Dân trồng cần sa, "quan" không biết

Dự án “thoát nghèo”!

Tuy chỉ cách đường cao tốc Láng - Hoà Lạc có mấy quả đồi nhưng Đông Xuân, Tiến Xuân là 2 xã nghèo, đời sống bà con nơi đây còn rất vất vả... Bởi thế, khi “những chuyên gia nông nghiệp” mang “giống cây trồng mới” về, bà con ai cũng mừng ra mặt.

Ông Bùi Hữu Điền, Chủ tịch xã Đông Xuân cho biết, “dự án” trồng “cây mũi nhọn” trên đã được nông dân trong xã triển khai từ năm 2002. Khi đó, những “cán bộ” ở một viện nghiên cứu từ trung ương về, sau mấy ngày khảo sát, đã nói rằng, thổ nhưỡng trong xã rất phù hợp với nhiều loại cây dược liệu quý, họ khuyên dân trong xã nên trồng thử. Đoàn “chuyên gia nông nghiệp” ấy có 3 người, 2 người Việt và một người nước ngoài.

Thấy dự án của họ có nhiều điểm rất ưu đãi với nông dân quê mình như cung ứng toàn bộ giống, lo toàn bộ đầu ra, đặc biệt, chẳng cần tính toán cũng nhận thấy trồng những loại cây trong “dự án mới” trên “ăn đứt” việc trồng lúa, ngô, khoai, sắn nên chính quyền xã đã gật đầu đồng ý.

Triển khai dự án, “những chuyên gia nông nghiệp” trên đã ký hợp đồng trực tiếp với mỗi hộ nông dân. Theo đó, hộ nào trồng 100m2 cây dự án sẽ được hưởng số tiền tương đương giá của 1 tạ thóc. Tiền trên, dự án chi trả làm 2 lần, lần thứ nhất khi tham gia trồng cây được khoảng 20 ngày, lần thứ 2 thanh toán hết khi cây cho thu hoạch.

Qua vụ đầu, “các chuyên gia” trên trả tiền sòng phẳng, thậm chí với cả những thửa vườn cho năng suất kém (thậm chí không cho thu hoạch), nên các hộ dân trong xã phấn khởi lắm, họ nô nức xin đăng ký tham gia. Vụ đầu, theo chủ tịch xã Bùi Hữu Điền, giống cây mới mà “người của dự án” đưa đến là cây thanh hao. Trồng loại cây này rất dễ, nông dân chẳng mất nhiều sức lực chăm sóc mà cây lên xanh tốt.

Thế nhưng, năm ấy, chẳng hiểu vì lẽ gì mà “người của dự án” lại không chấp nhận thu hoạch sản phẩm mà họ đã ký hợp đồng với hàng chục hộ nông dân trong xã. Lý do họ đưa ra là do chất lượng của cây thanh hao kém. Tuy nhiên, tiền công cho nông dân, họ vẫn thanh toán không thiếu một xu. Bởi lý do ấy, nên vụ thứ hai, họ đưa giống cây lanh về. Theo lời của “những người mang no ấm về cho dân” thì họ muốn những hộ nông dân trong xã trồng thử nghiệm để lấy giống phân phát cho các vùng quê khác. Và, cũng theo họ, cây lanh đơn thuần chỉ là cây cho sợi, để dệt vải như một số vùng đồng bào dân tộc vẫn làm.

Thấy đó cũng là một “hướng đi” tốt, đặc biệt hơn, những ưu đãi của dự án là không thay đổi, nên nông dân trong xã lại hồ hởi tham gia.

Trưởng thôn cũng... "mẫn cán"!

Ông Bùi Văn Chiến, nguyên là trưởng thôn Lập Thành (xã Đông Xuân) là một trong những người đi tiên phong trong việc đón “giống cây mới” về thôn, đã rất bức xúc khi trao đổi với chúng tôi. Theo ông thì từ thủa cha sinh mẹ đẻ đến giờ, đó là lần đầu tiên ông nhìn thấy cây lanh.  “Người của dự án” nói thế nào thì biết nghe thế vậy, chứ ông mà biết cây lanh còn có tên gọi khác là cây cần sa thì “có cho vàng ông cũng chẳng trồng”.

Bởi không biết nên khi nghe những “chuyên gia” trên đề nghị trả ông mỗi tháng 300 nghìn đồng để đi vận động những hộ dân trong thôn tham gia dự án, đồng thời, là cộng tác viên tại chỗ đi kiểm tra việc chăm sóc cây của các hộ gia đình trong thôn, ông đã nhiệt tình ủng hộ. Và, ngay tại gia đình mình, ông cũng bỏ công sức “san phẳng” khu vườn tạp quanh nhà để theo dự án trồng “lanh”.

Với diện tích vụ thì 200m2, vụ 400m2... gia đình ông đã có một khoản thu nhập kha khá. Bởi có nhà sạch đẹp nên các “chuyên gia” trên, mỗi khi về xã thường ăn ngủ ngay tại ông. Nghĩ họ là những người tốt, dân trong thôn, trong xã phải biết ơn họ nên cứ khi nào họ đến, gia đình ông lại tất bật cơm rượu tiếp đón.

