Chuyện ảnh: Lạ kỳ ngói máng

Người ta gọi chúng là ngói máng, vì mỗi viên ngói đều cong như lòng máng, khi lợp thì một hàng úp, một hàng ngửa. Người dân tộc Dao ở vùng Tiên Yên, Quảng Ninh vì thế còn gọi đó là ngói... đực cái.

 

Chùm ảnh này sẽ cho chúng ta thấy cách làm ngói rất độc đáo của những hộ dân tộc Dao ở xã Na Khê, huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang. Đất sét nhào với nước cho dẻo, xén từng lát rồi quây vào một khuôn gỗ để làm thành những ống đất rỗng hai đầu. Sau khi phơi khô, người ta gõ nhẹ một cái, thế là cái ống đất vỡ làm tư. Thành bốn miếng ngói mộc, cho vào lò nung củi ba ngày, ủ thêm vài ngày nữa là được những viên ngói máng có giá bán lên tới 5.000 đồng/viên.

 

Đất sét được phụ nữ gùi từ trên núi xuống.

Đổ đất sét vào một hố, nhào với nước.

Công trường ngói máng mở ngay trên đường về thị trấn Yên Minh.

Để cho đất dẻo và mịn, phải dùng kéo cắt thành từng mảnh nhỏ và vật qua vật lại.

Dụng cụ này dùng để xén đất thành lát mỏng.

Nhẹ tay lấy cái khuôn đất ra, bên trong là một lớp vải ngăn cho đất không dính khuôn. Trong khuôn có 4 gờ nổi và làm cữ để khi đất khô thì gõ một cái để chia ống đất ra làm bốn viên ngói mộc khác nhau.

Lát đất mỏng vừa cắt được mang ra để quây vào một cái khuôn tre.

Bê cả khuôn lẫn đất ra bãi.

Lò nung ngói được đào trong vách núi. Người ta nung ngói bằng củi, sau khi đốt 3 ngày, người ta ủ thêm vài ngày nữa. Muốn ngói màu đỏ, thì dỡ ngói sớm, còn muốn ngói có màu xanh đang mốt, thì đậy miệng lò lại cho kín và mở sau đó khoảng 4-5 ngày.