Chính thức “khai tử” sàn vàng

 

Như đã biết, mở đầu cho loại hình kinh doanh vàng, sàn giao dịch vàng đầu tiên tại Việt Nam được hình thành vào năm 2007 dưới sự điều hành của Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) cùng 9 đơn vị kinh doanh tiền tệ, vàng bạc khác trong nước.

 

Tiếp đó, sức hấp dẫn của lợi nhuận thu được từ hoạt động này đã khiến một loạt các sàn vàng khác ra đời như sàn vàng Ngân hàng Việt Á, Ngân hàng Phương Nam, Sacombank, phố Wall, Đông Á... Theo nhận định của Ngân hàng Nhà nước, hoạt động kinh doanh sàn vàng là loại hình kinh doanh chênh lệch giá tiềm ẩn rủi ro rất cao cho cả 2 phía: Nhà đầu tư và bản thân các sàn vàng.

 

Cho đến thời điểm hiện nay, vẫn chưa có bất cứ điều kiện pháp lý nào cho việc thành lập và hoạt động của các sàn vàng. Bởi vậy, các sàn vàng đã tự đề ra các quy chế giao dịch và các nhà đầu tư cá nhân do chưa nhận biết rõ các rủi ro xảy ra khi kinh doanh vàng trên tài khoản nên trong thời gian vừa qua đã xảy ra khá nhiều tranh chấp, khiếu kiện giữa các bên tham gia. Ngân hàng Nhà nước cũng cho rằng, sàn vàng còn tiềm ẩn nhiều yếu tố tiêu cực khi một khối lượng vốn lớn được rút ra từ hoạt động sản xuất kinh doanh để phục vụ cho việc kinh doanh vàng trên tài khoản.

 

Nhận thấy hoạt động của các sàn vàng thời gian qua tiềm ẩn nhiều yếu tố có thể gây bất ổn cho kinh tế xã hội, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu không tổ chức và thực hiện việc kinh doanh vàng trên tài khoản ở trong nước dưới mọi hình thức. Thời gian 90 ngày (kể từ 30/12/2009) được coi là khoảng đệm cần thiết mà Chính phủ gia hạn để các nhà đầu tư có đủ thời gian tất toán trạng thái vàng đang nắm giữ trên tài khoản.

 

Hoạt động kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ sẽ được siết chặt quản lý. (Ảnh: Chí Cường)

 

 

Gần 2 thập niên qua, hoạt động kinh doanh vàng nhìn chung khá ổn định và không có tác động lớn đến việc điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên gần đây, do biến động lớn của giá vàng thế giới, các hoạt động kinh doanh liên quan đến vàng đều có ảnh hưởng đến việc điều hành chính sách tiền tệ và đảm bảo ổn định kinh tế xã hội. Trong khi đó, có độ “vênh” đáng kể trong các văn bản như Pháp lệnh quản lý ngoại hối, các Nghị định, Quyết định... nên hoạt động quản lý của Ngân hàng Nhà nước có nhiều khó khăn. Trước tình hình trên, Thủ tướng Chính phủ đã giao Ngân hàng Nhà nước chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan, rà soát lại tất cả các quy định hiện hành về quản lý vàng để trình Chính phủ ban hành một Nghị định quản lý đối với vàng. Nghị định này sẽ có nội dung theo hướng Nhà nước tập trung thống nhất quản lý.

 

Ngoài các vấn đề trên, một lĩnh vực khác cũng được quan tâm là hoạt động kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ. Bên cạnh những ưu điểm, còn khá nhiều tồn tại như nhiều cơ sở vẫn lén lút thực hiện việc mua bán ngoại tệ trái phép, mua bán vàng không đủ hàm lượng như thể hiện trên sản phẩm... Để đưa hoạt động của các cơ sở này vào “quỹ đạo”, Ngân hàng Nhà nước đang phối hợp với các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố thực hiện việc kiểm tra chấn chỉnh.

 

Ngân hàng Nhà nước cũng sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai các biện pháp cần thiết để tăng cường công tác quản lý với việc chấp hành tiêu chuẩn, chất lượng vàng (tuổi vàng) nhằm bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng. Các giải pháp lớn trong thời gian tới sẽ tiếp tục được thực hiện kiên quyết như: Thu hẹp, tiến tới xóa bỏ việc niêm yết giá, định giá, thanh toán bằng ngoại tệ và kinh doanh ngoại tệ trái phép; Xóa bỏ thanh toán bằng ngoại tệ trong nước; Thu hút ngoại tệ trôi nổi vào hệ thống ngân hàng; Xóa các chính sách gây tâm lý “đô la hóa” trong nền kinh tế.

 

Bỏ quy định về kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước ngoài Năm 2006, nhằm giúp các đơn vị kinh doanh vàng có thể lựa chọn mức giá khi quyết định xuất, nhập khẩu vàng, Ngân hàng Nhà nước đã có Quyết định số 03/2006/QĐ (ngày 18/1/2006) cho phép kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước ngoài. Gần đây, hoạt động này bộc lộ nhiều hạn chế như các doanh nghiệp kinh doanh vàng trên tài khoản ở nước ngoài cũng tham gia kinh doanh trên các sàn vàng quốc tế.   Đây là hoạt động có rủi ro rất cao khi mà giá vàng thế giới có biến động thất thường. Mặt khác cũng chính các đơn vị này đã thành lập các sàn vàng trong nước gây nhiều biến động trên thị trường vàng trong nước thời gian qua. Bởi vậy, Thủ tướng Chính phủ đã giao Ngân hàng Nhà nước bãi bỏ quy định này.