Dân điêu đứng vì đất nhiễm mặn

Trong khi các cấp chính quyền vẫn chưa có cách tháo gỡ khó khăn, người dân chỉ còn biết đêm ngày ngóng trời mưa để vị mặn được rửa trôi.

 

Một vụ hai lần trồng vẫn... thất thu 

 

Bà con xã Nga Hưng, Nga Sơn đang trồng lại những luống lạc bị chết. Ảnh: M.Anh

 

Cách đây 2 năm, cơn bão số 7 làm vỡ tuyến đê biển nên hầu hết diện tích đất nông nghiệp thuộc huyện Hậu Lộc đều bị nhiễm mặn nặng. Theo kết quả khảo sát của Sở TN&MT Thanh Hóa, độ mặn đo được ở các xã là Đa Lộc, Minh Lộc, Ngư Lộc, Hưng Lộc, Hải Lộc... khi cao điểm là 27,4 phần nghìn làm cho gần 190ha lúa và 160ha màu đã bị mất trắng. Không chỉ hoa màu mất trắng mà người dân cũng thiếu nước ngọt dùng trong sinh hoạt phải dùng sang nước lợ. Các xã ven biển Nga Sơn cũng trong tình trạng tương tự.

Qua khảo sát một số ruộng trồng hoa màu của hai huyện Nga Sơn và Hậu Lộc thì hàng nghìn hecta hoa màu ở hai huyện này đang trong cảnh mất trắng. Bà Phạm Thị Huế (xóm 6, xã Nga Hưng, huyện Nga Sơn) than thở: “Hết thất thu vụ lúa, giờ lại đến vụ lạc. Như thế này làm sao chúng tôi sống nổi? Vụ hè thu năm ngoái, cả cánh đồng lúa chuẩn bị làm đòng nhưng khô héo vì nắng nóng kéo dài. Bên thủy lợi đã giải hạn bằng cách đón nước về. Hôm có nước, chúng tôi mừng ra mặt vì nghĩ lúa được cứu, không ngờ đón nước vào ruộng được 5 ngày thì cây lúa ngả sang màu vàng, héo úa dần. Rồi tất cả các cánh đồng lúa có nước vào đều héo khô. Chúng tôi đắng chát nhìn những cánh đồng lúa của mình chết cháy vì bên thủy lợi dẫn nhầm nước nhiễm mặn. Nhà tôi trồng 7 sào mà chết đến gần 4 sào lúa ruộng trũng. Cơn đói chưa qua, bây giờ lại thêm túng vì đến vụ lạc. Từ trước Tết Tân Mão, chúng tôi đã trồng lạc để ra xuân ấm áp lạc nảy mầm nhưng mãi vẫn chẳng thấy mấy cây lạc chồi lên khỏi mặt đất do đất chưa được rửa mặn”.

 

Bà Nguyễn Thị Hiên (xóm 8, xã Nga Trung, huyện Nga Sơn) cũng than vãn: “Lẽ ra lạc trồng ở đất trũng sẽ mọc nhanh hơn nhưng năm nay thì ngược lại, cứ ở ruộng trũng là chết hết. Có những chỗ lạc mọc lên được 2-3 lá thì lá lại trắng như cỏ gà phơi khô. Trong khi chính quyền xã không có biện pháp nào giúp đỡ bà con ngoài việc kêu gọi chúng tôi trồng lại. Lạc giống đã hết, bây giờ phải đi mua giống ở ngoài lấy đâu ra tiền mà mua. Nhiều gia đình bực mình bỏ đất trống. Đàn ông trong xã bức xúc bỏ làng đi nơi khác kiếm ăn”.

 

Đất nhiễm mặn không chỉ ở riêng huyện Nga Sơn mà tại huyện Hậu Lộc liền kề cũng rơi vào cảnh tương tự. Theo tính toán của chị Mai Thị Bảo (thôn Hùng Thắng, xã Hải Lộc, huyện Hậu Lộc) thì mỗi sào lạc phải trồng lại tiêu tốn cả triệu bạc. Chị Bảo nhẩm tính: “Một sào trồng hết 8kg lạc, nhân với giá 50.000 đồng/kg là 400.000 đồng tiền giống/sào, cộng với tiền công cày, bừa, công trồng, công phun thuốc cỏ, tiền mua phân bón... ngót cả triệu bạc. Trong khi mỗi hộ nông dân ở đây đều trồng từ 3 sào trở lên, có nhà trồng tới 7 sào. Nghĩa là diện tích trồng lạc càng nhiều, thiệt hại càng nặng. Trong khi ngay cả chủ nhiệm hợp tác xã cũng không dám khẳng định lạc chúng tôi trồng lại có sống được hay không. Nói chung là vừa bỏ tiền ra trồng lại vừa nơm nớp lo lạc sẽ lại chết trắng”.

