Chuyện về người Đội viên Tuyên truyền Giải phóng quân

 

“Tôi sinh năm 1924 ở bản Gia Tự, xã Nam Tiến, huyện Hòa An, Cao Bằng. Tuổi thơ của tôi sớm giác ngộ vì quê tôi là vùng căn cứ kháng chiến. Từ Trung Quốc trở về, tôi được chọn vào danh sách 34 đội viên đầu tiên của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân. “Tôi không nghĩ mình sẽ trở thành một phần của lịch sử Quân đội Nhân dân Việt Nam bởi khi được đưa vào danh sách 34 đội viên đầu tiên của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, tôi chỉ nghĩ tới việc đánh đuổi phát xít, thực dân”, ông Long kể.

 

Ông Hà Tùng Long.

Câu chuyện của chúng tôi thỉnh thoảng lại bị cắt ngang bởi tiếng của người “phiên dịch” là bà Lương – vợ ông. Bà Lương cho biết mấy năm gần đây sức khỏe và trí nhớ của ông đã kém đi rất nhiều bởi căn bệnh suy tủy. Hàng ngày những khi thời tiết tốt ông vẫn đi bộ để rèn luyện sức khỏe.

 

“Tôi có chế độ được nằm điều trị tại viện tỉnh nhưng lên đó lại phải có người đi theo chăm sóc, mà...”, nói đến đây ông im lặng, vẻ mặt đượm buồn. Chúng tôi hiểu ông không lo cho sức khỏe của mình mà lo cho sự vất vả của người bạn đời đã 84 tuổi xuân.

 

Rồi như phản xạ tự nhiên, ông kể cho chúng tôi nghe chuyện đánh giặc, chiếm đồn. Chuyện đội quân của ta đã đóng giả địch để đánh chiếm đồn bốt thu vũ khí ra sao. Chúng tôi lặng yên lắng nghe, ghi chép.

 

Năm 1941, khi Mặt trận Việt Minh được thành lập, ông Long được giác ngộ và tham gia cách mạng khi vừa bước sang tuổi 17. Sau đó, được tổ chức cử đi học ở Trường Võ bị Hoàng Phố (Trung Quốc). Cùng học đợt ấy có các cán bộ mà sau này đều là nòng cốt của quân đội cách mạng như Hoàng Văn Thái, Đàm Quang Trung, Hoàng Minh Thảo, Nam Long... “Sau Lễ tuyên thệ dưới tán rừng già, chúng tôi cứ đánh suốt, hết Phai Khắt, Nà Ngần, lại đánh đồn Đồng Mu của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân”, ông Long say sưa kể, “Cách mạng Tháng Tám thành công, tôi chỉ huy đại đội giải phóng quân tỉnh Bắc Cạn, đi trấn áp bọn Tưởng Giới Thạch ở Yên Bái, Tuyên Quang và Hà Giang...”.

 

 

Rồi năm 1947 ông vinh dự được đứng trong hàng ngũ của Đảng trong một lễ kết nạp bí mật tại nhà dân. “Gọi là kết nạp ở tiểu đoàn bộ, ở cây số 7 đi vào một  đoạn nhưng cũng là nhà dân. Quân đội lúc đó toàn đóng ở nhà dân chứ làm gì đã có doanh trại. Buổi kết nạp rất đơn giản với cờ Búa Liềm được khâu tay...”, ông Long nhớ lại.

 

Khi chúng tôi ngỏ ý muốn chụp ảnh ông đeo chiếc Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng, ông lấy trong túi áo ra một chùm chìa khóa rồi mở tủ. Phần thưởng cao quý này của ông được cất giữ cẩn thận trong một chiếc cặp to, bên trong chứa một chiếc túi da, trong túi da là một chiếc hộp chứa huy hiệu. Ông vừa lục tìm chiếc huy hiệu vừa cười sảng khoái và nói “nhưng tuổi Đảng của tôi vẫn kém bà nhà tôi mấy tháng đấy, chúng tôi cùng được vào Đảng năm 1947”.

 

Rất tự nhiên, ông kể cho chúng tôi nghe về câu chuyện tình với người bạn đời cùng hơn 60 năm tuổi Đảng của mình. “Tôi gặp vợ tôi khi bà đang là cán bộ Dân vận của tỉnh Hà Giang. Năm 1948, chúng tôi tổ chức cưới ở Tuyên Quang vì đấy là quê gốc của bà ấy. Đám cưới giản dị nhưng vui lắm. Ông Song Hào, Chính ủy Liên khu 10 đứng lên tổ chức, còn ông Chủ tịch Tuyên Quang khi ấy làm chủ hôn... Vợ chồng thời chiến cứ như ông Ngâu bà Ngâu chả mấy khi được ở gần nhau”.

 

Khi được hỏi về những người đồng đội cũ trong số 34 đội viên năm xưa, ông Long trở nên trầm ngâm. Ông nói: “Năm 2004, tôi được về Hà Nội dự kỉ niệm Ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam, được gặp và chụp ảnh với Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Còn những người khác chắc đã mất hết rồi, nghe đâu còn một ông đang sống tận Lâm Đồng, chiến tranh mà, lập gia đình ở đâu thì đó là quê hương”.

 

Bức ảnh ông Hà Tùng Long chụp với Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

 

Nói về mong muốn lớn nhất của mình trong những tháng ngày cuối cuộc đời, người đội viên năm xưa phá lên cười và nói: “Sức khỏe”. Rồi bất chợt ông tư lự: “Mấy năm nay cứ đến Ngày kỷ niệm Quân đội lại có người tới tìm tôi hỏi chuyện, có người bảo tận thành phố Hồ Chí Minh ra, người bảo dưới Hà Nội lên... nhưng tôi lẫn rồi cũng quên nhiều rồi. Chỉ mong người ta tới chụp ảnh, ghi chép rồi để làm tư liệu cho các thế hệ sau”.