Chăm mẹ già suốt 3 năm, chỉ một lần lỡ lời, tôi bỗng thành đứa con bất hiếu trong mắt cả gia đình

Tôi là con gái út trong gia đình có ba chị em. Chị cả lấy chồng cách nhà gần trăm cây số, anh hai làm ăn ở miền Nam, còn tôi lấy chồng và sống cùng bố mẹ trong căn nhà cũ ở quê.

Trước đây, mẹ tôi khỏe mạnh, vẫn tự đi chợ, nấu cơm, chăm mấy luống rau sau nhà. Bố mất cách đây 6 năm, mẹ sống một mình nhưng chẳng bao giờ chịu sang nhà các con ở lâu. Bà bảo còn đi lại được thì còn ở nhà mình, không muốn làm phiền đứa nào.

Mọi chuyện thay đổi sau lần mẹ bị ngã trong nhà tắm. Cú ngã không khiến bà nằm liệt giường, nhưng sức khỏe giảm sút rõ rệt. Mẹ đi lại chậm chạp, hay quên giờ uống thuốc, nhiều hôm ăn uống thất thường. Sau một đợt nằm viện, bác sĩ dặn gia đình phải để ý bà nhiều hơn, nhất là những lúc bà ở một mình.

Chồng tôi bàn với tôi đón mẹ sang ở cùng. Tôi không suy nghĩ nhiều. Nhà có thêm một người già thì vất vả hơn một chút, nhưng đó là mẹ mình, chẳng lẽ lại tính toán. Tôi đã nghĩ đơn giản như vậy cho đến khi việc chăm mẹ trở thành công việc không có giờ nghỉ.

Chăm sóc mẹ già: Người ở gần nhất cũng là người dễ bị trách nhất

Mỗi sáng, tôi dậy sớm chuẩn bị bữa sáng cho chồng con rồi quay sang lo cho mẹ. Hôm mẹ ăn cháo, hôm ăn cơm mềm, có hôm bà chỉ muốn uống chút sữa. Thuốc uống phải chia theo giờ, còn những lần mẹ đau bụng, chóng mặt hay mất ngủ, tôi đều phải để ý.

Có những đêm, tôi vừa chợp mắt đã nghe tiếng mẹ gọi. Khi thì bà khát nước, lúc lại bảo đau chân, có hôm tỉnh giấc giữa đêm rồi nhất quyết đòi về nhà cũ vì nghĩ mình đang ở nhờ nhà người khác.

Tôi thương mẹ, nhưng tôi cũng là người bình thường. Tôi vẫn phải đi làm, chăm chồng con, lo tiền điện nước, học hành của các con. Có những ngày công việc ở cơ quan dồn dập, về đến nhà lại thấy mẹ chưa ăn, quần áo chưa thay, thuốc buổi chiều còn nguyên trên bàn.

Tôi không dám kể những điều ấy với chị cả và anh hai. Tôi sợ các anh chị lo, cũng sợ mình bị cho là kể công chăm mẹ. Mỗi lần anh chị gọi điện hỏi thăm, tôi đều nói mẹ vẫn ổn. Nếu mẹ vừa có một đêm khó ngủ, tôi chỉ bảo bà hơi mệt. Nếu tháng đó tiền thuốc tăng lên, tôi cũng không nhắc đến. Tôi cứ nghĩ mình cố gắng thêm một chút thì mọi chuyện sẽ nhẹ nhàng hơn.

Nhưng chăm sóc một người già yếu không giống như làm xong một việc nhà là có thể nghỉ ngơi. Hôm nay mẹ ăn ngon, ngày mai bà có thể bỏ cả bữa. Hôm nay bà vui vẻ, ngày mai lại cáu gắt vì một chuyện rất nhỏ. Có khi tôi vừa dọn dẹp xong, mẹ lại làm đổ thức ăn; vừa thay quần áo sạch cho bà, bà đã kêu nóng và đòi cởi ra.

Tôi hiểu mẹ không cố tình làm khó mình. Tuổi già, bệnh tật khiến bà khó chịu, bất an, nhiều lúc chính bà cũng không kiểm soát được cảm xúc. Nhưng hiểu là một chuyện, giữ được bình tĩnh trong mọi hoàn cảnh lại là chuyện khác.

Tôi bắt đầu thấy mình ít cười hơn. Có hôm đang nấu cơm, nghe tiếng mẹ gọi liên tục, tôi chỉ muốn đứng yên vài phút để lấy lại bình tĩnh. Rồi tôi lại tự trách mình: Mẹ đã từng vất vả nuôi mình khôn lớn, bây giờ mình chăm mẹ một chút đã thấy mệt sao? Cứ thế, tôi vừa làm vừa tự dằn vặt.

