Chỉ số chứng khoán VN: Thực chất chỉ khoảng 600 điểm?

Chỉ số P/E vượt xa ngưỡng an toàn

Các chuyên gia cho rằng, sở dĩ chỉ số VN-Index có những cú “bổ nhào” trong thời gian qua là do TTCK VN chưa thật sự là “phong vũ biểu” cho nền kinh tế, giá trị ảo của tất cả các cổ phiếu đều cao, sự tăng giảm chủ yếu theo tâm lý “bầy đàn”.

TS Vũ Đình Ánh (Viện Khoa học Tài Chính) dẫn con số thống kê từ  TTGDCK TPHCM cho biết: Chỉ số lợi nhuận trên vốn (P/E) bình quân của các công ty niêm yết hiện đang là 38,18 lần. Trong đó thậm chí chỉ số P/E của những cổ phiếu “hàng hiệu” (cổ phiếu Blue chip) hiện đều rất cao, từ 30-70 lần.

Trên thị trường OTC, giá của các loại cổ phiếu còn tăng gấp nhiều lần so với thị trường niêm yết. Cổ phiếu của một số công ty có tiếng tăng từ 20-40 lần xen kẽ sau các vòng xoáy theo “hình sin xiên”: Tăng - sụt - đứng; tăng - sụt - tăng... ở những giao động khác nhau.

Trong khi đó, chỉ số này của các thị trường khác trên thế giới chỉ khoảng 10-17 lần. Chỉ số P/E quá cao là do nhà đầu tư quá kỳ vọng vào mức lợi nhuận của cổ phiếu hoặc cổ phiếu hiện đang bị đánh giá quá mức. Theo TS Ánh, giả sử các công ty niêm yết được định giá sai thì mức độ chênh lệch so với giá trị thực cũng chỉ khoảng 3 - 5 lần, hơn nữa, nếu tính đúng giá trị thực của doanh nghiệp thì tỷ lệ lợi nhuận trên vốn  chỉ bằng khoảng 1/3-1/5 con số mà các công ty niêm yết công bố. Do vậy, chỉ số giá chứng khoán hợp lý là trong khoảng 400-500 điểm, cao nhất cũng chỉ khoảng 600 điểm nếu tính cả kỳ vọng về kinh tế tăng trưởng.

TS Nguyễn Ngọc Bảo (Vụ trưởng Vụ tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) cho biết,  nhìn chung số lượng các nhà đầu tư nước ngoài tham gia trên TTCK trong vòng 10 tháng qua tăng nhanh, xuất hiện một số tên tuổi lớn như: Citi Group, Merrill Lynch, HSBC, Deutche AG, JP Morgan, Morgan Stenley... Tuy nhiên, trong số các quỹ đầu tư nước ngoài chưa có sự có mặt của Mutual Fund và Pension Fund, là các quỹ đầu tư có mục tiêu dài hạn.

TS Phạm Huy Hùng (TGĐ Ngân hàng Công thương Việt Nam) nhận định”: “Nguy cơ “bong bóng” của TTCKVN là có thật, bởi vì bên cạnh những cổ phiếu có chất lượng được bán với giá gấp vài chục lần mệnh giá, thì những cổ phiếu “bèo”cũng sốt. Khi thị trường có dấu hiệu sụt giảm thì hầu hết các cổ phiếu đều sụt giảm, kể cả những cổ phiếu được coi là có chất lượng”.

Khoảng 1 triệu hộ gia đình đang “gửi thân” vào chứng khoán

TS Nguyễn Đại Lai (Phó Vụ trưởng Vụ chiến lược phát triển NH, NHNN VN) cho rằng: “Nếu nhìn ngược lại qua những giai đoạn thăng trầm của TTCK thì khi giá cổ phiếu nói chung đã chạy tới lân cận của sức chịu đựng của thị trường trong những bối cảnh cụ thể, thì những giao động của giá thường luôn dẫn đến bức tranh chung là: Vào thời điểm nào cũng có một số nhà đầu tư trên thị trường cổ phiếu bị thua lỗ và rút ra khỏi thị trường, một số khác lại sẵn sàng lao vào.  Do đó, cuối cùng thị trường cổ phiếu chỉ dành cho những nhà đầu tư chuyên nghiệp, chấp nhận mạo hiểm”.

Tuy nhiên, theo TS Vũ Đình Ánh (Viện Khoa học Tài chính) nhận xét: “Khi cơn sốt chứng khoán mê hoặc đến mức người ta sẵn sàng đổ tiền mua bất chấp tất cả, bất chấp tình hình hoạt động của công ty, cổ phiếu được quyền trao đổi hay không trao đổi, mua bán cả giấy viết tay...theo tin đồn, không trông chờ chia cổ tức mà trông chờ vào mức tăng giá hàng ngày. Khi cảnh báo của các nhà quản lý hay các chuyên gia không còn tác dụng, thậm chí trở thành trò đùa, thì TTCK đã vượt ra ngoài các nguyên tắc và phá vỡ mọi quy luật.

TS Vũ Đình Ánh cũng cảnh báo: “Điều gì sẽ xảy ra khi TTCK, cả chính thức và không chính thức giảm giá kéo dài? nghiêm trọng hơn là giảm hoặc mất tính thanh khoản? Ước tính có ít nhất nửa triệu người (hộ gia đình) và nhiều nhất là 1 triệu người (hộ gia đình) lâm vào tình trạng phá sản, phần lớn trong số đó thuộc tầng lớp trung lưu”.

Hơn nữa, mặc dù quy mô TTCK VN không lớn so với các thị trường khác trên thế giới nhưng đã “rất vĩ đại” so với quy mô nền kinh tế Việt Nam. Với mức vốn hoá hiện nay trên thị trường đã lên đến gần 40% GDP thì những tác động của TTCK lên nền kinh tế là rất lớn. Đặc biệt là khi TTCK trở chiều khiến các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài rút vốn. 

Tuy nhiên, theo bà Phan Thanh Hà (Vụ Tài chính Tiền tệ, Bộ Kế hoạch Đầu tư)  thì: “Trước mắt, khả năng các nhà đầu tư nước ngoài rút vốn khỏi thị trường Việt Nam không cao, do một số yếu tố sau: Dự báo nền kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng cao thứ 3 ở Châu Á; Chương trình cổ phần hoá đang được đẩy nhanh, nhiều công ty lớn và có triển vọng sẽ được cổ phần hoá trong thời gian tới; Hầu hết các quỹ đầu tư ở Việt Nam là quỹ đóng. Mặc dù vậy, chưa có căn cứ vững chắc bảo đảm loại trừ khả năng TTCK sụp đổ do các nhà đầu cơ quốc tế thao túng”.

N. Hoàng