Có tiền không thể…tiêu!

Họ bị thiệt thòi do lỗi của doanh nghiệp và các cơ quan liên quan. Có địa phương đã linh hoạt xử lý, tiền đã chuyển vào tài khoản nhưng người thất nghiệp vẫn chẳng thể… lấy được.

 

“Quýt làm, cam chịu”

 

Bảo hiểm thất nghiệp tạo điều kiện cho nhiều lao động đi tìm việc làm mới. Ảnh: M.A

 

Quy định về bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) có hiệu lực từ đầu năm 2009 và từ ngày 5/1/2010, người lao động mất việc, có đủ điều kiện bắt đầu đăng ký thất nghiệp tại các trung tâm giới thiệu việc làm trực thuộc sở LĐ,TB&XH địa phương. Đến nay chính sách này đã tạo điều kiện “gỡ khó” cho nhiều lao động mất việc làm, đặc biệt là những dư chấn từ cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu những năm qua.

 

Các chuyên gia cho rằng, BHTN là một trụ cột của hệ thống an sinh xã hội và được dư luận đánh giá hiệu quả hơn so với phương án trợ cấp thất nghiệp riêng lẻ của mỗi doanh nghiệp trước đây vẫn áp dụng.

 

Tuy nhiên, sau khi BHTN đi vào cuộc sống đã có những bất cập nảy sinh. Một trong số đó là quy định nếu doanh nghiệp nợ BHTN 3 tháng trở lên thì người lao động sẽ chưa được hưởng trợ cấp. Quy định này ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi của người lao động khi thực tế cho thấy, tình trạng doanh nghiệp nợ đọng bảo hiểm xã hội diễn ra khá phổ biến. BHTN vì thế cũng khó tránh khỏi tình trạng tương tự.

 

Mặc dù hàng tháng, người lao động vẫn trích tiền đóng BHTN thì không ít doanh nghiệp lại nợ đọng. Khi người lao động mất việc lại không đủ điều kiện để hưởng BHTN mà nguyên nhân chỉ là do... lỗi của doanh nghiệp?!

 

Để khắc phục tình trạng này, có ý kiến cho rằng cơ quan liên quan vẫn nên làm thủ tục chốt sổ và công nhận BHTN cho người lao động, đồng thời có chế tài để cơ quan bảo hiểm địa phương được phạt hành chính hoặc có cơ chế ra lệnh trích tài khoản của doanh nghiệp để đóng BHTN thì mới hòng “đòi” được tiền và đảm bảo quyền lợi cho người lao động.

 

Với tình trạng chủ doanh nghiệp bỏ trốn hoặc phá sản không đóng BHTN cho người lao động, nhiều ý kiến cho rằng Nhà nước nên lập quỹ dự phòng để người lao động được hưởng BHTN từ nguồn quỹ đó. Một trường hợp phổ biến hơn là việc doanh nghiệp cố tình trì hoãn, làm sai trong việc chốt sổ bảo hiểm xã hội khiến việc đăng ký BHTN của người lao động bị chậm, quyền lợi bị ảnh hưởng.

 

Về vấn đề này, các chuyên gia cho rằng cần phải bổ sung quy định giao công đoàn cơ sở trách nhiệm hỗ trợ chốt sổ bảo hiểm xã hội đúng và kịp thời cho người lao động. Ngoài ra, nên có cơ chế cho truy lĩnh BHTN đúng với thời gian chậm trễ trong việc chốt sổ do lỗi của doanh nghiệp và cơ quan chức năng liên quan.

 

Thất nghiệp vẫn bị “hành”!

 

Đến giữa tháng 7/2010, tại TP Hồ Chí Minh có hơn 1,27 triệu người tham gia BHTN. Số lao động mất việc, nghỉ việc đến các Trung tâm giới thiệu việc làm để đăng ký thất nghiệp khoảng 7.155 người, trong đó 3.540 đã được hưởng BHTN, 1.771 người đang chờ ra quyết định và 1.178 người đủ điều kiện chuyển hưởng bảo hiểm thất nghiệp địa phương nơi cư trú.

Cùng với một số bất cập trên, không ít lao động mất việc đủ điều kiện hưởng BHTN tại TPHCM cho biết, họ được ngân hàng thông báo đã có tiền trợ cấp thất nghiệp trong tài khoản nhưng lao động vẫn không được cấp thẻ để rút tiền. Cơ quan bảo hiểm xã hội TPHCM cho biết, đã từng có 478 người rơi vào tình trạng này. Theo đó, khi có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp của Sở LĐ,TB&XH, BHXH mới chuyển qua ngân hàng để chuyển tiền cho người thất nghiệp.

 

Để tránh việc trả trợ cấp thất nghiệp chậm, BHXH TPHCM đã linh động chuyển danh sách những người đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp cho ngân hàng để chuyển tiền trước. Nhưng do người thất nghiệp chưa có quyết định hưởng trợ cấp nên cơ quan BHXH quận, huyện không có cơ sở để giao thẻ ATM cùng các giấy tờ liên quan để họ tới ngân hàng nhận tiền theo thông báo.

 

Như vậy, sự linh hoạt của BHXH địa phương cũng không có “đất sống” để giúp ích cho người lao động được hưởng lợi. Người lao động thất nghiệp buộc phải chờ nhận quyết định hưởng trợ cấp rồi mới đến BHXH nhận thẻ ATM để được rút tiền. Trước khi nhận quyết định, người thất nghiệp còn phải chờ thêm 3 ngày để BHXH chuyển tiền vào tài khoản. Các dích dắc không đáng có này quả là đang hành những người... thất nghiệp!

 

Cùng đó, rất nhiều trường hợp người lao động nghỉ việc hoặc bị đơn phương chấm dứt hợp đồng, bị thôi việc và doanh nghiệp cũng không ra quyết định thôi việc, không chốt sổ BHXH cho lao động và dĩ nhiên người lao động buộc phải chờ đợi và có thể bị quá thời gian đăng ký BHTN trong vòng 7 ngày sau khi mất việc.

 

Minh Anh