Chấm dứt tình trạng nằm ghép ở bệnh viện trong 2-3 năm: Lời giải cho một câu hỏi khó

Ngành Y tế quyết tâm, nhưng lời giải bắt đầu từ ngân sách

Tại “Bản Tổng hợp thảo luận tại Hội trường (ghi theo băng ghi âm) buổi sáng ngày 19/11/2007” của  Trung tâm Tin học, Văn phòng Quốc hội với nội dung: “Quốc hội tiếp tục nghe báo cáo kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri và  trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng điều khiển”, phần trả lời của Bộ trưởng Bộ Y tế  được thể hiện chi tiết như sau:    

...“Đại biểu Nguyễn Tuấn Tuân đoàn Khánh Hòa có hỏi, nếu ngân sách Nhà nước chỉ đảm bảo như vậy, như hiện nay thì theo Bộ trưởng, trong 2-3 năm nữa chấm dứt tình trạng nằm ghép 2-3 người một giường bệnh có thực hiện được không?

>> Tình trạng quá tải ở các bệnh viện: Đang hạ nhiệt >> Nâng cao chất lượng tuyến cơ sở >> Khám thêm giờ để giảm tải >> Chủ động liên kết giữa các tuyến  >> Triển khai đồng bộ nhiều giải pháp

Bộ Y tế xin trả lời: Bộ Y tế vẫn quyết tâm, kiên trì, bằng nhiều biện pháp. Nhưng nếu Quốc hội và Chính phủ không cấp đủ tiền như kế hoạch, thì các biện pháp của Bộ Y tế cũng chỉ là tạm thời và không vững chắc, khó có thể thực hiện được. Cụ thể, chúng tôi đã đẩy mạnh việc xã hội hóa, tăng chất lượng điều trị tuyến dưới, giảm ngày điều trị trung bình, bác sĩ gia đình, bệnh viện ban ngày v.v... nhưng cũng chỉ là tạm thời. Ví dụ như Bệnh viện Thống Nhất là bệnh viện của Chính phủ có 550 giường bệnh. Nhưng bây giờ cũng phải kê thêm 700 giường bệnh để cố gắng đảm bảo không nằm 2 người/1 giường, nhưng tôi nghĩ đấy cũng chỉ là tạm thời.

Việc nằm ghép 2-3 người là rất khổ cho bệnh nhân, nhất là mùa hè. Chúng tôi đi kiểm tra ở Quảng Ninh, Lâm Đồng, Bạch Mai, Việt Đức, Bệnh viện Nhi, Phụ sản, Thanh Hóa, Hải Dương v.v... những người nằm ghép tuyệt đại đa số là những người lao động nghèo, người nông dân thuần túy vì đến 80% là nông dân, một số là cán bộ hưu. Còn các thành phần có khả năng chi trả, chúng tôi thấy ít khi có nằm ghép. Do vậy, vấn đề quyết tâm chống nằm ghép còn là quan điểm chính trị xã hội chứ không chỉ đơn thuần là y tế. Vậy thời gian chấm dứt nằm giường ghép phụ thuộc vào quyết tâm của ngành y tế, nhưng cũng phụ thuộc vào kinh phí của Quốc hội và Chính phủ, cộng với trách nhiệm tích cực của 64 vị Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh, thành phố để có kết quả bền vững như nêu trên.

Kính thưa Quốc hội, ngoài việc gần 7.000 tỷ đồng cho tuyến huyện chưa cấp đủ, Chính phủ còn có Quyết định 135 là đưa 18 giường bệnh bình quân cho 1 vạn dân lên 20 giường bệnh cho 1 vạn dân vào năm 2010 mà Quốc hội vừa thông qua. Tính ra tổng số phải chi là 16.000 tỷ đồng, khái toán Chính phủ vừa báo cáo Quốc hội và Quốc hội vừa đồng ý. Như vậy kết quả cụ thể từ nay đến năm 2010, Quốc hội đảm bảo cho ngành y tế là 16.000 tỷ cộng với 7.000 tỷ còn nợ cũ là 23.000 tỷ, phát hành trái phiếu 5.000 tỷ như vậy còn thiếu 18.000 tỷ. Báo cáo Quốc hội ngoài đề án nâng cấp quận huyện, bệnh viện đa khoa khu vực thì Thủ tướng Chính phủ cũng vừa có Quyết định số 950 và số 1042 phê duyệt y tế xã và trung tâm y tế dự phòng tuyến huyện, cả 2 quyết định này chưa kèm theo tiền, tức là chưa có bố trí”.

