Đổi mới thi tốt nghiệp THPT: Giảm áp lực vẫn lo tiêu cực

Theo dự kiến, từ năm học 2014-2015 sẽ áp dụng đổi mới thi, công nhận tốt nghiệp THPT. Ảnh: Q.Anh.

Giảm số môn thi

Việc đổi mới thi cử, trong đó có thi tốt nghiệp THPT được dư luận đặc biệt quan tâm, bởi kỳ thi đặc biệt quan trọng này trong mấy năm gần đây bộc lộ một số hạn chế, như tỷ lệ đỗ rất cao, nảy sinh tiêu cực... Mới đây, Bộ GD&ĐT đã công bố dự thảo điều chỉnh phương án thi, công nhận tốt nghiệp THPT trong những năm tới. Theo đó sẽ có hai phương án thi bao gồm môn bắt buộc và môn tự chọn. Điểm mới dễ nhận ra, đó là số môn thi sẽ được rút xuống còn 4 hoặc 5 môn.

Ủng hộ phương án đề xuất môn Ngoại ngữ không nằm trong số môn thi bắt buộc, nhưng học sinh có thể đăng ký thi Ngoại ngữ để được cộng điểm khuyến khích, PGS Văn Như Cương, Hiệu trưởng Trường THPT dân lập Lương Thế Vinh (Hà Nội) cho rằng: “Nếu quy định môn Ngoại ngữ là môn thi cộng điểm (phương án 1), chắc chắn hầu hết học sinh vẫn thi thêm môn Ngoại ngữ vì cũng chẳng mất gì mà bớt được áp lực, các em đạt điểm từ trung bình trở lên sẽ được cộng điểm xét tốt nghiệp. Như vậy, số môn thi tốt nghiệp sẽ là 5 môn chứ không phải là 4 môn nữa. Theo tôi, Bộ GD&ĐT nên nghiên cứu để môn Ngoại ngữ là một trong những môn thi tự chọn”.

Còn theo thầy giáo Nguyễn Tùng Lâm - Hiệu trưởng Trường THPT dân lập Đinh Tiên Hoàng (Hà Nội), kỳ thi tốt nghiệp THPT chỉ nên thi 4 môn, trong đó có 2 môn Ngữ văn và Toán thi bắt buộc. Hai môn còn lại thí sinh được tự chọn trong số các môn: Ngoại ngữ, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý. “Nếu theo phương án này, đa số học sinh thành phố sẽ vẫn thi Ngoại ngữ. Học sinh những nơi không có điều kiện dạy học tốt Ngoại ngữ sẽ chọn thi môn khác. Đã là đổi mới thi cử, tôi đề nghị không thi trắc nghiệm, buộc học sinh phải thi tự luận để kiểm tra năng lực, đánh giá được mức độ sáng tạo của học sinh”, ông Lâm cho biết thêm.

Lo chuyện tiêu cực

Bộ GD&ĐT cũng dự kiến ngoài diện học sinh được miễn thi theo quy chế thi hiện hành, Bộ sẽ xác định tỷ lệ miễn thi chung cho các sở GD&ĐT địa phương, Cục Nhà trường (Bộ Quốc phòng), tối đa là 20% đối với những học sinh có kết quả học tập, rèn luyện tốt. Tuy nhiên, quy định này cũng đặt ra những băn khoăn vì rất có thể sẽ nảy sinh tiêu cực, hiện tượng “làm điểm” tại các nhà trường.

Thầy giáo Nguyễn Tùng Lâm cho rằng, quy định miễn thi 20% là không công bằng, thay vào đó Bộ GD&ĐT nên xét tốt nghiệp cho các trường theo định mức, tiêu chuẩn mà Bộ xây dựng. Ông Lâm chia sẻ thêm: “Nếu các trường được chủ động mới có thể đánh giá đúng học trò, từ đó học sinh buộc phải tích cực học toàn diện, chú ý đến rèn luyện. Thi tốt nghiệp THPT là kỳ thi công nhận hoàn thành chương trình THPT, do vậy không nên áp dụng cộng điểm ưu tiên, khuyến khích hay xếp loại. Kỳ thi này phải diễn ra nghiêm túc, không có thành tích trong đó, và càng không nên chia tỷ lệ phần trăm”.

Trong khi đó, PGS Văn Như Cương lại cho rằng, Bộ GD&ĐT cần đưa ra được những tiêu chí cơ bản nhất để xác định học sinh nào được miễn thi, tiêu chí này sẽ làm cơ sở cho các sở GD&ĐT địa phương xây dựng tiêu chí miễn thi cho các trường. PGS Văn Như Cương nhận xét: “Nếu để các trường tự đánh giá, không hiếm trường có tỷ lệ tới 70% học sinh giỏi. Do đó, để xác định đúng đối tượng được miễn thi, khâu kiểm tra, đánh giá quá trình học phải được làm chặt chẽ, có tiêu chí và kiểm tra thường xuyên, công khai để bảo đảm độ tin cậy, đánh giá đúng năng lực học sinh”.

Theo Bộ GD&ĐT, dự thảo điều chỉnh phương án thi, công nhận tốt nghiệp THPT sẽ được lấy ý kiến rộng rãi trước khi được triển khai, dự kiến áp dụng từ năm học 2014-2015. Giảm áp lực, thay đổi hình thức thi và công nhận tốt nghiệp THPT cho học sinh là rất cần thiết, tìm phương án thi không khó, nhưng cách triển khai thế nào để có một kỳ thi nghiêm túc, đánh giá đúng năng lực của học sinh, đấy mới là điều mà cả xã hội kỳ vọng.