Đào tạo cấp cứu ngoại viện: Từ chuyển giao kinh nghiệm Nhật Bản đến xây dựng đội ngũ nhân lực chuyên nghiệp tại Việt Nam
GĐXH - Sau 3 năm hợp tác với Nhật Bản, Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội đã xây dựng được đội ngũ giảng viên nguồn, khung chương trình đào tạo Paramedic và từng bước mở rộng hoạt động huấn luyện cấp cứu ngoại viện. Tuy nhiên, để hình thành nguồn nhân lực chuyên nghiệp, yêu cầu đặt ra là phải gắn đào tạo lý thuyết với thực hành và điều kiện cấp cứu thực tế.
Ngày 19/11, Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với Tập đoàn Y tế Kitahara (Nhật Bản) tổ chức hội thảo khoa học "Chia sẻ kinh nghiệm triển khai chương trình hợp tác kỹ thuật Việt - Nhật về đào tạo cấp cứu ngoại viện". Hội thảo có sự tham dự của ông Saito Masafumi, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam; ông Kitahara Shigemi, Chủ tịch Tập đoàn Y tế Kitahara cùng các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các đơn vị liên quan của hai nước.

Phát biểu khai mạc, GS.TS.TTND Lê Ngọc Thành, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh, cấp cứu ngoại viện là "tuyến đầu của tuyến đầu", giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ tính mạng, hạn chế di chứng cho người bệnh trong khoảng thời gian trước khi tiếp cận các cơ sở điều trị chuyên sâu.
Tuy nhiên, trong thời gian dài, lĩnh vực này chưa được đầu tư tương xứng về hành lang pháp lý, tổ chức hệ thống và đào tạo nguồn nhân lực chuyên biệt. Việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1515/QĐ-TTg ngày 10/8/2026 phê duyệt Đề án "Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030" được xem là dấu mốc quan trọng, đặt ra yêu cầu xây dựng mạng lưới cấp cứu đồng bộ, chuẩn hóa trang thiết bị và phát triển đội ngũ nhân lực chuyên nghiệp.

GS.TS Lê Ngọc Thành - Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại Hội thảo.
Xây dựng đội ngũ giảng viên nguồn, từng bước làm chủ chương trình đào tạo
Đón đầu yêu cầu này, Trường Đại học Y Dược đã thành lập Bộ môn Y học cấp cứu ngoại viện từ năm 2023. Đến tháng 8/2024, nhà trường triển khai chương trình hợp tác kỹ thuật với Tập đoàn Y tế Kitahara và Trường Đại học Kokushikan (Nhật Bản), với nguồn kinh phí hỗ trợ từ Chính phủ Nhật Bản.
Theo GS.TS Nguyễn Gia Bình, Trưởng Bộ môn Y học cấp cứu ngoại viện, sau 3 năm triển khai, chương trình đã đào tạo được 13 giảng viên nguồn nòng cốt, tổ chức 8 đợt tập huấn tại Việt Nam và 3 đoàn cán bộ, giảng viên sang Nhật Bản học tập, trao đổi kinh nghiệm.
Đáng chú ý, đội ngũ giảng viên Việt Nam đã từng bước chuyển từ vai trò tiếp nhận kiến thức sang chủ động điều phối, trực tiếp giảng dạy và trợ giảng. Các chuyên gia Nhật Bản tiếp tục đồng hành với vai trò cố vấn chuyên môn, hỗ trợ bảo đảm tính chuẩn xác của kỹ thuật.
Hai bên cũng hoàn thiện khung chương trình đào tạo Paramedic, biên soạn giáo trình First Aid bằng tiếng Việt, xây dựng bảng kiểm đánh giá kỹ năng và các video hướng dẫn kỹ thuật. Nội dung đào tạo tập trung vào những kỹ năng thiết yếu như hồi sinh tim phổi (CPR), sử dụng máy khử rung tim tự động (AED), hỗ trợ hô hấp bằng bóp bóng, cầm máu, cố định gãy xương, tư thế hồi phục an toàn và vận chuyển người bệnh.
Mô hình hợp tác còn mở rộng sang lực lượng phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, nhân viên y tế và sinh viên. Ngày 18/11, 100 sinh viên Trường Đại học Y Dược đã tham gia tập huấn cấp cứu ngoại viện tại cơ sở Đại học Quốc gia Hà Nội ở Hòa Lạc. Đây là hoạt động cụ thể nhằm đưa kiến thức, kỹ năng sơ cấp cứu đến gần hơn với thế hệ trẻ.
Lý thuyết phải gắn với thực hành và điều kiện cấp cứu thực tế
Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm tại hội thảo là phương pháp đào tạo để người học thực sự làm chủ kỹ năng cấp cứu.
GS.TS Nguyễn Gia Bình cho rằng cần thay đổi cách đào tạo tập trung đông người sang huấn luyện theo nhóm nhỏ. Người học phải được hướng dẫn thực hành, đánh giá từng thao tác bằng bảng kiểm và tiếp cận các tình huống mô phỏng sát thực tế. Bởi kiến thức có thể học qua sách, bài giảng hay video, nhưng để thực hiện thành thạo cần quá trình luyện tập và đánh giá trực tiếp.

Giáo sư Kinoshi, Chủ tịch Hiệp hội Cấp cứu viên ngoại viện Nhật Bản (bìa trái) đang trực tiếp hướng dẫn động tác chuẩn cho sinh viên là bác sĩ, dược sĩ tương lai.
Đặc biệt, cấp cứu ngoại viện không diễn ra trong môi trường bệnh viện đầy đủ trang thiết bị. Vì vậy, chương trình đào tạo phải lựa chọn những kiến thức, kỹ năng thiết yếu, phù hợp với điều kiện nhân lực và phương tiện tại hiện trường. Khả năng phối hợp nhóm, tuân thủ chỉ huy và thực hiện các thao tác đồng bộ cũng cần được rèn luyện ngay trong quá trình học.
Từ góc độ đối tác Nhật Bản, ông Kitahara Shigemi nhấn mạnh, hiệu quả cứu chữa không chỉ phụ thuộc vào trang thiết bị hiện đại tại bệnh viện mà còn nằm ở tốc độ tiếp cận, vận chuyển và khả năng xử trí của đội ngũ cấp cứu. Với bệnh nhân đột quỵ, việc nhận diện đúng tình trạng, lựa chọn cơ sở tiếp nhận phù hợp và bảo vệ người bệnh trong quá trình vận chuyển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đặt vấn đề về cơ sở thực hành, vị trí việc làm và phạm vi hành nghề của nhân lực Paramedic sau đào tạo. Đây là những điều kiện cần được làm rõ để chương trình có thể triển khai chính quy và phát triển bền vững.
Theo định hướng của Trường Đại học Y Dược, chương trình đào tạo sẽ tiếp tục được hoàn thiện trong quý I/2027, hướng tới tuyển sinh từ năm 2028, gắn với tiến độ xây dựng trung tâm đào tạo mô phỏng dùng chung tại Hòa Lạc và việc hoàn thiện, phê duyệt chương trình, giáo trình.
Không chỉ đào tạo đội ngũ chuyên nghiệp, nhà trường cũng định hướng phổ biến kỹ năng sơ cấp cứu cho sinh viên ngay từ năm thứ nhất, từng bước mở rộng trong Đại học Quốc gia Hà Nội. Qua đó, cấp cứu ngoại viện không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn trở thành kỹ năng sống cần thiết trong cộng đồng.