Trong giải trình về tình hình đầu tư ngân sách Nhà nước dành cho hệ thống y tế cơ sở, tài liệu này ghi lại ý kiến Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu như sau:

“Trong giai đoạn vừa qua, do điều kiện khó khăn nên ngân sách Nhà nước dành cho đầu tư hệ thống y tế cơ sở còn rất hạn chế. Ước tính chỉ đạt khoảng 400-500 tỷ đồng/1 năm cho toàn ngành Y tế, tức là 64 tỉnh, thành. Ngành Y tế đã cố gắng triển khai một số ODA, nhưng chưa thể đáp ứng được nhu cầu. Mức đầu tư thấp dẫn đến cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị yếu kém, chưa đáp ứng được yêu cầu chăm sóc sức khỏe và khám chữa bệnh cho nhân dân trong giai đoạn hiện nay.

Trước tình hình đó, Bộ Y tế đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 225 ngày 15/9/2005 phê duyệt đề án nâng cấp các bệnh viện huyện và bệnh viện đa khoa khu vực, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa. Đề án được Bộ Y tế trình Chính phủ với số vốn là 8.350 tỷ đồng để đầu tư nâng cấp cho 387 bệnh viện huyện. Số này sẽ đưa về các tỉnh làm chủ đầu tư và cũng mới chỉ được 50% số huyện. Nếu tính nâng cấp 100% số huyện, thì sẽ là 15.000 tỷ. Nguồn vốn này được chuyển về cho các tỉnh làm chủ đầu tư.

Đề án được Quốc hội đồng ý phân bổ và Chính phủ ra quyết định trong 4 năm thì đầu tư cho các tỉnh, lấy số tròn, là 8.500 tỷ. Nhưng đến bây giờ đã 3 năm trôi qua thì mới  bố trí chưa được 2.000 tỷ. Điều này đã ảnh hưởng đến chất lượng khám chữa bệnh ở y tế  cơ sở, đồng thời cũng gây ra tình trạng vượt tuyến, gây quá tải cho bệnh viện tuyến trên”.

Đừng gán ghép nỗ lực, quyết tâm thành “lời hứa”

Vậy là “hai năm rõ mười”: Chuyện “trong 2-3 năm nữa, có chấm dứt tình trạng nằm ghép 2-3 người một giường bệnh được không?” là ý kiến chất vấn mà đại biểu Quốc hội Nguyễn Tuấn Tuân đoàn Khánh Hòa nêu lên, với mong muốn sớm giải quyết tình trạng quá tải này, chứ không phải là “lời hứa vàng của Bộ trưởng” như một tờ báo điện tử đã làm nóng vấn đề, để rồi suy diễn, cường điệu, gán ghép trách nhiệm cho riêng ngành Y tế trước thực tế đầy thách thức, khó khăn.

Mặc dù không thể nhanh chóng giải quyết dứt điểm tình trạng quá tải này, nhưng ngành Y tế đang tích cực triển khai hàng loạt giải pháp cơ bản như rút ngắn hợp lý ngày điều trị, tăng cường điều trị ngoại trú; triển khai mô hình bệnh viện vệ tinh và mô hình bác sĩ gia đình; nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị của các bệnh viện tuyến dưới thông qua chuyển giao công nghệ và đào tạo tại chỗ; triển khai Đề án “cử cán bộ chuyên môn luân phiên từ bệnh viện tuyến trên về hỗ trợ các bệnh viện tuyến dưới nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh” chống quá tải cho tuyến trên (Đề án 1816). Trong một thời gian ngắn đã có 438 bác sĩ, cán bộ y tế từ các bệnh viện tuyến trên đi phục vụ các bệnh viện tuyến dưới ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn. Đồng thời, Bộ Y tế cũng đã tích cực chuẩn bị và tham mưu để Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đầu tư xây dựng cải tạo và nâng cấp 612 bệnh viện đa khoa huyện và khu vực sử dụng vốn trái phiếu Chính phủ là 14.000 tỷ đồng và các nguồn vốn hợp pháp khác giai đoạn 2008-2010 với vốn đầu tư 17.000 tỷ đồng (Quyết định số 47/QĐ-TTg, ngày 2/4/2008).

Quyết tâm giảm tải của ngành Y tế chỉ có thể thực hiện được khi nguồn lực đầu tư cho sự nghiệp Y tế từ ngân sách Nhà nước được đảm bảo, đồng thời phải là nỗ lực lớn của Chính phủ đương nhiệm với sự cộng hưởng ý chí, quyết tâm của lãnh đạo tất cả các tỉnh, thành trong cả nước.

La Giang