Dân nghèo mơ làm “ông chủ”

Đó là tâm sự của ông Hoàng Kim, Chủ tịch UBND xã Lâm Thuỷ (Lệ Thuỷ, Quảng Bình) khi nói về đời sống của bà con Vân Kiều ở đây.

 

Gần 90% số dân thuộc diện... hộ nghèo

 

Bà con dân tộc Vân Kiều ở Lâm Thuỷ vẫn mong được làm giàu từ rừng. Ảnh: V.Quý

 

"Nếu đề án "Giao rừng, cho thuê rừng, thu hồi rừng giai đoạn 2011-2015" được UBND tỉnh Quảng Bình chấp thuận thì việc giao rừng cho cá nhân, hộ gia đình sẽ thúc đẩy sự phát triển kinh tế của cá nhân và hộ gia đình. Đây không chỉ là sự tăng cường quản lý và bảo vệ rừng, đánh giá được giá trị của đất lâm nghiệp mà từ đó có thể góp phần thúc đẩy được việc phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Bình".   Ông Phạm Hồng Thái - Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Quảng Bình

Xã Lâm Thuỷ có 303 hộ dân với 1.340 nhân khẩu, tuy nhiên hộ nghèo chiếm đến gần 90% bởi cuộc sống của người dân hoàn toàn dựa vào rừng. Trước năm 2010, khi các dự án như 327; 661 được triển khai, bà con có thêm thu nhập từ việc trồng và bảo vệ rừng. Từ năm 2010 đến nay, các dự án trên không còn triển khai nữa, 5 ha đất bồi bãi của con sông Đại Long bị thu hẹp dần bởi tác động của thiên nhiên nên người dân lâm vào cảnh túng thiếu triền miên. Là địa phương có tổng diện tích đất tự nhiên lớn nhưng bà con dân tộc Vân Kiều ở đây lại không có đất để trồng rừng làm ăn phát triển kinh tế, bởi đa phần diện tích đất rừng đều do lâm trường Khe Giữa quản lý.

 

Nhiều hộ gia đình ở Lâm Thủy đông con nhưng ngoài vài tháng mùa vụ trên diện tích đất sản xuất lương thực eo hẹp ấy, họ chỉ ở nhà, uống rượu và thi thoảng kéo nhau xuống sông Long Đại khoét đất, "mót" chút vàng rơi vãi của thiên nhiên. Nhiều người khác chọn cách vào rừng hái lá, lấy măng, săn thú, kiếm mật ong... để sống qua ngày.

 

Sống ở rừng, không được làm chủ rừng thì nghèo đói! Người dân ở đây nghiệm ra thế. Họ càng khắc khoải hơn khi nhìn qua một số địa phương lân cận thấy dân làm chủ được rừng, đời sống khấm khá lên. "Ở nơi đây, vào rừng chặt cây củi, kiếm khúc gỗ làm nhà thì bị lâm trường bắt, lấn vào một nhát cuốc trong lâm phận của họ thì bị lập biên bản, bị phạt... lấy đâu ra tiền mà nộp phạt nên ngồi chơi vậy thôi" - Ông Hồ Đường (64 tuổi) ở Bản Mới tâm sự.

 

Đi dọc con đường Hồ Chí Minh nhánh Tây qua địa bàn xã Lâm Thuỷ, chúng tôi không hề thấy bóng dáng người dân cày cuốc trên diện tích đất eo hẹp đó mà chỉ thấy một vài người vào rừng hái lá, kiếm măng, còn đa phần từ bé chí lớn đều ở nhà nhìn ra ngoài đường... Bà Hồ Thị Xiên (62 tuổi) ở bản Xà Khía cho biết: "Nhà tôi có 8 người ở xung quanh đây, 5 đứa con trai cũng ra ở riêng nhưng không ai có việc làm. Hết mùa bắp trên 2 sào ruộng ngoài rào thì không biết làm chi nữa, vào rừng chặt cây thì bị lập biên bản...".

 

Khát vọng sống với rừng...

 

Trong câu chuyện với PV Báo GĐ&XH, nhiều người dân Lâm Thủy cho biết đã và đang có mong muốn tự mình làm chủ rừng để được phát triển kinh tế gia đình, làm giàu cho chính bản thân và cộng đồng. Cũng là mảnh đất vùng biên thế, nhưng tại xã Trường Xuân (Quảng Ninh, Quảng Bình), bà con dân tộc Vân Kiều đã khấm khá hơn trong cuộc sống bởi họ được giao đất, giao rừng, nhiều hộ gia đình đã sắm được những trang vật dụng thiết yếu để phục vụ cuộc sống. Việc trồng, chăm sóc và khai thác từ rừng đã mang lại cho họ thu nhập ổn định và dần dần tích góp lo cho con cái học hành. Cũng chính ông Phạm Trung Đông, Phó Chủ tịch UBND huyện Quảng Ninh thừa nhận: "Trên thực tế, người dân ở các xã Trường Xuân, Trường Sơn đã cơ bản ổn định được cuộc sống nhờ việc giao đất, giao rừng phát triển kinh tế từng hộ gia đình. Dẫu diện tích đất rừng còn ít nhưng từ đó cho thấy họ sử dụng có hiệu quả, thu nhập ổn định, đó chính là điều đáng mừng".

 

Còn nữa, không chỉ các xã vùng biên giới mà các xã vùng núi trên địa bàn tỉnh Quảng Bình cũng đã có nhiều thay đổi từ việc được giao đất giao rừng. Cụ thể như xã Cao Quảng (Tuyên Hoá - Quảng Bình). Tại đây, người dân từng sống dựa vào rừng, săn bắt thú, khai thác gỗ lậu có "thâm niên". Thế nhưng, khi được giao đất giao rừng, họ đã nhận thức được rằng mình có thể làm giàu từ việc khoanh nuôi bảo vệ rừng để khai thác thế mạnh. Những người từng được xem là "lâm tặc" lại trở về với khoảnh rừng được giao bắt đầu việc làm giàu từ đó. Theo thống kê, nhiều gia đình ở Cao Quảng đã có thể thu về vài chục đến vài trăm triệu đồng mỗi năm từ rừng.

 

Nhìn quanh khắp lượt, người dân Lâm Thủy lại buồn. Họ buồn vì sống ở rừng mà chẳng có rừng. Họ buồn vì những người bà con ở chung quanh mình đều khấm khá lên nhờ rừng trong khi đó thì với họ, rừng vẫn ngoài... tầm với. Họ buồn vì việc tạo công ăn việc làm cho người dân sống dựa vào rừng cũng chính là trăn trở của nhiều cấp lãnh đạo tỉnh Quảng Bình, thế nhưng dường ở đây mọi chuyện lại khác?

 

Để việc quản lý và khai thác rừng có hiệu quả, mới đây Chi cục Kiểm lâm Quảng Bình đã trình UBND tỉnh đề án "Giao rừng, cho thuê rừng, thu hồi rừng giai đoạn 2011-2015" với hy vọng dự án này được triển khai sẽ giúp người dân giải quyết được nguyện vọng làm giàu từ rừng trên. Chưa dám mong đến giàu, chỉ mong sao bà con Vân Kiều ở Lâm Thuỷ sẽ sớm được giao đất, giao rừng nhằm từng bước thoát khỏi cảnh đói nghèo hiện nay. Như thế đã đáng mừng vui lắm rồi!

 

Vĩnh Quý