Chỉ một câu nói, tôi thành đứa con không biết thương mẹ

Hôm ấy, tôi vừa đi làm về, chưa kịp thay quần áo đã phải đưa con đi học thêm. Trước khi đi, tôi đặt thuốc và cốc nước cạnh mẹ, dặn bà uống đúng giờ. Mẹ gật đầu, còn bảo tôi cứ yên tâm. Khi trở về, tôi thấy cốc nước vẫn nguyên trên bàn, thuốc chưa uống. Mẹ nói bà quên mất, sau đó lại than thuốc đắng, uống vào khó chịu.

Tôi nhìn đồng hồ. Đầu óc quay cuồng vì cả ngày chạy đi chạy lại, tôi buột miệng: "Mẹ cứ thế này thì con biết làm sao? Con dặn bao nhiêu lần rồi, sao mẹ không chịu uống thuốc đúng giờ?".

Mẹ im lặng. Tôi cũng im lặng, quay vào bếp dọn cơm. Tôi biết mình vừa nói một câu không nên nói. Nhưng lúc ấy, tôi mệt đến mức không đủ bình tĩnh để bước lại xin lỗi mẹ ngay.

Tối hôm đó, chị cả gọi điện. Không biết mẹ đã kể chuyện với chị từ lúc nào, chỉ biết vừa nghe máy, chị đã trách tôi: "Em chăm mẹ thì phải kiên nhẫn chứ. Mẹ già rồi, trí nhớ kém, em cứ cáu gắt như thế thì mẹ tủi thân lắm".

Tôi định giải thích rằng mình chỉ lỡ lời vì quá mệt, rằng tôi đã dặn mẹ uống thuốc nhiều lần và lo lắng khi bà quên. Nhưng chị không để tôi nói hết câu. Chị bảo mẹ cả đời vất vả vì các con, giờ già rồi chỉ mong được sống yên ổn, vậy mà ở với tôi lại phải nhìn sắc mặt con gái. Tôi cầm điện thoại, không biết nói gì.

Mấy hôm sau, trong bữa cơm gia đình nhân dịp anh hai về quê, câu chuyện ấy lại được nhắc đến. Anh nói tôi ở cùng mẹ thì phải có trách nhiệm chăm sóc, đừng để bà buồn. Chị cả cũng góp lời, bảo người già đôi khi khó tính, con cái phải nhường nhịn.

Tôi ngồi nghe, cố nuốt miếng cơm trong miệng. Không ai hỏi tôi đã ngủ được mấy đêm trọn vẹn. Không ai biết tháng trước tôi phải xin nghỉ làm mấy buổi vì mẹ đi khám. Cũng chẳng ai hỏi tiền thuốc, tiền bỉm dùng những tháng mẹ trở bệnh lấy từ đâu.

Tôi không cần anh chị khen mình hiếu thảo. Điều khiến tôi tủi thân là dường như chỉ một lần tôi không đủ dịu dàng cũng đủ để mọi cố gắng trước đó trở nên vô nghĩa.

Những lời góp ý bao giờ cũng dễ hơn một ngày chăm sóc

Tôi từng nghĩ chị cả ở xa nên không hiểu hết tình hình. Nhưng rồi tôi nhận ra, ngay cả khi ở gần, người ta cũng chưa chắc hiểu được những gì người khác đang trải qua nếu chưa trực tiếp làm công việc ấy.

Mỗi lần chị về thăm mẹ, chị đều mang theo ít hoa quả, mua cho bà bộ quần áo mới, ngồi trò chuyện hàng giờ. Mẹ vui lắm. Bà thường nắm tay chị, kể rằng con gái lớn lúc nào cũng chu đáo, biết quan tâm mẹ. Tôi nhìn hai mẹ con, cũng thấy vui.

Tôi chưa bao giờ nghĩ chị không thương mẹ. Chị có gia đình riêng, công việc riêng, lại ở xa, không thể ngày nào cũng chạy về được. Anh hai cũng vậy. Anh đi làm xa, còn phải lo cho vợ con và khoản vay mua nhà. Mỗi người đều có những gánh nặng mà tôi không thể nhìn thấy hết.

Nhưng đôi khi, chính những người ít trực tiếp chăm sóc lại dễ đưa ra lời khuyên nhất. Có lần chị bảo tôi nên nấu thức ăn mềm hơn vì mẹ già không nhai được. Hôm sau tôi nấu cháo, mẹ lại chê nhạt, đòi ăn cơm. Anh hai về thăm thấy mẹ gầy đi thì hỏi sao tôi không bồi bổ thêm. Tôi nói mẹ ăn uống thất thường, anh lại bảo phải chịu khó đổi món. Tôi nghe hết, không phản ứng.

Tôi cũng từng mong anh chị có thể ở lại vài ngày để tôi được nghỉ ngơi. Nhưng khi nói ra, ai cũng có lý do: Chị cả còn con nhỏ, anh hai phải trở lại công ty, công việc không thể bỏ ngang. Tôi hiểu. Thật lòng tôi hiểu.

