Di tích quốc gia đền Voi Phục (Hà Nội): Hạ giải đền nghìn tuổi ?

GiadinhNet - Như GĐ&XH phản ánh trên số báo 135, trong quá trình trùng tu đền Voi Phục đã phát lộ một kiến trúc lạ. Từ sự việc này, chúng tôi được biết ngày 15/11 tới đây, toàn bộ đền sẽ được dỡ bỏ để trùng tu trong khi di tích này còn khá vững chãi.

Di tích quốc gia đền Voi Phục (Hà Nội): Hạ giải đền nghìn tuổi ? 1
Hậu cung còn khá nguyên vẹn, vững chắc của đền Voi Phục sẽ bị đập đi, xây mới. Ảnh: P.H

 

Trong một bài viết gửi Báo GĐ&XH gần đây liên quan đến việc hàng loạt di tích bị phá đi xây mới, nhạc sỹ Lê Minh Sơn thổn thức: “Chùa, đền, những cái có từ mấy trăm năm, cái đẹp của nó nằm ở đâu? Chính là màu thời gian. Nhưng bây giờ những ngôi chùa, đền đó đang bị phá đi để xây mới. Nó cũng đồng nghĩa với một nền văn hóa đang bị phá bỏ”.
Trùng tu  khi công trình còn tốt

Ông Nguyễn Văn Tùng, Trưởng ban quản lý di tích quốc gia đền Voi Phục cho biết, dự án trùng tu đền Voi Phục do UBND quận Tây Hồ phê duyệt và đã được Bộ VH,TT&DL thông qua. Toàn bộ đền sẽ được quy hoạch lại, theo đó, sẽ xây mới 2 gian Tả - Soạn, một số hạng mục khác trong đó có đền chính (hậu cung) sẽ trùng tu.

Dự án được chia thành ba giai đoạn: Giai đoạn đầu là xây dựng tường rào và trùng tu cổng đền, giai đoạn hai xây dựng 2 gian Tả - Soạn và giai đoạn ba là trùng tu nhà đền chính. Hai giai đoạn trước đã được hoàn tất, ngày 15/11 tới đây đơn vị thi công sẽ thực hiện nốt giai đoạn cuối cùng.
Theo ông Tùng, công nhân sẽ hạ giải toàn bộ đền, sau đó sẽ mời Cục Di sản xuống đánh giá cấu kiện nào cần giữ lại và cấu kiện nào sẽ được thay thế. “Sở dĩ phải hạ giải toàn bộ vì tòa hậu cung đã bị xuống cấp. Tường của tòa nhà này rất ẩm thấp, thường xuyên bị ngấm nước khi mưa. Nhà đền đã phải làm thêm một số cột đỡ cho tòa nhà này”, ông Tùng nói.
Ngoài ra, theo cụ thủ từ Hà Văn May, 92 tuổi, thì một số cấu kiện gỗ của đền đã hư hỏng, cần phải thay mới. Nhiều năm nay, cụ đã mong muốn ngôi đền được trùng tu khang trang hơn.

Tuy nhiên, cả ông Tùng và cụ May đều cho biết ngôi đền dù xuống cấp nhưng chưa có nguy cơ sập đổ. Trùng tu chủ yếu nhằm thay tường mới để mưa không bị ngấm nước và chỉnh sửa các cấu kiện gỗ. Việc dựng một hậu cung mới sẽ thực hiện trên nền đền cũ với tỷ lệ không thay đổi.
 
Đừng để sự cố  chùa Trăm Gian tái diễn

Theo quan sát của chúng tôi, tòa nhà hậu cung của đền Voi Phục đúng là có phần tường bị ẩm, mốc, một vài cấu kiện gỗ nhỏ bị mối mọt. Nhưng đa phần các chi tiết trong hậu cung và phần mái ngói còn rất tốt. Những phần xuống cấp của hậu cung đều là những yếu tố chưa thể gây nguy hại đến ngôi đền. Trong khi đó, việc hạ giải một di tích để trùng tu thường là phương án cuối cùng trong việc trùng tu di tích.

Theo Ban quản lý đền thì dự án trùng tu này đã được Bộ VH,TT&DL thông qua. Đây là điều khiến chúng tôi rất băn khoăn khi một di tích trở thành di tích quốc gia thì việc chỉnh sửa, trùng tu thường không đơn giản. Ví dụ điển hình như di tích quốc gia chùa Một Cột – Diên Hựu, đã bị dột nhiều năm nay, thường xuyên rơi vào tình trạng ngập lụt mỗi khi mưa xuống. Nhà chùa đã làm đơn từ nhiều năm để xin trùng tu, nâng nền chùa nhưng trải qua hàng chục cuộc họp, hội thảo…di tích này vẫn chưa được quyết định trùng tu.

Mong muốn được có những công trình văn hóa khang trang là nhu cầu chính đáng của nhiều bậc cao niên làm nhiệm vụ trông coi di tích. Tuy nhiên, với từng công trình cần cân nhắc kỹ việc chỉnh trang, trùng tu hay xây mới để diện mạo của di tích được hài hòa, giữ được những yếu tố văn hóa.
 
Đa phần các di tích có giá trị chính bởi sự cổ kính của nó, khi đã được hiện đại hóa thì giá trị của di tích sẽ giảm đi rất nhiều. Với đền Voi Phục – một ngôi đền gần 1.000 năm tuổi thì cần cân nhắc kỹ hơn bởi khi đã phá dỡ, xây lại di tích thì không gì có thể lấy lại được. Việc phá bỏ (một phần) chùa Trăm Gian để xây mới gần đây đã thành một bài học đau lòng cho việc ứng xử với di tích.

Đền Voi Phục được công nhận là Di tích quốc gia năm 1960 và chính thức nhận Bằng Di tích quốc gia vào năm 1986. Theo các văn bản ghi nhận, cuộc trùng tu lớn của đền Voi Phục diễn ra cách đây đã 600 năm.
 
Hoàng Phương
thuctap