Doanh nghiệp Việt không có "công nghệ" tranh chấp thương mại quốc tế

Hội thảo do Phòng Thương mại & Công nghiệp Việt Nam phối hợp Hãng luật quốc tế Ngo, Miguérès & Associés tổ chức. 

Tại Hội thảo, một DN xuất khẩu hàng thủ công mỹ nghệ đặt vấn đề: Phần lớn các DN Việt Nam có quy mô vừa và nhỏ, khi tham gia thị trường quốc tế rất "sợ" vướng vào các tranh chấp thương mại quốc tế. Do không hiểu rõ các quy định luật pháp quốc tế nên có thể mình đúng mà vẫn "thua". Hơn nữa, trong trường hợp muốn bảo vệ lợi ích cho mình thì DN cũng không biết chi phí để theo đuổi tố tụng như thế nào?

Các mặt hàng nông sản của Việt Nam dễ vướng vào các tranh chấp thương mại quốc tế. Theo tin từ Bộ Thương mại, từ ngày 1/10 sẽ bắt buộc kiểm tra chất lượng mặt hàng cà phê theo tiêu chẩn TCVN 4193: 2005 trước khi thông quan. Bởi theo thống kê cho thấy, niên vụ cà phê 2006-2007, trong số trên 700 ngàn tấn cà phê bị loại trên thị trường LIFFE (thị trường kỳ hạn London), cà phê Việt Nam chiếm 88%.

Thực tế, muốn đưa một vụ tranh chấp ra trọng tài kinh tế, theo quy định mỗi bên sẽ được thuê khoảng 2-3 trọng tài viên, và chi phí cho mỗi trọng tài viên vào khoảng 150.000 - 400.000 USD. Nhiều vụ việc, khoản tiền đòi được qua kiện tụng không đủ để trang trải các chi phí.

Ngoài thương mại, hiện nay xu hướng liên doanh, liên kết giữa các DN Việt Nam với DN nước ngoài, cũng khá phổ biến. Do vậy, nhiều DN trong nước băn khoăn là có nên chấp nhận giải quyết các tranh chấp thương mại tại nước của đối tác. Tâm lý của nhiều doanh nghiệp lo ngại nếu chấp nhận giải quyết các tranh chấp ở nước họ thì dễ bị "xử ép".

Tuy nhiên, theo Luật sư Emmanuel Moulin, luật sư điều hành Hãng luật quốc tế Ngo Miguérès & Associés, thì  không hẳn như thế. Thật ra, các DN của Châu Âu và Mỹ lại có tâm lý e ngại phải giải quyết các tranh chấp thương mại ở ngay tại nước của họ. Bởi trong trường hợp nếu họ thua kiện thì rất khó né tránh  việc thực thi các phán quyết vì tài sản, tiền bạc của họ "nằm ngay cạnh Toà án".

Ngược lại, một doanh nghiệp VN được giải quyết tranh chấp ngay tại nước mình cũng chưa chắc dễ dàng đòi được các quyền lợi trong trường hợp thắng kiện. Bởi khi đã có phán quyết thì vẫn còn một giai đoạn nữa để thực thi. Trong khi các cơ quan chức năng ở Việt Nam lại không có quyền trực tiếp đối với phần tài sản ở ngoài lãnh thổ Việt Nam của những doanh nghiệp nước ngoài.

Tại cuộc hội thảo, nhiều đại biểu cũng cho rằng rất khó đưa ra những lời khuyên cụ thể, một "công thức thành công" khi tham gia thị trường quốc tế trong các vấn đề thủ tục pháp lý khi đối diện với các tranh chấp thương mại.

Trên bình diện chung thì các nước thường ưu tiên các quy định của luật pháp quốc tế so với luật quốc gia, tuy nhiên sự vận dụng lại rất đa dạng. Do vậy cách tốt nhất là khi muốn muốn bán hàng vào một thị trường nào đó cần phải hiểu rõ những quy định pháp luật của họ, và nhất thiết cần có sự tư vấn của những tổ chức chuyên nghiệp về tài chính và pháp luật.

Một vấn đề khác được các diễn giả cảnh báo đối với cộng đồng doanh nghiệp VN hiện nay là thường chỉ tìm hiểu các vấn đề thương mại quốc tế theo ngành,  điều này rất dễ dẫn đến những sự nhầm lẫn.

N.Hoàng