"Em muốn bị lừa bán để cứu chị"

Người đàn bà 30 năm không có Tết

Tôi biết Lại không có vấn đề gì về thần kinh, vậy mà ý nghĩ của Lại nghe “điên” quá. Tôi đọc kỹ bức thư và hồi tưởng câu chuyện về chị Bạch Thị Luận trước đây để cố tìm câu trả lời. 

Chị Bạch Thị Luận. Ảnh: VNN

“Người đàn bà 30 năm  không có Tết” Bạch Thị Luận, từ khi bước chân về nhà chồng đã khổ. Người chồng là một thương binh nặng, không làm được gì  giúp gia đình, đã vậy lúc lên cơn thần kinh lại đánh vợ con một cách hung dữ và vô cảm.

Những cơn thần kinh ngày càng dày thêm khiến chị Luận và mấy đứa nhỏ thường phải đi “tỵ nạn” ở túp lều rách nát ngoài cánh đồng, có lúc đói rét đến lả đi, phải lê vào nhà người dưng xin chút cơm thừa. Chị Luận 30 năm không có Tết thì Bùi Thị Lại cũng khoảng 20 năm chẳng biết đến hương vị của thịt mỡ, dưa hành, bánh chưng xanh...

30 năm sống cuộc đời “du mục” ngay trên chính quê hương mình, chị Luận đã viết những dòng nhật ký bằng thơ ghi lại những năm tháng tận khổ: “Ngủ trộm nhà kho làng/ Xưa là bãi tha ma/ Có hôm sét đánh sụt/ Một mảng ngói trong nhà...” Hay: “Nhiều năm đói kinh khủng/ Đói lay lắt nắng sương/ Không nhà, màn, chăn chiếu/ Nhìn năm con quá thương”.

Sau khi bài báo về hoàn cảnh của gia đình chị Luận được đăng tải, nhiều bạn đọc hảo tâm đã gửi tiền giúp đỡ. Cùng lúc đó, chính quyền xã An Mỹ, huyện Mỹ Đức, tỉnh Hà Tây đã trợ giúp 4,5 triệu đồng xây cho gia đình chị một ngôi nhà tình thương.

Ba năm trôi qua, cứ tưởng gia đình này đã thoát khỏi cảnh éo le. Nào ngờ... trong bức thư của Lại, dòng chữ như oằn xuống bởi những tâm sự trĩu nặng...

"Đời em chỉ toàn nước mắt"

Trong thư, Lại viết: “Có lẽ bần cùng lắm em mới dám nói những điều mà trong đầu em đã chất chứa ba năm qua. Thật sự trong ba năm qua, em không tâm sự với ai cả. Lúc nào, cũng chỉ một mình em gặm nhấm nỗi đau. Em cảm thấy mình là một con người xấu số từ lúc sinh ra và cả đến lúc chết.

Ngày còn nhỏ, em phải lao động vất vả, quá sức lại không có cơm để  ăn nên bây giờ mới bị kiệt sức. Đợt em đi Hà Nội làm thuê, tối đến tranh thủ gánh phân thuê, mỗi gánh chỉ 300đ. Đang gánh phân thuê chẳng may bị bật cái đòn gánh, phân đổ vào đầu, về tắm mãi mà vẫn không sạch mùi anh ạ. Đến lúc ấy mới nghĩ sao mà mình “cực” vậy?

Anh biết không, ngày còn bé, có hôm em còn đi rứt từng cái nõn dứa ở bờ rào để ăn. Đến lúc mẹ cho đi học thì niềm vui sướng tràn ngập trong lòng em. Em cảm thấy cuộc sống của em từ đây có thể tươi sáng hơn. Vừa đi học lại phải đi cắt cỏ trong rừng bán lấy tiền đong gạo để nấu cháo. 12 giờ trưa chạy từ rừng về nhà. Mà rừng nào có gần, tới 5- 6 cây số chạy bộ, lại không có cơm ăn, về nhà chỉ kịp uống một ca nước lã đầy để lấy sức đi học. 

Đi cấy cũng thế, mang cả cặp đi, đến trưa các bạn về nhà ăn cơm, thay quần áo, tắm rửa, còn em thì ở ruộng đi luôn đến trường. Tối đi học về  lại ra ruộng nhổ mạ tới 11 giờ đêm mới được ngủ. Ngủ cũng chẳng được, nằm trên cái chõng nó cứ kêu cót ca cót két. Cuộc sống của em từ trước đến giờ toàn nước mắt thôi...”.

