Điện mặt trời giúp người tiêu dùng chủ động nguồn cung và tiết kiệm chi phí sinh hoạt như thế nào?
GĐXH - Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, góp phần chủ động nguồn điện tại chỗ, sử dụng năng lượng hiệu quả và hướng tới mục tiêu phát triển xanh, bền vững.
Theo Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI), điện mặt trời mái nhà đang mở ra thêm lựa chọn cho các hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh và cơ quan công sở trong việc khai thác nguồn năng lượng sạch ngay tại công trình. Thay vì chỉ phụ thuộc vào điện mua từ lưới điện quốc gia, các đơn vị có thể chủ động sản xuất một phần điện năng phục vụ nhu cầu sử dụng hằng ngày, qua đó tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Với mô hình điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, các tấm pin quang điện được lắp đặt trên mái hoặc bề mặt bao che của công trình để chuyển đổi năng lượng mặt trời thành điện năng. Khi hệ thống hoạt động, điện sản xuất ra được ưu tiên cung cấp cho các thiết bị đang sử dụng tại chỗ. Lượng điện lấy từ lưới có thể giảm tương ứng với sản lượng điện mặt trời được khai thác và tiêu thụ trực tiếp.
Đặc biệt, những công trình có nhu cầu sử dụng điện lớn vào ban ngày như văn phòng, trường học, bệnh viện và cơ sở sản xuất, kinh doanh có thể tận dụng tốt thời điểm hệ thống phát điện. Trong khi đó, với các công trình có nhu cầu sử dụng điện vào buổi tối, giải pháp lưu trữ bằng pin (BESS) cũng có thể được cân nhắc trên cơ sở nhu cầu thực tế và khả năng đầu tư.
Điện mặt trời mái nhà đang mở ra thêm lựa chọn cho các hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh và cơ quan công sở trong việc khai thác nguồn năng lượng sạch ngay tại công trình. Ảnh: EVNHANOI
Tại Hà Nội, Văn phòng HĐND và UBND xã Phúc Thọ là một trong những công trình đang triển khai lắp đặt điện mặt trời mái nhà. Việc đưa giải pháp năng lượng này vào công trình hành chính công cho thấy tiềm năng ứng dụng điện mặt trời không chỉ ở khu vực hộ gia đình, doanh nghiệp mà còn tại các cơ quan sử dụng ngân sách nhà nước.
Trao đổi về việc triển khai hệ thống tại trụ sở, ông Lê Hồng Hưng - Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Thọ cho biết: "Việc lựa chọn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ xuất phát từ mong muốn khai thác hiệu quả diện tích mái công trình, chủ động một phần nguồn điện phục vụ hoạt động thường xuyên của cơ quan, đồng thời góp phần thực hành tiết kiệm điện và sử dụng năng lượng xanh. Đây cũng là giải pháp phù hợp với định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng tại các cơ quan công sở".
Từ mô hình này, điện mặt trời mái nhà có thể trở thành một giải pháp đáng cân nhắc đối với các công trình công cộng có điều kiện mái phù hợp và nhu cầu tiêu thụ điện vào ban ngày. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế vẫn cần được đánh giá trên cơ sở công suất lắp đặt, sản lượng phát điện, mức độ tự sử dụng và chi phí đầu tư của từng công trình.
Với mô hình điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, các tấm pin quang điện được lắp đặt trên mái hoặc bề mặt bao che của công trình để chuyển đổi năng lượng mặt trời thành điện năng. Ảnh: EVNHANOI
Theo EVNHANOI, để điện mặt trời mái nhà phát huy hiệu quả, khách hàng cần bắt đầu từ việc đánh giá nhu cầu sử dụng điện thực tế, thay vì chỉ quan tâm đến diện tích mái hoặc công suất có thể lắp đặt. Dữ liệu tiêu thụ điện trong khoảng 6–12 tháng là cơ sở hữu ích để xác định lượng điện sử dụng trung bình và tỷ trọng tiêu thụ vào ban ngày, từ đó lựa chọn quy mô hệ thống phù hợp.
Một hệ thống có công suất quá lớn so với nhu cầu có thể tạo ra lượng điện dư không được sử dụng trực tiếp, làm giảm hiệu quả đầu tư. Ngược lại, nếu công suất quá nhỏ, khách hàng có thể chưa khai thác hết tiềm năng của mái nhà. Vì vậy, phương án thiết kế cần tính đến đặc điểm phụ tải, điều kiện bức xạ mặt trời, hướng mái, độ che bóng và khả năng chịu lực của công trình.
Đối với hệ thống có phát sinh điện dư, việc xử lý phần sản lượng này cần thực hiện theo quy định hiện hành. Theo cơ chế được đề cập tại Nghị định 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026, một số hệ thống đáp ứng điều kiện có thể bán điện dư lên lưới trong giới hạn quy định. Dù vậy, ưu tiên vẫn là sử dụng trực tiếp nguồn điện được sản xuất tại chỗ; khách hàng có nhu cầu sử dụng điện ngoài giờ phát điện có thể cân nhắc giải pháp lưu trữ sau khi tính toán hiệu quả kinh tế.
Bên cạnh hiệu quả năng lượng, an toàn điện và phòng cháy, chữa cháy là những yêu cầu không thể xem nhẹ. Khách hàng cần lựa chọn thiết bị có nguồn gốc rõ ràng, đơn vị khảo sát và thi công có kinh nghiệm; đồng thời kiểm tra kết cấu mái, hệ thống bảo vệ điện, chống sét, tiếp địa và các điều kiện an toàn của công trình. Việc lắp đặt cũng cần thực hiện đầy đủ thủ tục thông báo hoặc đăng ký tương ứng với từng trường hợp theo quy định.
Đồng hành cùng quá trình này, EVNHANOI tăng cường cung cấp thông tin chính thống, giải đáp các vấn đề khách hàng quan tâm và hướng dẫn những nội dung liên quan đến kỹ thuật đấu nối, đo đếm và vận hành an toàn. Người dân, doanh nghiệp tại Hà Nội có thể liên hệ Công ty Điện lực trên địa bàn hoặc Tổng đài Chăm sóc khách hàng để được hỗ trợ.
Điện mặt trời mái nhà không chỉ là giải pháp khai thác nguồn năng lượng tái tạo, mà còn đòi hỏi cách tiếp cận bài bản từ khâu khảo sát, đầu tư đến vận hành. Khi được thiết kế phù hợp với nhu cầu và bảo đảm an toàn, mỗi mái nhà có thể trở thành một nguồn điện tại chỗ, góp phần sử dụng năng lượng hiệu quả và hướng tới mục tiêu phát triển xanh, bền vững của Thủ đô.
