Đói trong mùa biển lặng

Thứ hai, 21:25 28/11/2011 | Xã hội

GiadinhNet - “Dân biển, không sống bằng biển thì bằng gì?”.

Không ít ngư dân Quảng Thái đau đáu vậy! Thế nhưng, cuộc đời cơ cực vẫn bám riết lấy họ khi mùa biển lặng năm nay, cá, tôm biến đi đâu hết. Cuộc sống của những ngư dân vốn đã cực lại càng cực hơn với nỗi lo cơm áo mỗi ngày.

Những con thuyền phơi nắng cả ngày. Ảnh: Ngọc Hưng

Cạn kiệt “cơm áo”

Vùng biển Quảng Xương chủ yếu là bãi ngang, nên phương tiện khai thác thuỷ sản tại địa phương đa phần là thuyền, bè lắp máy công suất nhỏ dưới 20CV. Chủ yếu họ khai thác vùng gần bờ bởi thời gian và chu kỳ hoạt động của các loại phương tiện này ngắn (đi trong ngày). Toàn huyện có 1.923 phương tiện đánh bắt thuỷ sản, trong đó Quảng Thái chiếm 314 phương tiện với hàng nghìn ngư dân. Khác hẳn với cảnh đánh bắt sôi động của những năm về trước, bờ biển Quảng Thái dường như chật chội hơn bởi cơ man những con thuyền nhỏ nằm im lìm phơi nắng. Cuộc sống của những ngư dân nơi đây phụ thuộc hoàn toàn vào biển, gắn bó trọn cuộc đời mình với cái tôm, cái tép vì đó là cơm áo của họ. Ngoài bấu víu vào biển, họ chưa tìm ra hướng nào khác để mưu sinh, trong khi nguồn tài nguyên ngày càng cạn kiệt. Tận mắt chứng kiến cuộc sống của những ngư dân Quảng Thái, chúng tôi không khỏi ái ngại bởi sự thiếu bền vững của nghề.

Ông Trần Công Tính, Chủ tịch UBND xã Quảng Thái tâm sự: “Xã có hơn 9.000 nhân khẩu, trong đó 55% dân đi biển và các dịch vụ từ biển. Năm 2008, Chính phủ hỗ trợ mỗi phương tiện 15 triệu đồng tiền xăng dầu và mua sắm mới các loại ngư lưới cụ, cuộc sống của bà con lúc đó đỡ vất vả hơn. Là xã bãi ngang, không có bến bãi, cửa lạch nên không có tàu thuyền to để vươn ra khơi xa khai thác. Từ bao đời nay, ngư dân vẫn chỉ khai thác quanh bờ làm tài nguyên biển ngày càng cạn kiệt, trong khi đó môi trường biển bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi sự ô nhiễm... Tiếp tục bám biển hay bỏ nghề? Chính quyền địa phương và các ngư dân vẫn đang loay hoay chưa tìm được lời giải”.

Ông Trần Văn Kiệm đang đứng trước cơ sở chế biến của gia đình:

Cứ tình hình này cơ sở phải đóng cửa mất.

Lênh đênh phận ngư dân

“Hơn 100 thuyền, bè nằm phơi nắng cả ngày. Chỉ những gia đình có điều kiện, có thuyền to mới dám ra khơi xa, dân nghèo thuyền bé thì đành chịu. Mùa này hằng năm con moi, con ruốc nhiều lắm, đi thuyền mỗi ngày cũng kiếm được vài tạ, nhưng năm nay đi cả tuần không nổi 1 tạ”.

Ông Hoàng Duy Dung, ngư dân xã Quảng Thái

8h sáng một ngày cuối tháng 11, chúng tôi có mặt tại bãi biển Quảng Thái. Đây là thời điểm các thuyền, bè chuẩn bị cập bến sau thời gian đánh bắt trên biển. Khác hẳn với cảnh tấp nập của những năm về trước, lác đác một vài người đang tu sửa lại thuyền. Ông Hoàng Văn Chấy (53 tuổi, thôn 10, xã Quảng Thái), một ngư dân kỳ cựu đi biển từ lúc 13 tuổi, thở dài bế tắc: “Chúng tôi đã đánh đổi hơn nửa đời mình với những con sóng nhưng cuộc sống vẫn không khấm khá được. Cái đói, nghèo cứ dai dẳng bám lấy hết đời này sang đời khác. Bình thường chúng tôi ra khơi từ lúc 1h sáng, đến khoảng 8h sáng cùng ngày là cập bến, mỗi chuyến đi ngày trước trung bình cũng được 500.000 – 600.000 đồng, chưa trừ chi phí”.

Ông Chấy cũng cho hay, vào thời điểm hiện nay, chủ yếu đánh bắt moi, cá bạc má, cá khoai... song từ tháng 4 đến nay, không hiểu sao cá, tôm biến đi đâu hết. Giá xăng dầu lại cao, 5 chuyến đi thì có tới 3 chuyến lỗ, người dân không có ruộng, giờ bỏ biển biết lấy gì mà sống? Cuộc sống của những ngư dân luôn đem mạng sống đánh cược với biển khơi, những hôm gió thuận biển hoà còn có cái mà ăn, những khi sóng to gió lớn không ra khơi được lại lận đận xoay sở từng bò gạo.

Cùng chung cảnh sống lay lắt như ông Chấy, ông Hoàng Duy Dung, 57 tuổi đã có gần 40 năm đi biển chia sẻ: “Từ ngày các mặt hàng tăng giá, gia đình vô cùng chán nản với nghề. Làm gì để không còn cảnh sống phụ thuộc vào biển? Con cá, con moi càng ngày càng khan hiếm, tương lai thì mờ mịt”. Nhà ông Dung có 10 nhân khẩu, trong đó chỉ có 4 bố con đi biển. Mỗi chuyến ra khơi hết khoảng 15 lít xăng, trừ đi các khoản chi phí, 4 bố con mỗi tháng không nổi 1 triệu đồng.

Phần lớn người già, phụ nữ, trẻ em đi làm thuê cho các cơ sở chế biến thuỷ sản, nghề này cũng bấp bênh, phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cá mua được, nếu không có nguyên liệu thì người làm thuê cũng thất nghiệp. Biển mất mùa khiến cho các cơ sở chế biến thuỷ sản và những người làm thuê rơi vào cảnh lận đận. Ông Trần Văn Kiệm (xã Quảng Thái), người từng có 20 năm chuyên thu mua các loài thuỷ sản về làm nước mắm, mắm chua nổi tiếng trong vùng, phàn nàn: “Bằng giờ năm ngoái mỗi ngày chúng tôi mua được 5 -6 tấn moi. Trong kho đến thời điểm này là chính vụ nên đã có vài chục tấn moi, nhưng giờ như các anh thấy, chỉ có khoảng hơn 1 tấn. Bình thường gia đình tôi luôn thuê 30 lao động, trả thu nhập mỗi người khoảng gần 2 triệu đồng/tháng, nhưng hiện tại chỉ dám thuê 5 người để duy trì hoạt động của cơ sở”.

Vùng bãi ngang đang ngày càng cạn kiệt, đồng nghĩa với việc hàng nghìn gia đình các ngư dân đang cận kề với cái đói, cái rét khi mùa đông đang đến. Làm gì để thoát nghèo một cách bền vững đối với những ngư dân nơi đây, vẫn đang là câu hỏi chưa lời đáp?

Ngọc Hưng

baoin