Những nỗi cơ cực của cô ít nhiều tôi đã được nghe nói. Điều khiến tôi day dứt là vì sao cô lại muốn mình bị bán...

Tôi gọi vào số máy điện thoại được ghi trong thư (số máy nhà ông cậu Lại), mời cô gái này ra Hà Nội để tìm hiểu.

Sáng sớm, Lại đi xe buýt ra đợi tôi ở chùa Quán Sứ. Lại đi đôi dép lê, gót chân đầy vết nứt, gương mặt trông nhàu hơn 3 năm trước. Đôi mắt Lại buồn và dường như luôn nhìn xuống đất.

Ngồi trong quán cafe, Lại ngượng ngùng: “Sau khi được những người hảo tâm và chính quyền địa phương giúp đỡ, gia đình em làm được một ngôi nhà 2 gian lợp mái tôn ở góc vườn. Mẹ con em sống yên ổn được một thời gian ngắn thì bị bố đòi một gian để nuôi gà. Chấp nhận sống chung với gà, vậy mà bố vẫn không buông tha, đòi mẹ trả lại tiền. Vay mượn trả lại tiền rồi cũng chẳng xong. Mẹ em phải sống vạ vật, không được ở trong ngôi nhà được xây lên bởi lòng nhân ái của cộng đồng. Đến nay, mẹ đã trải qua hơn 36 túp lều rồi”.

Tôi bảo với Lại rằng, bất luận nguyên nhân gì chẳng có ai  đồng tình với nguyện vọng kỳ lạ của Lại. Lại cúi đầu: “Ngay cả em ngồi nghĩ lại cũng thấy giận mình vì ý nghĩ đó. Nhưng hiện em chưa có cách nào khác, chuyện dài lắm...”

Theo chị tới đảo Hải Nam

Vào những năm 90 của thế kỷ trước, cô thôn nữ Bùi Thị Nhớ – hoa khôi của thôn Đoan Nữ, huyện Mỹ Đức, tỉnh Hà Tây vẫn sống trong cảnh ăn đói mặc rét và thường xuyên phải nếm trải những trận đòn của người bố chịu di chứng của cuộc chiến để lại. Tuổi mười tám, mù chữ vì không được đi học, Nhớ chỉ mong một ngày thoát ra khỏi luỹ tre làng.

Một hôm có gã trai làng bên rủ Nhớ vào miền Nam làm công nhân, lương tháng mấy chỉ vàng. Nghe bùi tai, Nhớ theo gã đi ngay. Chuyến xe bịt bùng đêm ấy không chạy vào Nam mà nhắm hướng cửa khẩu Móng Cái. Tại biên giới, Nhớ trở thành một món hàng bị bán đi bán lại ba lần và điểm đến cuối cùng là miền heo hút ở đảo Hải Nam. Nhớ phải làm vợ một người đàn ông ngớ ngẩn đã 40 tuổi.

Thời gian thấm thoắt đã 9 năm, bỗng một ngày nọ Nhớ trở về làng. Người mẹ cứ ôm mãi đứa con đã trở nên tiều tuỵ xơ xác mà khóc. Nhớ kể về cuộc sống địa ngục ở đảo vắng xứ người, về người chồng già gần như câm lặng và hai đứa con thơ. Muốn ở lại, nhưng nỗi nhớ con cồn cào đã khiến người mẹ trẻ này lại cất bước về nơi mình đã từng bị lừa bán. Lần ra đi này có cả Lại.

Vượt đường bộ, đường biển trong đêm tối, hai chị em tới vùng quê heo hút của đảo Hải Nam. Chỉ ở được 1 ngày, Lại khóc đòi về.  Nơi Lại ở thuộc vùng dân tộc ít người, rừng núi hiểm trở bao quanh, suốt ngày vượn hót chim kêu. 

Không thể trở về, tiền đâu?  Lại bắt đầu làm việc như một  lực điền. Trồng sắn, trồng ngô, trồng cà, trồng đậu... Làm lụng vất vả mà ăn uống thì: “Em ở bên đó được một năm, một tháng, nhưng chỉ được ăn 2 bữa cơm có cá, 2 bữa có thịt. Còn lại toàn khoai sắn, rau dưa và cháo loãng”. 

