Có thể để các xã bầu UBND cấp huyện

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, một số ý kiến cho rằng, đây là một chủ trương đúng và có thể làm ngay.

Cấp trung gian đang “có vấn đề”

Ông Vũ Đức Tân, Đại biểu HĐND TP Hà Nội cho rằng, hiện nay đang có quá nhiều HĐND các cấp đại diện và các đại biểu đại diện. “Kinh nghiệm hoạt động thực tế tại HĐND thành phố của tôi cho thấy, nhiều khi kiến nghị của đại biểu HĐND thành phố cũng bị rơi vào quên lãng thì hoạt động của HĐND cấp quận huyện, phường cũng gặp những khó khăn, trở ngại nhiều hơn, vì các cấp này đôi khi bị “chỉ đạo chéo”, can thiệp bằng “miệng” làm giảm hiệu quả giám sát và phản ánh kiến nghị của dân”.

>> Không tổ chức bầu cử HĐND quận, huyện, phường ở Hà nội: Không lo “vừa đá bóng, vừa thổi còi”

Theo ông Tân thì yêu cầu thực tế hiện nay là càng gọn càng tốt. Cấp trung gian này đang “có vấn đề” trong việc tổ chức và tính hiệu quả không cao. Vì thế, nên tinh giản, tăng thêm quyền lực cho bộ máy phản biện, giám sát. Khi không tổ chức HĐND cấp quận, huyện thì chúng ta có thể tăng cường đại biểu cấp quận, huyện vào HĐND thành phố để họ có cái nhìn, quan điểm, thành phần đa dạng hơn, để tiếng nói mạnh hơn. Đây cũng là nền tảng cơ bản để tiến tới xây dựng chính quyền đô thị sau này.

Việc họp HĐND, ông Tân cho rằng không nên ấn định một cách máy móc 2 kỳ một năm, 3 ngày một kỳ. Mặc dù giữa các kỳ họp đại biểu vẫn có quyền chất vấn, giám sát các cơ quan chức năng của thành phố, nhưng thực sự có hiệu quả tập trung chủ yếu vào kỳ họp HĐND. Bên cạnh đó, thông tin chính thống mà các cơ quan ban ngành chuyển đến đại biểu rất ít, vì thế việc giám sát kém chất lượng.

Đã từng được thực hiện

Ông Nguyễn Đình Lộc, nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho rằng, việc thí điểm không tổ chức HĐND quận, huyện, phường không trái với Hiến pháp. Ông Nguyễn Đình Lộc giải thích: việc “bỏ” HĐND quận, huyện là chủ trương đã từng được đặt ra. Hiến pháp năm 1946 đã quy định cấp huyện không cần HĐND. Nhưng Hiến pháp năm 1959 chúng ta theo mô hình Xô viết, tất cả các cấp chính quyền đều có đại biểu đại diện cho dân. Khi soạn thảo Hiến pháp năm 1980 thì chưa có cấp phường. Đến Hiến pháp năm 1992 đã tính chuyện bỏ cấp huyện nhưng chưa thực hiện được. Tuy nhiên trong Hiến pháp năm 1992 ghi: “việc thành lập HĐND và UBND do luật định”. Do  vậy việc thành lập HĐND cấp phường do “luật định” chứ không phải  “Hiến định” nên nếu bỏ cũng không trái Hiến pháp.

Một số ý kiến cũng cho rằng, nếu bỏ HĐND cấp huyện, xã sẽ nảy sinh một rắc rối về việc bầu cấp chính quyền tương đương. Bởi theo Điều 123 của Hiến pháp năm 1992 quy định: UBND do HĐND bầu ra. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Đình Lộc điều này cũng không khó để giải quyết. Trước đây, đã có thời Ủy ban hành chính huyện do HĐND các xã bầu. Ông Lộc nhấn mạnh: Những yêu cầu đặt ra với các đại biểu dân cử là đại diện thực sự cho những quyền lợi của dân, chứ không phải là “người đưa thư” hay “kính chuyển” những gì mà dân nhờ cậy đến mình.

Hồng Sơn