Đi dọc miền lũ

Lũ đi qua nhưng nỗi lo thì còn ở lại...

 

Đã có hàng trăm hécta đất đai màu mỡ ven sông lở lói trôi tuốt ra biển Đông, làng nối làng mỗi ngày một thêm gầy guộc. Dù vậy một số người vẫn kiên trì trụ bám ở lại dọc triền sông lũ... ngác.

Ngay sau trận lũ vừa qua, người dân các xã Đại Nghĩa, Đại Hưng, Đại Cường (huyện Đại Lộc), lại tất bật ra đồng dọn dẹp, chuẩn bị cho vụ đông xuân sắp tới. Thế nhưng, nỗi lo lớn nhất hiện nay là tình trạng đất cát bồi lấp trên các cánh đồng chuyên canh lúa và hoa màu. Hầu hết các cánh đồng ở xã Đại Cường, Đại Nghĩa, Đại Hưng bị đất cát bồi lấp nặng, có nơi cát bồi dày tới 0,5m, thậm chí có đoạn còn lên tới ngang đầu người, bà con đành phải bỏ hoang. Các cánh đồng nằm dọc sông Vu Gia từ xã Đại Hồng về xã Đại Cường, Đại Sơn đều phủ một màu cát trắng. Nhiều người dân đã tận dụng nguồn cát này khai thác xây dựng nhà cửa. Ở thôn Thạnh Đại và Đại Mỹ, xã Đại Cường, dường như đâu đâu cũng gặp cát và cảnh người dân dọn dẹp, khẩn trương cào cát ra khỏi nhà.

Đi dọc theo con đường liên thôn Thạnh Đại - Đại Mỹ mới thấy nơi đây đang chịu nạn cát lấp nặng nề. Đoạn đường cát bồi lấp ít cũng dày đến 30 - 40cm, chỗ bồi lấp nhiều cao tới gần 2m. Ở đây dường như nhà nào cũng bị cát bồi lấp. Có nhà vừa bị cát bồi lấp vừa bị nước lũ làm xói lở nền móng như hộ ông Trần Quang Điểm (thôn Đại Mỹ), hộ ông Nguyễn Danh (thôn Thạnh Đại)… Không chỉ lo chuyện sinh sống, trồng trọt làm ăn trước mắt, người dân thôn Thạnh Đại và Đại Mỹ còn có nỗi lo khác lớn hơn trong những ngày tháng tới. Khi cát nhiều thế này mà không thể chuyển đổ đi đâu hết, đến lúc nắng lên, có gió thì bụi cát sẽ tung mù khắp làng xóm, lúc đó còn khổ hơn gấp bội.

Mới chỉ qua một mùa lũ bão, mà gần 190 ha diện tích đất sản xuất bị cát bồi lấp, tập trung ở các vùng trọng điểm sản xuất nông nghiệp của huyện. Ông Phạm Đức Tính, Phó Chủ tịch UBND huyện Đại Lộc cho biết: Huyện vận động bà con cải tạo diện tích bị vùi lấp từ 40cm trở xuống, còn diện tích bị lấp nặng hơn thì đề nghị Nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí để cải tạo, chuyển đổi cây trồng cho phù hợp. Mùa mưa lũ năm nay, mặc dù lũ mới chỉ ở mức báo động 2 nhưng cũng đã có gần 130 ha đất sản xuất của người dân dọc hai bên bờ sông Vu Gia và Thu Bồn bị nước lũ cuốn trôi. Mấy ngày qua, bà con thôn Phước Yên, xã Đại Quang (huyện Đại Lộc) ăn ngủ không yên do nạn sạt lở đe dọa nhiều thôn làng dọc hai bên sông, như thôn Phước Yên có 200 hộ với 800 nhân khẩu, đoạn sạt lở nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến 100 hộ dân. Thôn Mỹ Thuận, xã Đại Nghĩa, trước đây diện tích cả thôn có đến vài trăm ha, nhưng nay chỉ còn dưới 100 ha. Hằng năm, sau mỗi mùa lũ, dân làng lại làm nhà lùi vào trong đất liền vài chục mét. Cánh đồng Mỹ Thuận rộng 50 ha, nay chỉ còn hơn 20 ha. Một lão nông ở thôn Mỹ Thuận, xã Đại Nghĩa, lo lắng nhìn trời và nhìn con nước ngầu đục trên sông: "Trước đây đất này sản xuất hoa màu, nhưng bây chừ do đất trũng, lũ lụt cuốn trôi gây thiệt hại nhiều quá. Biết lấy chi mà làm ăn!".

Dòng sông nào mà chẳng bên lở bên bồi, khi mà trước đây, người ta bỏ bên lở để lập làng về phía bên bồi. Nhưng hiện nay, đầu nguồn làm thủy điện, cuối sông ồ ạt nạn khai thác cát sạn, khiến cho dòng sông cả hai bờ đều lở. Nhiều người ngậm ngùi "Đi cũng dở, ở chẳng xong"...

Lũ đi qua nhưng nỗi lo thì còn ở lại...