"Gái có công, chồng... vẫn phụ"

 

Sau khi Báo GĐ&XH số 102 ra ngày 26/8 đăng tải về những bất cập  trong Đề án “Đổi mới công tác quản lý, khai thác và phát huy giá trị quần thể di tích lịch sử văn hóa Phủ Dầy” của UBND huyện Vụ Bản, Tòa soạn nhận được nhiều ý kiến của bạn đọc trên cả nước, bày tỏ bức xúc trước việc  huyện Vụ Bản sẽ “bổ nhiệm”, ký hợp đồng với các thủ nhang và giao khoán tiền công đức. Phóng viên Báo GĐ&XH tiếp tục tìm hiểu nguyên nhân của những “lình xình” này.

 

Trong buổi làm việc với phóng viên báo GĐ&XH, ông Trần Văn Huy, Phó Bí thư Đảng ủy xã Kim Thái nói: “Hiện nay, UBND tỉnh Nam Định cũng như UBND huyện Vụ Bản đang trong quá trình tiếp thu ý kiến của người dân. Từ khi được phê duyệt, đề án này vẫn chưa hề có hiệu quả gì do người dân phản đối nhiều nội dung trong đó. Tôi đã làm cán bộ xã 20 năm nay nhưng chưa hề thấy có việc huyện Vụ Bản cấp ngân sách để trùng tu cho các đền phủ. Việc xây dựng, tu bổ phần lớn là do các dòng họ và khách thập phương. Do vậy, hiện người dân phản ứng rất nhiều việc thành lập Ban Quản lý quần thể Phủ Dầy”.

Theo những người cao tuổi tại xã Kim Thái, những thủ nhang đều do các dòng họ bầu ra vì Mẫu Liễu Hạnh, người được thờ tại Phủ Dầy là tổ tiên của họ. Điều này đã được ghi trong gia phả và rất nhiều sắc phong của các triều đại. Ông Lê Hồng Lân, thủ nhang lăng Mẫu nói: “Ông nội tôi, cha tôi và nay là tôi được dòng họ bầu làm thủ nhang. Không hiểu UBND huyện Vụ Bản “bổ nhiệm” ai có thể thay thế chúng tôi thờ cúng. Do có truyền thống tốt đẹp trong việc bảo tồn, giữ gìn phát huy tục thờ mẫu nên gia đình tôi cũng như nhiều dòng họ khác ở đây không thể luôn giữ gìn gia phong, khuôn mẫu đạo đức. Mẫu Liễu Hạnh là tổ tiên của chúng tôi. Làm sao có “thủ nhang hợp đồng” nào như Đề án UBND huyện Vụ Bản có thể cúng lễ thay chúng tôi được?”. Ngoài ông Lân, nhiều người dân còn hết sức bức xúc khi bị đề án “quy chụp”: “Tình trạng tu sửa, xây dựng tùy tiện vẫn còn tiếp diễn... Nhiều cổ vật chưa được giữ gìn, bảo quản chu đáo hoặc tự tiện thay đổi”.

 

Một góc quần thể di tích Phủ Dầy. Ảnh: PV

Bà Trần Thị Duyên, 79 tuổi, thủ nhang phủ Tiên Hương khẳng định: “Huyện chưa phải chi một xu nào trong việc tu sửa xây dựng đền phủ. Dòng họ chúng tôi xây dựng bất cứ cái gì cũng đều xin phép chính quyền địa phương. Ngoài ra, chúng tôi giữ gìn từng pho tượng, từng sắc phong, từng viên đá cổ... Hơn 20 năm nay, nếu không có mồ hôi, nước mắt, tâm đức của 19 thủ nhang, các dòng họ và tín khách trên cả nước thì làm sao quần thể di tích lịch sử văn hóa này có thể khang trang, to đẹp như hiện nay. Chúng tôi có công sao UBND huyện lại định “phụ” bằng một đề án bất hợp lý như thế?”.

Đánh giá về đề án của UBND huyện Vụ Bản, PGS –TS, Luật sư Phạm Hồng Hải – Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho rằng: Theo Điều 50, Nghị định 92/CP/2002 của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Di sản không có nội dung nào quy định việc UBND huyện bổ nhiệm thủ nhang và thu ngân sách tiền công đức. Do đó, đề án của UBND huyện là trái thẩm quyền. Hơn nữa, trong các văn bản quy định về việc thu ngân sách càng không thấy kê khoản thu ngân sách từ công đức tại các khu di tích. Không hiểu, UBND huyện Vụ Bản sẽ viện dẫn những quy định nào của pháp luật để tiến hành đề án? Theo sự phản ánh của người dân địa phương, quần thể di tích Phủ Dầy từ lâu thuộc sự quản lý của dân làng, các dòng họ trong xã Kim Thái. Vì vậy, UBND huyện càng không thể thực hiện các biện pháp quản lý trực tiếp và thu lợi trên tài sản của  người khác”.