Cửu vạn miền biên ải

Không phải chen chúc, tranh công, tiếc việc như trên mảnh đất Hà thành đất chật người đông, ở trên dòng sông Ka Long, ranh giới giữa hai nước Việt - Trung này, nghề cửu vạn lại dễ kiếm việc và hái ra tiền nhất.

 

Trên đường ra bến nhận công việc. Ảnh: L.N

 

Một ngày làm cửu vạn

Cửu vạn là nghề vất vả trong những thứ nghề vất vả. Không ai giàu có, khá giả lại đi chọn cái nghề "bần cùng" này cả. Nhưng ở trên dòng sông Ka Long này, nghề cửu vạn lại giúp hàng trăm con người xa xứ đến mưu sinh, kiếm được cả chục triệu đồng mỗi tháng...

Tôi vô tình quen Bình, quê ở thị xã Cửa Lò (Nghệ An) trên một chuyến xe về quê tìm lao động để đưa sang bên Đông Hưng (Trung Quốc) làm cửu vạn. Tôi thấy khá lạ, vì nghề cửu vạn thì tự do, ngoài Hà Nội, đầy rẫy cửu vạn từ khắp mọi nơi về mà chờ cả ngày không có việc, cớ gì mà Bình lại phải về quê đi tìm cửu vạn?

Câu hỏi cứ vẩn vơ, tôi đem hỏi dò Bình thì được biết, ở ngay cửa khẩu Móng Cái - Đông Hưng, cửu vạn là một trong những nghề hái ra tiền và dễ tìm việc nhất. Tuy nhiên, làm cửu vạn ở đây phải có người quen đưa sang, được lập thành từng tổ, có người quản lý, phiên dịch, tìm việc đầu mối, chứ không phải tự do như những nơi khác.

Bình là một trong những người quản lý, hay còn gọi là đầu nậu cửu vạn. Theo Bình, không phải ai cứ thích làm đầu nậu cũng được, mà phải là người biết tiếng Trung, đủ để giao dịch như một người bản xứ. Bởi ở đây, mọi giao dịch công việc với các chủ bến bãi đều là người Trung Quốc cả.

Trong quá trình tìm hiểu, chúng tôi được biết, trên dòng sông Ka Long này, có khoảng trên 20 bến bãi, mỗi bến có một ông chủ riêng. Các ông chủ bến này có nhiệm vụ đảm bảo an toàn cho các tàu thuyền chở hàng cập bến. Chính vì những điều này mà khi tác nghiệp, chúng tôi phải đóng giả là những cửu vạn thực thụ, để tránh các ánh mắt dò xét của người lạ.

Công việc mà hôm nay Bình nhận cho anh em cửu vạn là 50 tấn bột sắn, theo lời phiên dịch của Bình qua cuộc nói chuyện với Qui Xieng, một chủ bến thì chúng tôi có trách nhiệm bốc toàn bộ lên bờ, sau đó chất lên các xe tải nhỏ để đưa vào trong kho ở trên cạn. Giá mỗi tấn là 70 nghìn đồng tiền Việt. Tuy giá có cao gấp đôi so với bốc phân đạm, nhưng công việc sẽ mệt hơn nhiều. Nhìn 4, 5 cái thuyền chất đầy các bao sắn bột, với trọng lượng 50kg/bao, từ dưới bến lên trên bờ với cái dốc như thẳng đứng thế này, một vài anh em cũng ngán, nhưng sau phút nghĩ ngợi, anh em đều đồng ý tham gia.

Giờ nghỉ, tôi lân la làm quen với 2 đầu nậu nữ: Ngoan, ở bên Móng Cái sang và Hiền, quê Hải Phòng tôi mới hiểu hơn sự vất vả ở cái xứ cửu vạn này. Ngoan kể, tuy làm việc đơn giản nhưng vất vả thì vô cùng. Chuyện cửu vạn bị tai nạn gãy chân, ngã dập đầu là chuyện thường ngày.

 

Buổi sáng náo nhiệt trên dòng Ka Long.

 

"Hoa hậu" của xóm cửu vạn

Nam nhi đi làm cái nghề cửu vạn đã đành, ở trên dọc hai bờ dòng Ka Long này, không thiếu các "bóng hồng" đi làm cái nghề hái ra tiền này, cũng là khắp nơi tứ xứ dạt về. Hiền năm nay hơn 30 tuổi nhưng đã có 2 đời chồng, một đã lấy vợ hai, một ở nhà nghiện... chờ chết. Quê tận Thủy Nguyên (Hải Phòng), Hiền đã lên trên này được hơn 5 năm. Tuy không lấy gì xinh xắn, nhưng ở cái nơi "10 đàn ông mới có 1 người đàn bà này" thì Hiền gần như là... hoa hậu.

