Chinh Kram Êđê
Giữa không gian đại ngàn, những chùm âm thanh từ dàn chinh kram (chiêng tre) rền chắc, khỏe, dồn dập, ngân và vang xa như khát vọng của chàng trai Ê đê muốn chinh phục nữ thần Mặt Trời.
 |
|
Thế hệ trẻ Ê đê hôm nay vẫn say sưa biểu diễn chinh kram. |
Theo những nghệ nhân cao tuổi Ê đê, chinh kram có tự bao giờ không ai nhớ, chỉ biết rằng để chế tác nên được đầy đủ một bộ là quá trình rất phức tạp, kỳ công. Trước hết là khâu đi tìm, chọn nguyên liệu. Nghệ nhân phải vào sâu trong rừng để chọn các cây tre có kích cỡ các gióng vừa đủ tạo ra những cung bậc âm thanh nhất định. Tre chọn được chặt về phơi khô khoảng 2 tháng. Sau đó là đo đạc, đánh dấu cắt ống theo kích thước khác nhau tương ứng với đường kính của từng ống tre. Thường độ dài của một ống dao động trong khoảng 29 - 45cm, đường kính từ 7 - 9cm.
Khi đã có các ống tre thì thẩm âm là khâu hết sức quan trọng. Tương ứng với mỗi ống tre là một thanh tre già, được đẽo gọt nhẵn nhụi. Khi thu âm, người đánh kẹp vào hai đùi ống tre, thanh tre già kê trên đùi. Tay cầm khúc cây làm dùi gõ vào thanh tre cho âm vọng xuống ống tre, tạo ra âm thanh mình muốn. Mỗi cặp chinh kram (ống tre và thanh tre) phải có một loại âm thanh và giai điệu tương ứng với một lá chiêng đồng. Vì thế, bộ chinh kram được cấu tạo các kích cỡ âm thanh khác nhau, có hệ thống như bộ chiêng đồng.
Bộ chinh kram đã hoàn thành, phải sau 5 tháng kiểm nghiệm, theo dõi, bởi thời tiết dễ làm cho âm thanh của tre thay đổi. Đó là khoảng thời gian để chỉnh sửa chiêng. Đồ nghề để nghệ nhân chỉnh chiêng là một chiếc cưa tay và một con dao thật sắc. Ống tre nào cần sửa, nghệ nhân dùng cưa cắt bớt hoặc dùng dao gọt vào miệng ống để điều chỉnh độ cao, thấp cho âm thanh theo ý muốn...