Điều khiến tôi buồn không phải là anh chị không thể ở lại. Tôi chỉ mong họ hiểu rằng việc chăm mẹ không tự nhiên mà xong, cũng không phải vì tôi ở cùng nhà nên mọi thứ mặc nhiên trở thành trách nhiệm của riêng tôi. Có những việc không cần ai làm thay cả tháng. Chỉ cần một buổi có người ở bên mẹ để tôi đi khám bệnh, một lần có người đưa mẹ tái khám, hay một khoản tiền thuốc được chia sẻ đúng lúc, tôi đã thấy nhẹ lòng hơn rất nhiều.

Nhưng tôi đã không nói rõ điều mình cần. Tôi cứ im lặng làm hết, rồi âm thầm mong anh chị tự hiểu. Khi sự mệt mỏi tích tụ, tôi lại thất vọng vì chẳng ai nhận ra. Có lẽ tôi cũng sai ở chỗ đó.

Hiếu thảo không có nghĩa là phải chịu đựng trong im lặng

Tôi không muốn chăm mẹ bằng tâm trạng ức chế. Càng không muốn đến một ngày, khi mẹ không còn nữa, điều tôi nhớ nhất lại là những lần mình nổi nóng với bà.

Sáng hôm sau, khi mẹ tỉnh dậy, tôi ngồi cạnh giường, nắm tay bà và xin lỗi vì câu nói hôm trước. Mẹ nhìn tôi một lúc rồi bảo: "Mẹ biết con mệt. Nhưng lúc con nói thế, mẹ buồn". Tôi cúi đầu, nước mắt cứ thế chảy xuống.

Tôi xin lỗi mẹ không phải vì mọi vất vả của mình đều là chuyện nhỏ, mà vì mẹ không đáng phải nhận những lời nặng nề ấy. Tôi cũng hiểu rằng nếu cứ tiếp tục âm thầm chịu đựng, đến lúc kiệt sức rồi cáu giận, người đau lòng nhất vẫn là mẹ.

Sau hôm đó, tôi gọi cho chị cả và anh hai. Lần đầu tiên, tôi không nói mẹ vẫn ổn như mọi khi. Tôi kể rõ lịch khám, các khoản chi tiêu, những việc mẹ cần người hỗ trợ và cả tình trạng sức khỏe của mình.

Tôi đề nghị các anh chị cùng bàn cách chia sẻ. Người có thể về thay tôi một vài ngày thì sắp xếp lịch; người không thể về thường xuyên thì góp một phần chi phí thuê người hỗ trợ. Những khoản tiền liên quan đến việc chăm mẹ được ghi lại rõ ràng để mọi người cùng biết.

Cuộc nói chuyện không dễ dàng. Anh chị vẫn có những lý do riêng, đôi lúc tôi vẫn thấy mình phải giải thích quá nhiều. Nhưng ít nhất, lần đầu tiên tôi nói ra rằng tôi cần được giúp đỡ, thay vì chờ mọi người tự nhận ra.

Tôi cũng tập học cách nghỉ ngơi mà không thấy mình có lỗi. Khi quá mệt, tôi nhờ chồng thay phiên chăm mẹ. Có những việc cần chuyên môn, tôi hỏi nhân viên y tế thay vì tự xoay xở. Tôi không còn cố làm mọi thứ thật hoàn hảo chỉ để tránh một lời phàn nàn.

Bây giờ, mỗi khi nghe ai đó nói người con ở gần thì phải lo cho cha mẹ, tôi không còn phản ứng gay gắt. Tôi hiểu ở gần có những thuận lợi nhất định, và chăm sóc cha mẹ là trách nhiệm mà mỗi người con đều cần nghĩ đến. Nhưng ở gần không có nghĩa là một người phải gánh hết mọi việc. Người ở xa không nhất thiết là người vô tâm; họ vẫn có thể chia sẻ bằng kinh phí, thời gian hay sắp xếp người hỗ trợ.

Điều quan trọng không phải là ai được mẹ khen nhiều hơn, ai được họ hàng xem là hiếu thảo hơn. Điều quan trọng là cha mẹ có được chăm sóc tử tế hay không, và những người con có cùng nhau gánh vác trách nhiệm ấy hay không.

Tôi vẫn chăm mẹ mỗi ngày. Tôi vẫn nấu những món bà thích, nhắc bà uống thuốc và ngồi bên giường mỗi khi bà mất ngủ. Chỉ có điều, tôi không còn nghĩ rằng yêu thương đồng nghĩa với việc phải tự mình làm tất cả.

Tôi mong các anh chị hiểu rằng, người đang chăm sóc cha mẹ cũng cần được quan tâm, chứ không chỉ cần được nhắc nhở phải kiên nhẫn. Bởi suy cho cùng, cha mẹ già cần tình thương của con cái, nhưng tình thương ấy sẽ bền bỉ hơn nếu không phải đặt hoàn toàn lên đôi vai của một người duy nhất.

Lê Nga