Giá xăng và niềm tin

 

Thế nhưng, những nỗ lực này hình như vẫn chưa đủ làm dư luận cảm thấy ‘thoải mái”. Có điều gì đó còn thiếu?

 

Cả 2 lần tăng giá gần đây, liên bộ Tài chính-Công Thương đều công bố thông tin khá rõ ràng. Dù lần tăng này (30/8) không có một cuộc họp báo “hoành tráng” như lần trước nhưng thông tin vẫn đến được với người dân. Theo đó, cả 2 lần cho phép tăng giá đều hợp tình, hợp lý. Hợp lý vì giá xăng dầu thị trường trong 20 ngày liên tục có xu hướng tăng. Hợp tình vì trong cả 2 lần cho tăng, Bộ Tài chính đều tính toán và chứng minh, giá của ta vẫn thấp hơn so với nhiều nước trong khu vực.

 

Các doanh nghiệp cũng tham gia giải thích trên công luận. Một lãnh đạo đầu mối xăng dầu nói: “Sau khi tăng (đợt 30/8), với mặt hàng xăng, chúng tôi tiếp tục có phần dư để trích trả nợ tiền ngân sách đã tạm ứng để bù lỗ trước kia là 1.000 đồng/lít và có chút lãi.

 

Còn dầu, coi như là vừa đủ hoà vốn, đủ chi phí” (Báo điện tử Vietnamnet ngày 29/8). Còn việc chỉ tăng mà không giảm từ tháng 4/2009 đến nay, doanh nghiệp này phân trần: “Nhiều năm gần đây, việc tăng, giảm giá xăng theo xu hướng giá thế giới lên, xuống ở nước ta không thể hiện rõ rệt. Trên thực tế, việc điều chỉnh giá trong nước không bao giờ là vừa đủ cả, mà bao giờ, doanh nghiệp cũng phải với theo. Do đó, biến động thêm một chút là lại lỗ”. Doanh nghiệp này cũng than “doanh nghiệp mang tiếng nhiều” vì cơ chế điều hành như vậy.

 

Nhưng khi nghe những giải thích trên, không ít người chặc lưỡi “Nói vậy thì biết vậy”!. Chuyện tính toán giá trong nước và các nước trong khu vực là hoàn toàn đúng và dễ kiểm chứng. Chuyện Nhà nước yêu cầu các doanh nghiệp phải bình ổn giá là có thật. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là sự lỗ lãi thật sự của các doanh nghiệp thì chưa từng thấy công bố và cũng chưa thấy một cơ chế kiểm tra tốt. Vì thế nên, khi  phóng viên hỏi về vấn đề này, doanh nghiệp nói trên cũng khẳng định: “Việc lãi lỗ còn tuỳ thuộc vào từng doanh nghiệp”!?

 

Thời gian gần đây, không ít chuyên gia lên tiếng đề nghị kiểm toán các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu.

 

Đây là điều cần thiết để làm rõ nốt phần “khó hiểu” cho mỗi đợt tăng giá. Nếu công khai được chuyện này, mỗi lần tăng giảm người dân hoàn toàn có đủ dữ liệu để kiểm chứng nên sẽ không còn băn khoăn. Sự tốt xấu trong quản lý của từng doanh nghiệp cũng sẽ “lòi” ra. Còn cứ tăng giảm đồng loạt như vậy thì “mèo trắng cũng như mèo đen”, mọi sự quản lý yếu kém của doanh nghiệp đổ hết lên đầu ngân sách và người tiêu dùng.

 

Niềm tin chỉ có thể được xác lập dựa trên sự công khai, minh bạch. Mà đã công khai thì nên công khai hết, chỉ cần giữ lại một chút “bí mật” thì sự nghi ngờ thậm chí không giảm mà còn tăng lên.