Khi đã lọt vào "mắt xanh" của một ông chủ bến người Trung Quốc, Hiền cũng chẳng dại gì mà không nắm lấy cơ hội. Sau 1 tháng gọi điện về nhà nhờ người thân đi kiếm cửu vạn, rồi bản thân đi "nhặt" ở khắp dòng sông Ka Long này, giờ Hiền đã có trong tay 3 đội cửu vạn hơn 60 người. "Có ngày em kiếm dăm triệu đấy", Hiền khoe.

Còn với Ngoan thì khác hơn, mới 23 tuổi, chưa chồng, gia đình cũng buôn bán khá giả ở TP Móng Cái (Quảng Ninh), nhưng nhờ biết tiếng Trung, thế là Ngoan cũng lập một đội quân bốc vác kiếm tiền trên dòng Ka Long này. Đã làm được gần nửa năm, nên kinh nghiệm và mối quan hệ của Ngoan với các chủ bến bãi khá rộng. "Mình là người ở đây nên cũng có cái thuận lợi, chẳng khi nào hết việc, thích thì làm không thích thì nghỉ", Ngoan nói.

Cửu vạn ở đây trung bình mỗi tháng kiếm được 6, 7 triệu. Tháng nào nhiều, có khi còn được 11, 12 triệu đồng. Với con số này, có nằm mơ thì các anh em ở đây cũng không kiếm được với việc "cày sâu, cuốc bẫm" ở nhà. Anh Nguyễn Phi Tiến, 40 tuổi, quê ở Diễn Châu (Nghệ An), trong khi đang túng bấn, được người quen giới thiệu, thế là anh chia tay vợ con lên trên này kiếm sống. "Vất vả tí nhưng cũng có thu nhập là vui rồi, dự định làm cho đến Tết rồi mang mấy chục triệu về cho vợ", anh không giấu nổi niềm vui khi dự định nghỉ việc về quê ăn Tết.

Còn anh Hồ Hữu Hơn, người Quỳnh Lưu (Nghệ An), bao nhiêu năm làm muối, bán mặt cho đất, bán lưng cho trời cũng chẳng giàu hơn được ai. Anh cũng đã ra Hà Nội làm cửu vạn một thời gian nhưng việc thì ít mà người thì nhiều nên cũng đành bỏ về. Lên đây mỗi tháng trung bình kiếm 6, 7 triệu đồng với anh cũng là vui rồi. "Chỉ mong có sức khỏe và công việc đều đều thôi", anh chia sẻ.

Câu chuyện cứ rôm rả, đồng hồ điểm 10 giờ tối, mọi người được Bình nhắc nhở chuẩn bị để đi làm. Đây là ca làm cho đến tận 6, 7 giờ sáng, thường thì chỉ có bốc đạm và lân. Địa điểm mà anh em cửu vạn hôm nay làm gần hơn bến lúc chiều. Giữa bến cảng và dòng sông bóng tối mịt mùng đó, khó khăn lắm mới nhìn thấy một bóng người, cũng khó khăn lắm mới nhìn thấy cầu vượt để lên thuyền. Tiếng người vẫn gọi nhau í ới, tiếng tàu thuyền vẫn phành phạch tiến sát vào bờ. Các đầu nậu như Bình cầm đèn pin kiểu "police" để giám sát anh em trong nhóm. Hôm nay, nhóm của Bình nhận hơn 100 tấn đạm, với lượng đạm này, cả nhóm dự định sẽ bốc khoảng đến 6h sáng thì xong. Mỗi khi chờ xe, cả nhóm lại tranh thủ... ngủ lấy sức. Cứ như thế, họ vừa làm, vừa ngủ cho đến khi hết việc.

Cũng như vác bột mì, vác đạm, vác lân, trên vai họ luôn lưng trần, hay một chiếc áo cộc mà thôi, không một công cụ bảo hộ lao động, không khẩu trang che miệng... Họ cứ làm, miễn sao là được nhiều việc, để mỗi tháng chắt chiu đồng tiền từ mồ hôi nước mắt đó gửi về cho gia đình.

 

Lê Nhung