Ông Chiến cho biết trong số 3 chuyên gia trên, người ông ấn tượng nhất có tên là Lê Quang Vinh (anh ta tự giới thiệu như vậy). Anh này còn trẻ, quê ở tỉnh Vĩnh Phúc. Cách đây ít lâu, Vinh lấy vợ, ông và mấy hộ trong thôn cũng được mời về tận nhà để chia vui. Vinh là người trực tiếp giới thiệu cách thức trồng, chăm bón cũng như thu hoạch cây lanh cho gia đình ông và nhiều hộ dân trong xã. Theo đó, cứ tháng 7 hàng năm, dự án cho hạt, nông dân trong thôn tự đóng bầu ươm. Đến tháng 10, khi cây đã lên cao chừng 2m, “người của dự án” lại về để tỉa lấy lá, mỗi cây chỉ lấy khoảng 5 đến 6 lá gần phần ngọn. Tháng 1, họ lại về và lần này, họ chặt bỏ mội số cây trong vườn (chỉ lấy chừng 30cm thân cây phần gần ngọn). Cuối tháng 2, đây là lần thu hoạch cuối cùng. Lần này, các “chuyên gia” chỉ thu hoạch phần hạt của cây còn tất cả các phần khác đều bỏ.

Theo ông Chiến thì mỗi lần thu hoạch, “người của dự án” đều hướng dẫn dân thôn ông vô cùng tỉ mỉ. Lá, thân, hạt của mỗi cây đều được cho vào những túi riêng biệt. Xong khâu ấy, nông dân phải có trách nhiệm phơi khô những thứ trên rồi họ mới đến lấy đi. Theo ông Chiến, từ khi trồng loại cây đó trong nhà tuyệt nhiên không còn muỗi, rĩn. Đi ngủ khỏi cần màn...

Năm nay, khi sắp tới vụ mới, không thấy “người của dự án” lên, ông Chiến và nhiều hộ dân khác trong thôn đâm sốt ruột. Cách đây ít lâu, ông có gọi điện cho Vinh, nhưng chỉ thấy ậm ừ, nói là khi nào lên sẽ bàn cụ thể. Bởi thế, mới đây, khi một số người quen ở Hà Tây cũng tham gia dự án trồng lanh của những “chuyên gia” trên gọi điện thông báo với ông rằng, diện tích lanh của họ đã bị phá vì đó là cây quốc cấm, cây gây nghiện, ông đâm hoảng.

Và, cũng chỉ ít ngày sau khi nhận được cú điện thoại ấy, lực lượng công an đã tìm đến nhà ông và nhiều hộ dân khác trong thôn. Khi đó, ông và nhiều người mới ngã ngửa bởi sự thật phũ phàng: Mấy năm bị lừa mà chẳng ai hay biết. Ngay lập tức, tất thảy những cây cần sa còn sót lại từ vụ trước, ông và mọi người trong thôn đồng loạt ra tay phá bỏ.

Cán bộ xã cũng... vô tư!

Theo ông Chiến, trong phong trào “trồng lanh xoá đói giảm nghèo” này, những ngày đầu hộ tham gia tích cực nhất lại chính là gia đình các cán bộ xã, thôn! 

Gia đình nguyên chủ tịch xã nhiệm kỳ trước, phó chủ tịch xã đương nhiệm cũng trồng. Chúng tôi đã vào thôn Đồng Rằng để... thăm “vườn cây quý” của gia đình ông phó chủ tịch xã Nguyễn Xuân Hoà. Vườn cây ấy, giờ cỏ dại mọc um tùm. Bà Hoàng Thị Lan, vợ ông Hoà cho biết, bắt đầu từ năm 2003, theo hợp đồng, mỗi năm bà đăng ký với “dự án” trồng 200 m2 lanh ở ngay trước cửa nhà. Bởi chẳng phải chăm sóc gì nhiều lại có một nguồn thu ăn chắc, gia đình bà mừng lắm. Bởi thế, có năm bà đã... mạnh dạn đăng ký trồng đến cả nghìn m2 nhưng “dự án” không cho. Khi chúng tôi ngỏ ý muốn xem hợp đồng mà gia đình bà đã ký với “dự án”, bà bảo, mấy hôm trước, dọn nhà, thấy hợp đồng ấy, cứ nghĩ năm nay lại có hợp đồng mới nên chẳng giữ làm gì, bà đã cho... vào bếp mất rồi !?

Khi chúng tôi hỏi về việc trồng cây cần sa tại địa phương, tất thảy những cán bộ xã Đông Xuân đều trả lời, họ không hề hay biết “mồm ngang mũi dọc” cây lanh như thế nào và tất nhiên lại càng không biết tới cây cần sa. Và, chính quyền địa phương hoàn toàn bất ngờ bởi những phát hiện của cơ quan công an.

Thậm chí, ông Bùi Hữu Điền, chủ tịch xã còn khẳng định, chỉ cách đây ít hôm, ông mới tận mắt nhìn thấy “loài cây nguy hiểm” ấy, chứ từ trước, hình dáng chúng ra sao ông cũng không hề hay biết! Cứ thử cho rằng, cây lanh chỉ là một loại cây cho nông sản đơn thuần (không phải là cây quốc cấm) đã được người dân tin tưởng, đua nhau trồng mà chủ tịch xã không quan tâm đến “mồm ngang mũi dọc” của chúng ra sao thì kể cũng là điều... lạ!?  

Đào Thanh Tuy