Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn: Thay đổi nhận thức người dân

Người dân nông thôn xã Trung Hà, Yên Lạc, Vĩnh Phúc rất quan tâm đến vấn đề vệ sinh nguồn nước. Ảnh: PV.

Theo đó, đến cuối năm 2015, có 85% dân số nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh, trong đó 45% sử dụng nước đạt quy chuẩn QCVN 02-BYT với số lượng ít nhất là 60 lít/người/ngày; 100% các trường học mầm non và phổ thông, trạm y tế xã ở nông thôn đủ nước sạch. Về vệ sinh môi trường: 65% số hộ gia đình ở nông thôn có nhà tiêu hợp vệ sinh; 45% số hộ nông dân chăn nuôi có chuồng trại hợp vệ sinh; 100% các trường học mầm non và phổ thông, trạm y tế xã ở nông thôn đủ nhà tiêu hợp vệ sinh.

Chương trình có các Dự án đầu tư như cấp nước sinh hoạt và môi trường nông thôn như: Xây dựng công trình cấp nước sinh hoạt cho các vùng nông thôn; Xây dựng công trình nước sạch và nhà tiêu hợp vệ sinh cho trường học mầm non, trường học phổ thông; Xây dựng chuồng trại chăn nuôi hợp vệ sinh; Xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh tại mỗi hộ gia đình; Xây dựng công trình nước sạch và nhà tiêu hợp vệ sinh tại trạm y tế xã... Cùng với đó là nâng cao năng lực, truyền thông và giám sát, đánh giá thực hiện Chương trình bao gồm các nội dung hoạt động như:  Đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực cho hệ thống của ngành; thông tin - giáo dục - truyền thông và nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi cho các cấp, các ngành và cộng đồng; giám sát - đánh giá thực hiện Chương trình; Kiểm soát chất lượng nước; rà soát, cập nhật quy hoạch; phát triển và chuyển giao công nghệ; vận hành bảo dưỡng công trình...

Góp phần thay đổi, nâng cao ý thức vệ sinh cho người dân

Có nhiều nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ triển khai Chương trình như: Công việc tư vấn, hướng dẫn cho các hộ gia đình xây dựng và sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh chưa đầy đủ; việc quản lý và sử dụng công trình vệ sinh tại các trường học, trạm y tế, chợ... gặp nhiều khó khăn; Một số công trình bị hư hỏng nhưng chưa kịp sửa chữa kịp thời...

Bên cạnh đó, có một nguyên nhân rất quan trọng: Nhận thức và hành vi sử dụng công trình vệ sinh của người dân, nhất là của các em học sinh còn kém. Nhiều trường học không quan tâm đúng  mức đến việc thu dọn vệ sinh hàng ngày. Tình trạng sử dụng phân người và gia súc chưa được xử lý an toàn để bón ruộng, nuôi cá vẫn tồn tại ở một số vùng nông thôn, phát tán mầm bệnh ra môi trường, nguy cơ phát triển thành dịch... Mặt khác, do điều kiện kinh tế còn khó khăn nên người dân có xu hướng chờ đợi Nhà nước hỗ trợ thay vì tự bỏ tiền đầu tư xây dựng.

Một nguyên nhân không nhỏ dẫn tới thực trạng nhà vệ sinh nông thôn còn bị bỏ ngỏ chính là người dân chưa quan tâm đến vấn đề vệ sinh môi trường, vệ sinh cá nhân, đặc biệt là việc xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh.Thậm chí, có hộ điều kiện kinh tế khá dư giả, nhà cửa khang trang nhưng nhà vệ sinh vẫn cứ sơ sài hoặc không hề có. Với những công trình công cộng ở nông thôn như trường học, trạm y tế, nhiều nơi tuy có nhà tiêu nhưng sau một thời gian sử dụng bị xuống cấp và do ý thức của người sử dụng kém nên cũng trở thành... mất vệ sinh. Vì vậy, sau khi chất thải hàng ngày của cả gia đình, các cơ sở công cộng thải ra, gặp trời nắng thì bốc mùi hôi thối; gặp trời mưa thì chất thải theo nguồn nước chảy lênh láng khắp nơi, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.