Đua nhau vào rừng sâu "săn"... cỏ !
Giadinh.net - Ở xã Xín Chải (Quản Bạ, Vị Xuyên, Hà Giang) bà con dân tộc Dao, Mông đang bỏ cả nương rẫy lên rừng già, núi cao hàng ngàn mét, để thu hái một loài cỏ (được gọi là cỏ kim tuyến) đem về bán lại cho tư thương với giá 300.000đ/kg.
Giá cao nên giống cỏ này có nguy cơ cạn kiệt.
Cỏ kim tuyến từ lâu được bà con người Dao, Mông coi là thứ dược thảo quý hiếm, chuyên dùng làm thuốc cho phụ nữ sau sinh nở, chữa bệnh gan, viêm phế quản, làm thuốc cầm máu... Khoảng từ năm 1993, người dân ở Xín Chải đã biết thu hái loài cỏ quý này bán cho tư thương.
Loài cỏ này chỉ sống ở độ cao hơn 1.000m, nhưng phải là nơi có độ ẩm mát cao như tán rừng già nguyên sinh, khe suối ở rừng đặc dụng Tây Côn Lĩnh. Thân và lá cỏ có màu nâu nhạt. Mặt trên của lá có 3 - 5 sọc màu trắng chạy dọc từ đầu tới cuối cuống lá và lấp lánh như những sợi kim tuyến.
Các xã vùng cao khác như Tùng Vài, Cao Mã Pờ, Bát Đại Sơn (huyện vùng cao núi đá Quản Bạ), Thanh Đức, Lao Chải, Cao Bồ... của Vị Xuyên, cũng là vùng rừng nguyên sinh và bà con các dân tộc ở đây cũng đã phát hiện được loại cây cỏ kim tuyến và đang tích cực khai thác đem bán. Hộ ít mỗi ngày tìm được vài lạng cỏ kim tuyến tươi với giá bán từ 50.000 – 100.000đ/ kg.
Tại Quảng Trị, từ tháng 9/2007 các cán bộ nghiên cứu trong đợt điều tra đa dạng sinh học tại vùng rừng (thuộc khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông) đã phát hiện được loài thực vật quý hiếm, có tên trong Sách Đỏ Việt Nam và thế giới, tên gọi là lan kim tuyến, cũng sống trên những triền núi đá vôi, bề ngoài giống hệt cỏ kim tuyến, được thu mua với giá 120.000 đồng/kg để dùng trong công nghệ dược phẩm và gần đây chính quyền Quảng Trị đã có lệnh cấm khai thác.
Một số tài liệu khoa học cho biết, cây lan kim tuyến có tên khoa học là Anoectochilus setaceus Blume, thuộc họ phong lan Orchidaceae, là cây thuốc rất đặc biệt. Ở Việt Nam, lan kim tuyến được xác định đã có ở Sa Pa (Lào Cai), Tam Đảo (Vĩnh Phúc), Yên Bái, Quảng Trị, Gia Lai nhưng số lượng ít, mọc rải rác và đều trong tình trạng bị khai thác quá mức.
Theo các tài liệu y học của thế giới, ở Vân Nam – Trung Quốc, Ấn Độ, Lào, Indonesia có loài lan kim tuyến, là loài cây thuốc rất đặc biệt có tác dụng tăng cường sức khoẻ, làm khí huyết lưu thông, có tính kháng khuẩn, chữa các bệnh viêm khí quản, viêm gan mãn tính, suy nhược thần kinh...
Cỏ kim tuyến ở Xín Chải hiện chưa biết có đúng là lan kim tuyến – loài thảo dược quý hiếm có tên trong Sách đỏ hay không - nhưng rất cần sự vào cuộc của các cơ quan chức năng để sớm xác định rõ và có kế hoạch bảo vệ nguồn gen, làm phong phú môi trường rừng, tránh để bị dân khai thác cạn kiệt.
Và nếu đúng là cây thuốc quý, cần có kế hoạch phát triển để có thể trở thành là cây xoá đói, giảm nghèo cho đồng bào vùng cao.
Kim Sinh