Dân số vàng-cơ hội và thách thức: "Đột phá" vị thành niên, thanh niên
Giadinh.net - “Nói đến chất lượng dân số, không thể không nói đến chiến lược về SKSS/KHHGĐ, bởi nó quyết định phần lớn đến thể lực, trí tuệ, nòi giống con người...
Để thực hiện toàn diện về chất lượng dân số, đặc biệt trong thời kỳ dân số vàng, theo tôi cần “đột phá” ở vị thành niên, thanh niên” – Giáo sư, Viện sĩ (GS.VS) Phạm Song - Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam nói.
Báo động SKSS vị thành niên, thanh niên
Theo GS.VS Phạm Song, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế, nguyên Chủ tịch Hội KHHGĐ Việt Nam, chú trọng đến nâng cao chất lượng SKSS/KHHGĐ có ý nghĩa lớn đối với chiến lược con người và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. “Tình trạng bệnh tật, nhất là bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản và lây truyền qua đường tình dục, HIV/AIDS rất đáng lo ngại, ảnh hưởng đến thể lực, cơ hội cống hiến cho xã hội và ảnh hưởng đến chất lượng nòi giống của chúng ta”, GS.VS Phạm Song nhấn mạnh.
 |
|
Giao lưu chia sẻ kiến thức về SKSS của sinh viên ĐH Y Hà Nội và các trường ĐH khác, ngày 19/10. |
Theo thống kê, trung bình mỗi năm có trên 10.000 trường hợp nhiễm mới HIV, nhưng thực tế số lượng lớn hơn nhiều. Tỷ lệ nhóm người trẻ tuổi (20 - 29) – trong độ tuổi lao động và sinh sản - nhiễm HIV chiếm tới 55,3% số người bị nhiễm. Quan hệ tình dục trước hôn nhân, tình trạng mang thai ngoài ý muốn và nạo phá thai ở vị thành niên và thanh niên có xu hướng gia tăng.
GS.VS Phạm Song cho biết: Thực chất, SKSS/KHHGĐ là vấn đề trình độ văn hóa (hiểu theo nghĩa rộng) mà trình độ văn hóa lại phụ thuộc vào sự phát triển kinh tế, giáo dục, chăm sóc y tế, hưởng thụ văn hóa nghệ thuật, môi trường xã hội. Vì vậy, nó phải được lồng ghép vào tất cả các hoạt động kinh tế - xã hội, phòng chống HIV/AIDS, bệnh lây truyền qua đường tình dục. Điều này góp phần trực tiếp phòng ngừa các bệnh ung thư của hệ thống sinh sản.
Ông Ngô Khang Cường, Vụ trưởng Vụ Truyền thông – Giáo dục, Tổng cục DS-KHHGĐ, Bộ Y tế cho hay: Thực trạng nạo phá thai ở vị thành niên, thanh niên gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, cơ hội học tập và làm việc của các em. Lỗi ở đây thuộc về xã hội, gia đình chưa quan tâm và giáo dục chu đáo cho các em về giới tính, SKSS.
Trong học sinh, sinh viên hiện nay, nhiều em sống thử, sống với nhau như vợ chồng mà không biết rằng thế là phạm pháp, trong khi sống chưa có kỹ năng, chưa có hiểu biết gì. Các em, các cháu sống chung vô tư, công an, chủ tịch xã, tổ trưởng khu phố, chủ nhà biết nhưng... bỏ qua. “Tôi đi rất nhiều nước như Mỹ, Australia, Nhật Bản... thanh niên các nơi đều giống nhau chỗ tò mò, tìm tòi, muốn khẳng định mình nhưng không phải chỉ thiên về giới tính, tình dục với nhiều hệ lụy như thanh thiếu niên của ta” - ông Cường nói.
Giáo dục kỹ năng rất quan trọng
Những hệ lụy từ các vấn đề trên cho thấy, sự hiểu biết, kỹ năng sống của vị thành niên, thanh niên còn rất kém. Các em không được trang bị nhiều về kỹ năng ứng xử, giải quyết các vấn đề trong cuộc sống, nhất là trong tình yêu, tình dục, chủ yếu là tự tìm hiểu và bày cho nhau.