Tình cờ Lại quen một người đàn bà Việt Nam quê ở Thanh Hoá, hay qua lại nơi này. Thấy tình cảnh của Lại như vậy, chị ta hỏi: “Em có muốn được nhiều tiền mà không phải vất vả thì đi với chị”. “Đi đâu ạ?” - “Đi làm tiền”. “Làm tiền là làm gì?” Lại ngơ ngác hỏi. Người đàn bà quê Thanh Hoá cười, tưởng Lại giả vờ hỏi, nên “bỏ qua”, chỉ nói: “Nếu muốn thì chị dẫn đi, làm tiền giỏi thì mỗi tháng được khoảng 1 triệu đồng”. Lại từ chối, không đi vì  chẳng biết “làm tiền” là gì.

Lại cúi mặt, hỏi tôi câu hỏi chưa được trả lời của mấy năm trước: “Làm tiền là làm gì hả anh?”. Lần này Lại cũng không được trả lời.

Người đàn bà quê Thanh Hóa thấy Lại sống khổ quá, thương tình dẫn cô gái này về cửa khẩu Móng Cái. Trước khi đi, chị gái cầm tay Lại, khóc rấm rứt: “Em làm thế nào cho mẹ con chị về quê với?”. Từ cửa khẩu Móng Cái, Lại  năn nỉ lái xe khách cho đi nhờ về quê.

Phải làm sao bây giờ?

Trở về với mấy sào ruộng khoán, Lại phải gánh vác toàn bộ công việc đồng áng. Bố đau yếu, mẹ đi “ăn mày cửa Phật” ở chùa Bồ Đề, hai thằng em bỏ học lêu lổng. Một mình Lại đi cày, đi bừa, đi cấy, đi gặt, làm cỏ, bỏ phân... Hai thằng em chỉ làm giúp khi Lại mua thuốc lá cho chúng hút.

Có những hôm ngâm mình dưới nước lạnh suốt cả ngày, Lại tím tái muốn ngất. Nhiều bữa trời nắng tưởng chừng sôi cả nước, tay Lại không cầm nổi cuốc, nhưng phải cắn răng làm cho đến tối mịt. Về nhà lại phải giặt một chậu ngất ngư quần áo, nấu cơm và ăn trong ánh sáng nhờ nhờ của bóng điện quả nhót. 

Lao lực như vậy, nhưng làm ruộng bây giờ chỉ mong lấy công làm lãi cũng khó. Vừa rồi em gặt được 1,5 tấn  thóc,  xúc bán đi để trả tiền sản lượng và tiền phân đạm là gần hết, chỉ trừ  lại 1 tạ để ăn. 1 tạ làm sao đủ cho 4 miệng ăn trong nửa năm?”.

“Em vừa nghèo, vừa xấu, đã thế lại mắc nhiều chứng bệnh quái ác. Đi khám, bác sỹ nào cũng bảo: bệnh nhiều vì lao lực quá, phải nghỉ ngơi, bồi dưỡng. Nhưng nghỉ ngơi thì ai làm cho? Ngay cả mấy nghìn bạc mua thuốc cũng không có, lấy gì mà ăn bồi dưỡng. Nhưng cho dù có ai bảo em điên thì em vẫn muốn sang đảo Hải Nam, kể cả biết mình bị lừa bán”. “Vì sao? ” - Tôi hỏi.

Lần đầu tiên Lại ngẩng mặt lên, chậm rãi nói: “Em muốn sang đó để thừa cơ đưa chị và các cháu em về. Em đã thông thuộc đường sá và biết cách làm thế nào để  trốn về Việt Nam. Em muốn sang nhưng không có tiền, người ta lừa bán mình thì mình mới đi sang được bên đó. Nhưng để bị lừa với người như em cũng khó đấy. Chị em đẹp còn cao giá, chứ em xấu thế này ai lừa?”.

Tôi nói với Lại rằng bị lừa bán là một cái gì đó hết sức khủng khiếp, là hang hùm miệng sói. Tại sao Lại không ở nhà chăm chỉ làm ăn?

Lại bảo: “Em biết. Nhưng cùng lắm người ta bán em cho một người đàn ông để làm vợ chứ gì, biết đâu điều đó tốt cho em. Trong sâu thẳm lòng em luôn khao khát một mái ấm gia đình, được làm vợ làm mẹ. Nhưng con gái gần 30 tuổi như em là ế chắc rồi, ai thèm lấy em làm vợ? Em biết ý định kỳ lạ của mình sẽ làm nhiều người buồn. Mẹ con em sống đến ngày hôm nay là nhờ sự đùng bọc yêu thương của  nhiều người. Nhưng em biết phải làm sao bây giờ được?”

Có lẽ đã lâu rồi tôi không nghe một câu chuyện nào buồn như vậy.

Phùng Nguyên