: Lịch sử Đảng, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Triết học... nhiều giáo viên vẫn dạy rất hay, dễ hiểu, kích thích tính hiếu kì của HS bằng các câu chuyện thực tế. Thay đổi cách dạy, không gì hơn bằng bắt đầu từ "cải tiến" trình độ giáo viên.
 |
|
Thay đổi phương pháp dạy là một trong những cách hữu hiệu chống đọc - chép hiệu quả. |
GS.VS Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, Chủ tịch Hội Cựu giáo chức Việt Nam: "Giáo viên còn chạy đua với thời lượng"
"Tôi đã từng có 50 năm dạy học, từng dự hàng trăm giờ giảng của giáo viên nhưng không có phương pháp nào gọi là phương pháp dạy đọc - chép. Thế nên, chấm dứt kiểu đọc làu làu mà không giảng bài là cần thiết. Tuy nhiên, không thể đơn giản chỉ nói suông mà cần có lộ trình hẳn hoi. Theo tôi, trước hết thay đổi cách dạy phải đảm bảo đủ 3 yếu tố: Trình độ giáo viên, phương tiện giảng dạy và HS tích cực.
Theo tôi biết, hiện nhiều trường học của chúng ta vẫn còn cảnh 4 HS sát cánh, chen chúc trong 1 bàn. Ở nước ngoài, trong phòng học người ta có đủ loại máy chiếu. Ở nước ta, cả trường, chỉ được một phòng đáp ứng đủ các phương tiện như thế.
Thậm chí ở Hà Nội, có trường chất lượng giảng dạy gần như bậc nhất với gần 1.000 HS nhưng chỉ có 50 máy tính. Trong khi các nước tiên tiến, dạy một môn, ít nhất phải có 7 tài liệu. Còn một số trường ĐH của ta, hiện chỉ đủ khoảng 50% tài liệu, SGK.
Chương trình viết cho HS học 2 buổi/ngày nhưng còn nhiều nơi phải học 1 buổi/ngày nên còn khá nặng. Vì thế bằng cách nào đó, giáo viên phải chạy đua để dạy cho bằng hết bài giảng trong vòng 45 phút ở lớp.
Trong khi đó, ở bậc ĐH, hiện nay có trường chỉ khoảng 30% giáo viên có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ. Cấp phổ thông, cũng chỉ khoảng 50% thầy cô biết giảng để HS hiểu. Do đó, nhiều trường phổ thông rơi vào cảnh đọc - chép còn không xong thì thay đổi phương pháp thế nào? Theo tôi, lộ trình cần thiết trước mắt để thay đổi phương pháp dạy vẫn là đủ trường, sửa ổn định sách (ít nhất trong 10 năm) và nâng cao năng lực giáo viên".
Lương Mỹ (Thực hiện)
"Thầy giáo chỉ là máy phát, còn học trò chỉ là máy thu. Thầy nói trò nghe khiến kiến thức của thầy cũng còn của thầy, chẳng thể thấm vào trò được. Muốn không còn tình trạng này chỉ có đổi mới phương pháp giảng dạy mà thôi. Trường Phước Giang cũng đã thực hiện mấy năm nay, chúng tôi áp dụng phương pháp trực quan sinh động. Nghĩa là dùng nhiều đồ dùng dạy học trong các môn học mới đạt kết quả học tốt. Phải tăng cường hỏi - đáp nhiều hơn. Từ các công cụ dạy học mang tính trực quan cộng với các câu hỏi gợi mở vấn đề, thầy cô sẽ giúp các học sinh tự tìm ra các kiến thức cần truyền thụ". Thanh Giang (thực hiện)
Nhà giáo Trần Thanh Vân - Hiệu trưởng trường Tiểu học Phước Giang (Tây Ninh): "Đọc - chép khiến học sinh thụ động vì truyền thụ một chiều"