Có được thu, giữ tiền đặt cọc của nhân viên làm thuê?

Do mặt hàng kinh doanh có giá trị rất lớn, nên khi tuyển nhân viên, bên cạnh việc ký hợp đồng có thời hạn, tôi yêu cầu nhân viên đặt cọc một khoản tiền. Xin hỏi, việc yêu cầu đặt cọc của tôi có vi phạm pháp luật lao động không?

Nguyễn Kháng (Quận 1, TP Hồ Chí Minh)

Trả lời

Từ tháng 5/2013, thời điểm Bộ luật Lao động sửa đổi, bổ sung có hiệu lực, hành vi yêu cầu người lao động đặt cọc tiền là điều kiện của việc ký kết hợp đồng lao động đã bị pháp luật nghiêm cấm. Theo quy định tại Khoản 2, Điều 20, Bộ luật Lao động hiện hành thì người sử dụng lao động không được yêu cầu người lao động phải thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác cho việc giao kết, thực hiện hợp đồng lao động.

Chính phủ cũng đã quy định mức phạt khá cao đối với hành vi trên tại Điểm b, Khoản 2, Điều 5, Nghị định số 95/2013/NĐ-CP về xử phạt hành chính trong lĩnh vực lao động. Theo đó, trường hợp người sử dụng lao động có hành vi “Buộc người lao động thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác cho việc thực hiện hợp đồng lao động” thì sẽ bị phạt tiền từ 20 - 25 triệu đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn bị buộc trả lại số tiền hoặc tài sản đã giữ của người lao động cộng với khoản tiền lãi của số tiền đã giữ của người lao động tính theo lãi suất tối đa áp dụng đối với tiền gửi không kỳ hạn do Ngân hàng Nhà nước công bố tại thời điểm xử phạt.

Bộ luật Lao động có quy định: “Điều 20. Những hành vi người sử dụng lao động không được làm khi giao kết, thực hiện hợp đồng lao động:

1. Giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động.

2. Yêu cầu người lao động phải thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác cho việc thực hiện hợp đồng lao động”.

Đối chiếu với các quy định vừa viện dẫn trên đây, việc yêu cầu người lao động phải đặt cọc một khoản tiền của bạn là trái với Bộ luật Lao động hiện hành. Do vậy, để hạn chế rủi ro trong công tác quản trị nội bộ, bạn cần nghiên cứu áp dụng hình thức, phương thức khác đảm bảo khác, phù hợp với quy định của pháp luật.

Luật sư Nguyễn Phú Thắng

(Đoàn Luật sư TP Hà Nội)