"Giải phóng" tư duy thầy

Thầy Hoàng Đức Huy hướng dẫn học sinh lớp 9N Trung tâm Giáo dục thường xuyên Q.4, TP.HCM vẽ bản đồ tư duy. Ảnh: Như Hùng.

“Bản đồ tư duy” vốn không phải xa lạ. Đó là hình thức ghi chép sử dụng màu sắc, hình ảnh để mở rộng và đào sâu các ý tưởng. 

 

Kỹ thuật tạo ra loại bản đồ này được phát triển bởi Tony Buzan vào những năm 1960. Nhưng biết vận vào để giảng dạy môn văn, giúp học sinh dễ hiểu, dễ học thì thầy Huy là người đầu tiên.

 

Bất cứ giáo viên nào cũng hiểu điều cơ bản trong giảng dạy là không có phương pháp ưu việt tuyệt đối. Ai đảm bảo truyền đạt hiệu quả nhất cho học sinh, người đó sẽ thành công. Nhưng lâu nay từ các đợt “thao giảng”, không thấy xuất hiện nhiều những ngôi sao bục giảng. Thêm nữa, sáng kiến không đến từ bậc học phổ thông mà lại xuất hiện từ đại diện của khối giáo dục thường xuyên. Điều này thật đáng suy nghĩ. 

 

Trên diễn đàn tranh luận của ngành giáo dục, nhiều ý kiến đã xác đáng khi bộc bạch: muốn luyện  thêm cho các em kỹ năng diễn đạt, phân tích, lập luận… nhưng thời gian đâu để đầu tư vào việc này. Đa phần tâm lý giáo viên vào lớp là lo dạy cho hết khối lượng kiến thức đúng theo chương trình của Bộ. Nếu ai đó nảy ý tưởng giảm bớt thì học trò sẽ “chịu trận” bởi cách thi cử hiện nay vẫn bám sát sách giáo khoa. Ai cũng biết trang bị thêm những kỹ năng trên là cần thiết, nhưng chỉ riêng việc cung cấp kiến thức trong sách giáo khoa  là cả thầy lẫn trò đều đã “oải”. Mà học sinh đâu phải chỉ học một môn với một thầy.

 

Thành công của thầy Huy ngoài nỗ lực cá nhân, có lẽ cũng  một phần nhờ môi trường dạy và học của “trung tâm giáo dục thường xuyên”, nơi dẫu sao gánh nặng chương trình không đè nặng lên đôi vai thầy trò như khối phổ thông. Nhờ vậy, sau những tiết dạy chính khóa, phương pháp bản đồ tư duy được triển khai.

 

Nghe đâu, từ gương sáng thầy Huy, Sở GD&ĐT sẽ tạo điều kiện để phương pháp giảng dạy này được nhân rộng, không chỉ trong hệ giáo dục thường xuyên mà cả hệ phổ thông. Điều này có thành hiện thực?

 

Thiết nghĩ trong số hàng vạn giáo viên, những người tâm huyết không thiếu. Nhưng những ràng buộc hạn chế khả năng sáng tạo và tâm huyết vì nghề vẫn đang tồn tại. Đổi mới phương pháp giảng dạy, trước hết phải “cởi trói” giải phóng người dạy. Một khi người thầy với vai trò chủ thể truyền đạt, không thể làm mới, làm hay công cụ truyền đạt, thì lấy đâu ra những “sản phẩm” giáo dục mới.