Dự án luật Thủ đô: Hà Nội phải khác

Dự thảo Luật Thủ đô quy định về quản lý dân cư, các biện pháp kiểm soát nhập cư tự phát trên địa bàn Thủ đô, đặc biệt là khu vực nội đô. Ảnh: KT

Pháp lệnh Thủ đô ra đời tháng 12/2000, có hiệu lực từ tháng 2/2001 đã có nhiều cơ chế đặc thù với mục tiêu đưa Hà Nội thành thành phố văn minh, thanh lịch, hiện đại... Nhưng trước thực tiễn mới, các đại biểu Quốc hội TP Hà Nội cho rằng, Thủ đô vẫn cần thêm một số chính sách, cơ chế đặc biệt.

 

Ưu tiên, đã có…

 

Tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa X, Pháp lệnh Thủ đô đã được các đại biểu thống nhất thông qua. Với 7 chương, 28 điều, pháp lệnh này quy định mục tiêu cơ chế chính sách, phân công trách nhiệm và phân cấp quản lý nhà nước trong sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô. Theo đó, Nhà nước có mục tiêu xây dựng, phát triển Thủ đô xã hội chủ nghĩa giàu đẹp, văn minh, thanh lịch, hiện đại, tiêu biểu cho cả nước; Có hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật đô thị đồng bộ, hiện đại, môi trường bền vững; Có tốc độ tăng trưởng cao, bền vững, cơ cấu hợp lý, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế trong nước và hội nhập kinh tế quốc tế…

 

Về chính sách, cơ chế đặc thù, pháp lệnh này đã có nhiều điểu khoản cho thấy sự ưu tiên dành cho Hà Nội. Cụ thể, trong điều 5 – về chính sách đầu tư xây dựng, phát triển Thủ đô, Nhà nước xác định Thủ đô là địa bàn trọng điểm được tập trung đầu tư đặc biệt để bảo đảm thực hiện các mục tiêu (nêu trên). Nhà nước có chính sách ưu đãi, khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài đầu tư và phát triển xây dựng Thủ đô. Ngoài ra, theo điều 14, hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật đô thị của Hà Nội được Nhà nước xếp vào loại đặc biệt quan trọng và tập trung đầu tư xây dựng đi trước một bước so với yêu cầu xây dựng phát triển. Nhà nước tập trung đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật đô thị đồng bộ hiện đại, phù hợp với qui hoạch chung, ưu tiên phát triển hệ thống giao thông đô thị; xây dựng hoàn chỉnh mạng lưới thông tin, hệ thống cấp điện, cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải và vệ sinh môi trường.

 

Đáng chú ý là vấn đề ngân sách. Điều 17 Pháp lệnh Thủ đô quy định, Nhà nước có cơ chế chính sách đầu tư đặc biệt về ngân sách và các nguồn tài chính khác cho Thủ đô; bố trí nâng dần tỷ lệ phân bổ ngân sách trong từng giai đoạn ổn định 3 năm; Thủ đô được sử dụng toàn bộ khoản thu ngân sách vượt kế hoạch hằng năm theo qui định của pháp luật để đầu tư xây dựng, phát triển. Ngoài ra, các nguồn vốn như ODA cũng được Chính phủ ưu tiên bố trí cho Thủ đô. Tuy nhiên, điều khoản “Thủ đô được giữ lại 100% khoản vượt thu ngân sách” đã được đề nghị loại bỏ trong Dự thảo Luật Thủ đô vì không nhận được sự đồng thuận cao của các đại biểu Quốc hội.

 

Nhưng chưa đủ

 

Được biết, trong kỳ họp Quốc hội thứ 3 này, lãnh đạo TP Hà Nội sẽ đề nghị Quốc hội sớm thông qua và ban hành Luật Thủ đô, tạo cơ sở pháp lý để xây dựng, quản lý và phát triển Thủ đô Hà Nội theo một số chính sách, cơ chế đặc thù, góp phần xử lý những vấn đề thực tiễn đặt ra hiện nay, cũng như đề ra những định hướng lâu dài, ổn định cho việc xây dựng và phát triển Thủ đô. Riêng với lĩnh vực giáo dục-đào tạo và khoa học-công nghệ, UBND TP Hà Nội cho rằng số chi ngân sách địa phương hàng năm trong lĩnh vực này Trung ương giao cho Hà Nội là chưa hợp lý vì cơ cấu đầu tư cho từng lĩnh vực (trong đó có giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ) phải dựa trên cơ sở thực trạng đầu tư những năm trước cũng như trọng tâm đầu tư của địa phương trong từng giai đoạn. Qua đó, Hà Nội đề nghị Trung ương không giao số chi này bằng số tuyệt đối cho các địa phương như hiện nay.

 

Về dự án Luật Thủ đô, các cơ quan soạn thảo đặt ra nhiều cơ sở để cho thấy sự cần thiết phải cho ra đời Luật này. Ví dụ, trong quá trình thực hiện, nhiều quy định của Pháp lệnh Thủ đô không khả thi và không còn phù hợp do bị ràng buộc bởi nhiều thứ bậc hiệu lực pháp lý. Năm 2010, dự thảo của Bộ Tư pháp gửi Chính phủ cũng cho rằng, khi thực hiện Pháp lệnh Thủ đô, có nhiều vấn đề lại trái quy định của các luật như Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Đầu tư, Luật Nhà ở… Ngoài ra, việc hợp nhất Hà Nội – Hà Tây là một thách thức rất lớn đối với chính quyền TP Hà Nội do sự khác biệt về điều kiện địa lý, dân cư, thói quen sinh hoạt, trình độ, nhận thức của đội ngũ cán bộ công chức và nhân dân không đồng đều, sự chênh lệch lớn về mức độ phát triển KT-XH giữa các địa phương. Đây là những vấn đề lớn cần có một cơ chế chính sách đủ mạnh để giải quyết thì quy định của Pháp lệnh Thủ đô lại chưa tính đến.

 

Năm 2009, Hà Nội tổng kết 8 năm thực hiện Pháp lệnh Thủ đô nhằm phục vụ cho việc xây dựng dự án Luật Thủ đô kịp trình Quốc hội xem xét, thông qua vào kỳ họp thứ 7, Quốc hội khóa XII (tháng 5/2010). Nhưng dự án Luật này đã bị rút khỏi chương trình nghị sự. Đến năm 2011, tại kỳ họp cuối cùng, chỉ có 35% số đại biểu ủng hộ, Luật Thủ đô chưa được thông qua. Đến ngày 17/5/2012, buổi họp báo công bố chương trình nghị sự kỳ họp thứ 3 Quốc hội XIII, dự án Luật Thủ đô không có cả trong danh sách dự kiến thông qua lẫn danh sách được xem xét, cho ý kiến. Đến ngày 18/5, trong buổi làm việc giữa Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội và Thường trực HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ TP Hà Nội, dự án Luật Thủ đô lại được kỳ vọng sẽ lấy đa số phiếu của các đại biểu Quốc hội tại kỳ họp thứ 4 (tháng 10/2012), tất nhiên là trong trường hợp dự Luật này được đưa vào chương trình.

 

Việt Nguyễn