Chứng tự làm tổn thương ở trẻ

 

BS Phạm Ngọc Thanh, Trưởng khoa Tâm lý trẻ em, BV Nhi đồng 1 cho hay, đây là “hành vi tự làm tổn thương”, tức là tự ý gây đỏ da, thâm tím hoặc những tổn thương khác cho cơ thể của bé. Đối với trẻ nhỏ, thường được biểu hiện qua những hành vi như: Đập đầu vào nệm, sàn nhà, tường hoặc đồ chơi; bứt tóc cho đến khi thấy rõ một mảng lưa thưa trên đầu; cắn tay, chân hoặc môi đến khi da đỏ, chai hoặc chảy máu; moi những lỗ trên cơ thể, đặc biệt là hậu môn; tát vào mặt hoặc đầu.

Theo BS Thanh, hành vi tự làm tổn thương này thường gặp ở trẻ trai hơn trẻ gái. Nếu trẻ ngưng hành vi này khi được nói hoặc nhắc nhở, thì hành vi được gọi là nhẹ. Hành vi tự làm tổn thương được gọi là nặng khi cha mẹ phải dùng biện pháp để can thiệp.

Ngoài trường hợp trẻ trai 4 tuổi ở trên, BS. Thanh cho biết, còn có những trường hợp trẻ tự va đầu vào những bộ phận khác của cơ thể người khác, hoặc đập đầu và mặt bằng chính nắm tay và bàn tay của mình. Đập đầu và một số dạng khác của hành vi tự làm tổn thương có thể xuất hiện ở bất cứ bé nào dưới 4 tuổi.

 

 

Về nguyên nhân, BS Thanh cho rằng, một số trẻ sinh ra đã mắc phải những rối loạn về thể chất có thể dẫn đến tự làm tổn thương. Trẻ bị hội chứng Prader Willi thường giật tóc của mình hoặc cào và tạo ra những vết lở loét trên tay, chân. Trẻ bị hội chứng Lesch - Nyan nặng đôi khi cắn ngón tay, môi và lưỡi. Thông thường, hành vi này được học từ người khác hoặc từ những biến cố trong đời của trẻ.

Có vài cách mà trẻ có thể học hành vi tự làm tổn thương là trẻ bị ốm khi còn nhỏ, đặc biệt là những trẻ bị nhiễm trùng tai lặp lại nhiều lần. “Cựa quậy đầu và cổ là một trong những hành vi tự ý đầu tiên của trẻ. Nhiễm trùng tai làm đau tai và trẻ làm giảm đau bằng cách cựa quậy đầu. Khi đau tai giảm, khuynh hướng làm giảm đau bằng cách cựa quậy đầu cũng tăng lên. Lần sau khi trẻ khó chịu, hành vi này có thể xuất hiện lại” -  BS. Thanh cho biết.

Nguyên nhân thứ hai là do trẻ bị ép cách ly. Nếu trẻ bị giam trong giường cũi hoặc phòng cách ly trong một thời gian dài, ít tiếp xúc với mọi người, đồ chơi hoặc những đồ vật kích thích khác cũng xảy ra hiện tượng tự làm tổn thương. Hành vi này có thể phát triển khi trẻ phải nằm bất động do nguyên nhân y tế sau phẫu thuật.

Theo các bác sĩ, khi phụ huynh thấy trẻ có biểu hiện của hành vi trên, việc đầu tiên cần làm là giữ bình tĩnh, không nên quá lo lắng. Nếu hành vi chưa nặng đến nỗi gây ra chảy máu, thì chỉ quan sát con của bạn trong vài ngày, không thay đổi cách bạn quan hệ với trẻ và vội vàng ngưng hành vi đó, trừ khi muốn ngăn cản trẻ làm tổn thương trầm trọng.

Sau đó, bạn nên lên kế hoạch cho trẻ đi khám tổng quát về nhi khoa. Nếu không phát hiện được cơ sở bệnh lý gây ra hành vi tự làm tổn thương, có thể chuyển trẻ đến khám với một chuyên gia tâm lý phát triển trẻ em để được điều trị. “Phụ huynh đừng vội vàng và bồng trẻ trong khi trẻ đang có hành vi tự làm tổn thương. Trẻ sẽ dùng hành vi này như là một cách thu hút sự quan tâm của bạn đối với trẻ sau này” -  các chuyên gia tâm lý khuyến cáo.

Ngoài ra, trong trường hợp trẻ có hành vi đập đầu xuống nền nhà, các bác sĩ tâm lý khuyên phụ huynh đối phó bằng cách âm thầm đặt một khăn tắm xếp lại giữa đầu trẻ và nền nhà để tránh bị đau. Quan tâm nhiều đến trẻ khi không có hành vi tự làm tổn thương.