Chia sẻ gánh nặng với gia đình người có HIV

Ở cái tuổi mà sức khoẻ đã giảm sút, các cơ hội việc làm và nguồn thu nhập ít đi, ở cái tuổi đáng ra được hưởng sự an nhàn, được cậy nhờ và sống vui vầy cùng con cháu, thì một bộ phận không nhỏ người cao tuổi đang phải oằn lưng gánh chịu tác động của HIV/AIDS.

Bà Nguyễn Thị Linh, ở phường Trần Hưng Đạo, TP Hạ Long (Quảng Ninh) có 3 đứa con. Chồng chết từ hơn 10 năm nay, bà một tay nuôi dạy 3 đứa con nhỏ dại, đứa lớn lúc ấy mới 16 tuổi, đứa bé nhất 5 tuổi.

Những năm tháng sau khi chồng chết, bà Linh lăn lộn làm ăn kiếm cho các con hai bữa ăn đạm bạc, bà chẳng còn thời gian để quan tâm và quản lý con cái. Vì thiếu học, kém hiểu biết, lại đua đòi với bạn bè, hai con trai bà Linh mắc nghiện từ lúc nào bà chẳng hay. Đến lúc phát hiện ra, con bà đã mắc AIDS.

Bà ngày đêm khóc lóc, tưởng sẽ không còn đứng dậy nổi. Nhưng rồi, tấm lòng người mẹ đã khiến bà lại nén đau khổ, động viên an ủi, chăm lo cho các con sống nốt quãng đời còn lại.

Chứng kiến cảnh đứa con trai thứ hai hàng ngày quằn quại đau đớn ở giai đoạn cuối, bà cũng chẳng còn tiền thuốc men cho con nữa. Gia đình suy sụp, ngày không đủ hai bữa gạo ăn. Bà phải vay mượn khắp nơi, lo đủ bữa cháo cho đến lúc đứa con trai trút hơi thở cuối cùng lúc mới 25 tuổi đời. Nỗi đau đến tận tâm can, thiếu hụt nặng nề về tinh thần và vật chất, bà lại tiếp tục bươn chải lo cho cuộc sống gia đình.

Hiện Việt Nam có 67 CLB Đồng cảm Người cao tuổi được thành lập ở 4 tỉnh, thành phố với số thành viên gần 3.300 người, thuộc dự án VIE 011 “Các cơ chế cộng đồng nhằm giảm thiểu tác động của HIV/AIDS tại Việt Nam”. Dự án này được tài trợ bởi Tổ chức Hỗ trợ Người cao tuổi Quốc tế.

Tưởng nỗi đau đã tạm lắng, thì một lần nữa, bà lại phải chứng kiến cái chết của đứa con trai cả, để lại  người vợ trẻ và hai đứa con thơ dại. Bà ngẩn ngơ ra vào, chẳng biết làm gì trong hoàn cảnh này. Con dâu không công ăn việc làm, bà chỉ có đồng lương hưu ít hỏi, hai mẹ con loay hoay trong cảnh suy kiệt. Đang rơi vào cảnh bị quan tột độ, mẹ con bà được CLB đồng cảm Người cao tuổi, Hội Phụ nữ cho vay vốn để cải thiện kinh tế gia đình. Bà Linh thì bán hàng nước, cô con dâu làm nghề rửa xe. Hai mẹ con chăm chỉ xoay vần, cuộc sống gia đình khá dần lên, thoát cảnh nghèo đói.

Lời gửi gắm chân tình nhất mà bà Linh gửi đến những người là cha, làm mẹ, những người cao tuổi có con, cháu nhiễm HIV/AIDS, là hãy tham gia vào các CLB đồng cảm, để cùng hoạt động, cùng sinh hoạt, nâng cao sự hiểu biết, biết cách chăm sóc sức khoẻ cho người già, biết cách phòng tránh đại dịch HIV/AIDS, bảo vệ con em mình.

Nâng cao kiến thức phòng chống HIV

Theo một nghiên cứu của UNAIDS, 90% sự chăm sóc dành cho người có HIV/AIDS diễn ra tại nhà. Điều đó có nghĩa là phần lớn người chăm sóc là phụ nữ, trong đó có phụ nữ cao tuổi.

Tuy nhiên, người cao tuổi nói chung và phụ nữ cao tuổi nói riêng hầu như không được tập huấn, không có kiến thức và kỹ năng phù hợp cũng như không có sự hỗ trợ cần thiết cả về vật chất lẫn tinh thần để thực hiện tốt hơn công việc hỗ trợ và chăm sóc có tính yêu cầu cao này. Vai trò của họ trong lĩnh vực này hầu như chưa được ghi nhận, hỗ trợ và phát huy.

Một nghiên cứu mới đây do Viện Nghiên cứu Người cao tuổi thuộc Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam tiến hành cho thấy, khi trong gia đình có người nhiễm HIV/AIDS thì bố và mẹ luôn là người bên cạnh và là người chăm sóc chính.

Hơn 60% những người cao tuổi (từ 55 tuổi trở lên) ở các CLB đồng cảm Người cao tuổi thuộc 4 tỉnh dự án được hỏi cho biết, mẹ là người chăm sóc chính cho người nhiễm HIV/AIDS trong gia đình và con số này là 33,1% đối với bố. Gần 83% những người cao tuổi có người thân trong gia đình nhiễm HIV/AIDS được hỏi ở 4 địa bàn dự án cho biết, họ đang phải chăm sóc từ 1 –3 thành viên gia đình, tỷ lệ này lên đến 90,5% ở Quảng Ninh và gần 90% ở Nam Định mà phần lớn những người chăm sóc này là phụ nữ cao tuổi.

Người cao tuổi đang phải hàng ngày, hàng giờ lo thức ăn, thuốc thang, chữa trị và tang ma cho con nhiễm HIV/AIDS. Họ cũng phải đang lo chỗ ở, thức ăn, quần áo và học phí cho những đứa cháu mồ côi và nuôi dạy chúng đến lúc trưởng thành.

Bằng những việc làm thường ngày, người cao tuổi không chỉ tuyên truyền, giáo dục con cháu và cộng đồng phòng chống HIV/AIDS, chống phân biệt kỳ thị mà còn góp phần đáng kể trong vận động chính sách và vận động các ban ngành cùng tham gia đẩy lùi đại dịch AIDS.

Chung Nhi