 

Bà Trịnh Thị Tý (thôn Đông Thành, xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc) não nuột nhớ lại vụ trồng lúa trước: “Đợt trồng lúa vụ trước chúng tôi đã một lần chịu cảnh mất trắng. Trong khi mỗi lần gieo sạ phải tốn đến 300.000 đồng/sào. Trồng một vụ nhưng phải bỏ tiền tới hai lần thành ra mỗi sào lúa chỉ tiền gieo sạ đã mất tới 600.000 đồng, nhưng lúa chết rất nhiều vì nhiễm mặn. Có cây cho hạt nhưng không năng suất”.

 

Dài cổ chờ... mưa

 

Khi gặp chúng tôi, ông Mai Quang Vinh (xóm trưởng xóm 7, xã Nga Hưng) nói: “Người dân chúng tôi đang dài cổ chờ mưa rửa mặn cho những cánh đồng màu, nhưng càng chờ, càng đợi, càng sốt ruột. Đất vốn dĩ đã bị nhiễm mặn từ vụ lúa trước mà trời lại không mưa, đất khô quá nên muối bốc từ dưới lên khiến hoa màu bị mặn mà chết. Ở xã đã có văn bản đề nghị lên trên để có hướng giúp đỡ bà con nhưng đến thời điểm này vẫn chưa có hồi âm. Trước mắt chúng tôi mới nhận được chỉ đạo từ xã là động viên bà con trồng lại hoa màu, thiệt hại vẫn phải tính sau”.

 

Ông Nguyễn Thế Oanh, Bí thư đảng ủy xã Nga Hưng cũng cho biết: “Lạc bị mất là do nhiều yếu tố như do thời tiết hanh khô, do mặn... Nhưng trước mắt vẫn phải động viên bà con trồng dặm hết diện tích lạc đã mất cho kịp thời vụ. Đến thời điểm này chúng tôi vẫn chưa nhận được giải pháp khắc phục từ cấp trên chỉ đạo xuống. Chúng tôi cũng rất mong các nhà khoa học có thể vào cuộc tìm biện pháp giúp đỡ để những vụ tiếp theo bà con nông dân không phải tốn kém tiền bạc, công sức như thế này nữa”.

 

Theo ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ nhiệm Hợp tác xã Hải Lộc (huyện Hậu Lộc) thì muốn chuyển đổi trồng cây gì, nuôi con gì cũng phải có nguồn nước ngọt và độ mặn ở mức cho phép. Chẳng hạn, để trồng cói, độ mặn trên đồng ruộng cho phép không quá 5 phần nghìn trong khi hiện tại độ mặn ở nhiều xã đang cao hơn gấp 5 lần, mức bình quân cũng 9 phần nghìn thì cây cói cũng không sống được đừng nói đến lúa. Đó là chưa kể trồng cói cần nguồn vốn đầu tư các cở sở hạ tầng kèm theo như quy hoạch lại đồng ruộng, có sân phơi, còn nuôi trồng thủy sản cũng cần lượng vốn khá lớn.

 

Hiện các xã trong huyện Hậu  Lộc đang tiến hành khảo sát thống kê phân loại số diện tích nhiễm mặn trình UBND tỉnh xem xét để miễn giảm thủy lợi phí và tiền điện bơm nước thau chua rửa mặn, rà soát số hộ thiếu đói do mất mùa trong vụ trước để hỗ trợ lương thực những ngày giáp hạt... Tuy nhiên về lâu dài, giải pháp để bảo đảm nguồn nước tưới, nước sinh hoạt ổn định cho nông dân ở các vùng này là UBND tỉnh cần đầu tư nguồn vốn xây dựng đập sông Lèn tại xã Hưng Lộc để giữ nước ngọt và ngăn mặn.

 

Mai Vy – Kỳ Anh