Dạy con hay luyện thành máy?

 

Theo BS Lê Minh Công (Phó trưởng khoa Tâm lý lâm sàng - BV Tâm thần Trung ương 2, Phó chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Đồng Nai), đây không phải phương pháp giáo dục có tính khoa học mà chỉ do trải nghiệm cá nhân của người phụ huynh áp đặt lên con cái của mình, mong muốn đạt được mục tiêu của mình mà thôi. Tuy nhiên, như cách Amy Chua phân tích, sự khác biệt giữa hai nền văn hoá Đông và Tây đôi khi lại tạo ra sự "có lý" của cô.

Ông bà ta đã có câu "Khổ học thành tài", hay nhiều câu tương tự khác. Tuy nhiên, đâu đó vẫn có những câu chuyện cho thấy, sự sáng tạo, tư duy, thành công của con người không chỉ có khắc khổ, đào luyện để thành công, mà còn cần quá trình bồi dưỡng tâm hồn, tư duy. Ví dụ câu chuyện về Trạng nguyên Lương Thế Vinh, khi mà người bạn đồng môn nghe tin về gương học giỏi của ông đến thăm, gần đến ngày thi vẫn thấy ông chơi thả diều, chăn trâu cùng chúng bạn. Người bạn đó phải than rằng: Đó mới là người tài! Câu chuyện đó minh chứng rằng, ngay trong nội tại của xã hội và nền giáo dục nghiêm khắc Á Đông thì sự sáng tạo và người tài vẫn là những người biết học - biết chơi.

 

Phương pháp dạy trẻ đang tạo ra áp lực cho cả phụ huynh và giáo viên (ảnh chỉ có tính minh họa). Ảnh: Chí Cường

Trở lại phương pháp giáo dục của "mẹ Hổ", BS Lê Minh Công cho rằng nó giúp trẻ có tính kỷ luật cao. "Tuy nhiên, cá nhân tôi không đồng tình với cách giáo dục đó, bởi vì nó sẽ làm cho con người đánh mất tính tự chủ và chủ động sáng tạo. Con người học tập không phải chỉ như cái máy dung nạp thông tin mà cần phải có cơ hội suy nghĩ và tư duy. Xa hơn nữa là giáo dục nhân cách một đứa trẻ, không chỉ là giáo dục cho nó tính thụ động và phát triển kiến thức, kỹ năng mà còn cần phát triển toàn diện cả về mặt trí tuệ và cảm xúc, nhận thức, tính cách để tạo nên một cái tôi lành mạnh, chứ không phải hướng tới cái mà chúng ta muốn", BS Công chia sẻ.

 

"Hầu hết các nhà giáo dục chân chính đều phản đối phương pháp giáo dục trên vì chúng ta vô tình đánh cắp tuổi thơ của các em. Sự thành đạt chẳng để làm gì nếu bản thân trẻ không được hạnh phúc. Nhiều trẻ phải học tập theo lệnh của bố mẹ mà gia đình không hiểu là các em không hề thích". Cô Kim Thanh, nguyên Trưởng phòng Giáo dục mầm non (Sở GD&ĐT TPHCM)

Trong nhiều điều cấm kị mà "mẹ Hổ" đưa ra cho hai con, có một số điều hà khắc như kỉ luật quân đội. Nhiều phụ huynh cho rằng, cho roi cho vọt cũng chỉ vì thương con, để ép con vào khuôn khổ mà thôi. Theo cô giáo Phạm Thị Cúc Hà (Thạc sĩ Quản lý Giáo dục, điều phối chương trình Trường mầm non Just Kids), roi vọt thể hiện sự bất lực của người lớn. Cũng như việc hiện nay, một số nơi tổ chức khóa học quân đội cho các em. Cái hay của phương pháp này là hướng tới cho trẻ tính tự lập trong một số công việc, tập vượt qua một số thử thách, hoạt động nhóm và tinh thần đồng đội. Tuy nhiên, nếu hà khắc với các em quá thì không nên. Vì thế, cô Hà cho rằng, những phương pháp không phù hợp với lẽ tự nhiên thì không nên áp dụng trong đào tạo.

Còn theo BS Lê Minh Công, có một số điều "mẹ Hổ" đưa ra khá tốt, nhưng chỉ mang tính tham khảo và không nên áp dụng toàn bộ phương pháp giáo dục trên trong bối cảnh trường học Việt Nam hiện nay. Cách giáo dục như vậy chỉ để thoả mãn nhu cầu của chính cha mẹ, người lớn, chứ không hoàn toàn vì đứa trẻ. Bởi lẽ, dù phương Đông hay phương Tây thì mục tiêu của giáo dục là phát triển toàn diện con người về trí tuệ, thể chất, cảm xúc... chứ không chỉ phát triển một mặt nào đó. Thậm chí, BS Công cho biết, một số nhà tâm lý học Trung Quốc đã nghiên cứu cho thấy hiện tượng bùng nổ nghiện Internet ở giới trẻ Trung Quốc hiện nay chính là do "hiện tượng số 1 trong các gia đình Trung Quốc". Nghĩa là việc bố mẹ quá kỳ vọng vào con trẻ,  mong muốn con cái là số 1 khiến trẻ mệt mỏi, căng thẳng và dẫn tới các em nghiện thế giới ảo. "Do vậy, tôi khuyến cáo rằng, các bậc phụ huynh, các nhà giáo dục Việt Nam nên thận trọng với những gì Chua chia sẻ, đó chỉ là kinh nghiệm cá nhân của cô ấy chứ không phải một nền tảng lý luận đã được chứng minh phù hợp với Việt Nam", BS Lê Minh Công cảnh báo. Ngoài ra, theo BS Công, nếu siết chặt kỉ luật hà khắc lâu dài như Amy Chua, có thể khiến trẻ rơi vào các rối nhiễu tâm lý, tâm thần, chán học và học hành chống đối, mất dần khả năng tư duy độc lập...

PGS Văn Như Cương - một nhà giáo lâu năm, cũng cho rằng, nếu có phụ huynh mong muốn nhà trường tăng biện pháp hà khắc hơn nữa trong đào tạo ở trường mình thì ông cũng chỉ có thể dạy theo chủ trương chung của nhà trường lâu nay. Bởi lẽ, phương pháp của "mẹ Hổ" không hợp lý. Quan điểm của ông là không nên hành hạ trẻ con.

 

 Hà Dũng