Chứng bệnh tự kỷ ở trẻ: Hiểu, đồng cảm và chia sẻ

Hội chứng tự kỷ ở trẻ em là căn bệnh không còn mới lạ ở nhiều quốc gia trên thế giới với tỉ lệ mắc khá cao (ở Mỹ, tỷ lệ trẻ mắc là 1/110). Tại Việt Nam, căn bệnh này được biết đến cách đây khoảng 10 năm. Tương tự như các nước khác, số lượng Bệnh nhi đã tăng lên nhanh chóng.

 

Nếu như năm 2003, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP HCM chỉ điều trị cho 2 trẻ tự kỷ thì năm 2007 đã là 170 trẻ, 2008 là 350 trẻ. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, năm 2007 là 405 trẻ, 2008 là 963 thì năm 2009 đã tăng vọt lên gần gấp đôi - 1.752 trẻ. Cả nước hiện chưa biết có bao nhiêu trẻ mắc tự kỷ vì chưa có thống kê.

 

Nghệ sĩ Đức Hải làm Đại sứ thiện chí của chương trình. (Ảnh: H.Phương)

 

Trong khi diễn biến của căn bệnh ngày càng tăng thì điều lo ngại là sự hiểu biết về căn bệnh này lại khá sơ sài. Bên cạnh đó, việc thiếu trầm trọng đội ngũ chuyên gia và trợ lý viên về y tế, tâm lý, giáo dục cho trẻ tự kỷ đã gây khó khăn vô cùng lớn cho các bệnh nhi và người nhà các em. Cho đến nay, việc xét nghiệm, chẩn đoán trẻ tự kỷ chỉ có ở một vài bệnh viện lớn tại Hà Nội, TP HCM, các tài liệu về căn bệnh này bằng tiếng Việt quá ít ỏi, vì vậy việc phổ biến kiến thức về căn bệnh này ở mức khiêm tốn. Chính vì hiểu biết ít ỏi nên nhiều người hoặc là không hiểu hoặc là nhầm lẫn căn bệnh này với những bệnh khác.

 

Chị V.T.N, một bà mẹ có con trai 4 tuổi bị tự kỷ tham gia cuộc diễu hành nói: "Tại trường con trai tôi học, lúc đầu không ít phụ huynh học sinh dù mới chỉ nghe qua đã bảo con tôi bị bệnh "đao" (down - PV). Họ không dám cho con cái họ gần gũi cháu vì sợ bị…. "lây bệnh" hoặc bị cháu "hành hung". Trên thực tế cháu rất hiền, nhìn không khác gì những trẻ bình thường khác, thậm chí còn rất kháu khỉnh. Còn chuyện "lây bệnh" chỉ là sản phẩm của sự thiếu hiểu biết hoặc vô tâm. Việc kỳ thị ngấm ngầm đó đã khiến không chỉ cháu mà ngay cả những người như tôi cũng khó… hòa nhập". Câu chuyện của chị N cũng là tâm sự của nhiều bậc cha, mẹ có con bị tự kỷ.

 

Đông đảo người tham gia cuộc diễu hành đi bộ vì trẻ tự kỷ.

 

Thực tế, tự kỷ là một dạng rối loạn chức năng của não, thường xuất hiện trong ba năm đầu đời ở trẻ. Trẻ mắc tự kỷ sẽ gặp khó khăn trong mối quan hệ xã hội, trong giao tiếp (không hiểu những chuẩn mực, quy tắc, chậm hoặc không phát triển ngôn ngữ, không hiểu ý nghĩa của các điệu bộ, cử chỉ…). Hiện y học vẫn chưa tìm ra được nguyên nhân cụ thể gây chứng bệnh tự kỷ và cách chữa trị dứt điểm. Tuy nhiên, nếu được phát hiện, điều trị sớm (về chức năng, y sinh, tâm lý trị liệu), trẻ vẫn có thể phục hồi, thậm chí nhiều trẻ phát huy được những khả năng đặc biệt về trí nhớ, âm nhạc, hội họa... Mà để làm được điều đó, nhận thức của xã hội về căn bệnh này là vô cùng quan trọng.

 

Chính vì vậy, thông qua cuộc đi bộ tại hồ Hoàn Kiếm, Ban tổ chức hy vọng dù nhỏ nhưng hoạt động này sẽ phần nào tác động đến nhận thức của xã hội với một chứng bệnh xuất hiện ngày càng nhiều - bệnh tự kỷ ở trẻ. Dường như giọng ca của hai ca sĩ từng tham gia Sao Mai là Ngọc Minh, Hà Linh và những phát biểu của danh hài Đức Hải tại cuộc đi bộ đã phần nào giúp các bậc cha mẹ có con bị tự kỷ nói lên nỗi lòng mình: Họ đang cần sự chia sẻ và đồng cảm từ cộng đồng.

 

Cuộc đi bộ cũng là hoạt động kỉ niệm Ngày người khuyết tật Việt Nam 18/4.  

 

Hội chứng tự kỷ thường xuất hiện trước khi trẻ 2- 3 tuổi với những dấu hiệu: Ít bộc lộ cảm xúc, bứt rứt, quấy khóc, khó ngủ, không có giao tiếp bằng mắt. Tuy nhiên, nếu 2 năm đầu bé phát triển bình thường cũng không có nghĩa cháu sẽ không bao giờ mắc tự kỷ bởi trên thực tế, có trẻ từ bé đến 2 tuổi phát triển tương đối bình thường nhưng sau đó lại mất dần các khả năng đã có.   Trẻ 2 tuổi có thể đọc vanh vách hay biết làm toán, dù chưa đi học ngày nào, đừng vội mừng, rất có thể sự "thần đồng" này là một dấu hiệu của chứng tự kỷ. Bệnh viện Nhi Trung ương từng tiếp nhận những bệnh nhân khi lên 3 tuổi có thể đọc vanh vách sách báo, nhưng khi lớn lên cháu bé này không thể tự làm những việc thông thường nhất cho bản thân. Dấu hiệu "thần đồng" trên thường xuất hiện trên 10% ở số trẻ tự kỷ.   Thực tế cho thấy 3/4 số trẻ tự kỷ là nam. Thời điểm can thiệp tốt nhất cho các bé là 18-36 tháng tuổi.   3 yếu tố sau được coi là có liên quan đến hội chứng tự kỷ: Tổn thương não thực thể; Di truyền; Ảnh hưởng môi trường (nhiễm độc kim loại nặng như thuỷ ngân, chì).