Ông Ngô Khang Cường cho biết, có em trai bị mặc cảm vì trứng cá quá nhiều trên mặt, nghe bạn bè nói đó là do “bí hạ phá thượng”, giải quyết được cái “bí hạ” sẽ hết. Cậu đã ra bến xe gặp gái làng chơi và rút cục một lần duy nhất đó đã khiến cậu mắc HIV.
Ông Cường chia sẻ thêm: “Khi dự án phòng chống HIV/AIDS cho thanh niên đề nghị tổ chức mô hình truyền thông về SKSS tại một trường THPT ở Long An, đồng chí chủ tịch huyện ở đó đã phản đối vì sợ “vẽ đường cho hươu chạy”. Tuy nhiên, sau khi nghe bà hiệu trưởng trường đó cho biết trong khi chúng ta chưa làm gì để giúp các em có kỹ năng, hiểu biết về SKSS thì ngoài cổng trường đang bày bán đầy bao cao su và thuốc tránh thai, ông chủ tịch huyện đã ủng hộ ngay việc truyền thông này. Điều đó cho thấy, cần điều chỉnh nhận thức từ chính những người lớn”.
Ông Cường cũng khẳng định: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ra quyết định sẽ giúp các em biết làm chủ bản thân và không để người khác lôi kéo, khống chế mình. Các em đầy sức sáng tạo, nếu được dẫn đi đúng sẽ làm rất đúng. Vì thế, các em còn thiếu gì chúng ta phải bổ sung, đừng chê trách, chụp mũ làm chúng thiếu tin tưởng vào bản thân và cả người lớn.
Theo GS.VS Phạm Song, giúp trẻ tránh được quan hệ tình dục sớm và nếu có phải biết các biện pháp tránh thai an toàn sẽ giải quyết được cả về vấn đề ma túy, mại dâm, HIV. “Nếu các em gái, em trai được giáo dục tốt về SKSS/KHHGĐ, chúng ta đã thành công trong việc giáo dục nhận thức của cả một thế hệ. Điều này rất quan trọng, bởi các em lại làm cha mẹ, ông bà sẽ có một nếp sống lành mạnh, nhận thức tốt về SKSS/KHHGĐ giáo dục cho thế hệ sau. Chúng ta phải làm sao để nhận thức, hành vi về SKSS/KHHGĐ là một thói quen tự nhiên - người có kiến thức là người có hành động như thế”, GS.VS Phạm Song nhấn mạnh.
|
Giáo sư, Viện sĩ Phạm Song |
“Nếu vị thành niên, thanh niên được cung cấp kiến thức, kỹ năng tốt, các em sẽ biết chuẩn bị tốt cho cuộc sống hôn nhân, thời điểm và khoảng cách số lần sinh con; có thời gian phấn đấu làm kinh tế, làm giàu, đảm bảo sự phát triển của gia đình và đóng góp vào việc phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, chỉ nói đến việc tránh thai cho các em thôi chưa đủ, cần có sự tác động của toàn xã hội gồm giáo dục truyền thông, phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa mới có thể làm thay đổi nhận thức cho các bậc cha mẹ về việc giáo dục SKSS/KHHGĐ cho con em mình”.
 “Không có một đất nước nào có lực lượng trong tay, trải qua thời kỳ dân số vàng mà để nghèo hèn cả. Mong mỏi của đất nước, của người dân là phát triển, đặc biệt là trong giai đoạn của thời kỳ lực lượng lao động lớn. Nhân lực dồi dào mà không tạo được chất lượng cao, đó là lỗi của chúng ta. Muốn tận dụng được thời cơ phải học các “con rồng” châu Á, trong khi thời cơ này ta không thể tự tạo ra. Nếu không nắm được, cơ hội vuột qua, cơ cấu dân số chuyển sang cơ cấu già, đánh mất cơ hội vàng. Biết tận dụng sức lao động, có khoa học kỹ thuật, chuẩn bị tốt tri thức và kỹ năng sống cho giới trẻ, sẽ giúp đất nước phát triển nhanh hơn, mạnh hơn ở một tầm cao mới, như các “con rồng” châu Á”. Ông Ngô Khang Cường |
Hà Thư