Giáo viên tiếng Pháp có nguy cơ mất việc làm

Mặc dù đã tồn tại gần 20 năm và xác lập được vị trí cũng như chỗ đứng quan trọng trong chương trình giáo dục phổ thông ở Việt Nam, thế nhưng trong vài năm gần đây, chương trình song ngữ Pháp - Việt đang đứng trước thử thách quan trọng.

 

Do mức độ tuyển sinh tiếng Pháp rất hạn chế, sự đầu tư của từng trường học đối với bộ môn này cũng khác nhau; có những trường mấy năm gần đây không tuyển sinh lớp tiếng Pháp nên giáo viên tiếng Pháp đang đứng trước nguy cơ bị mất việc làm...

 

 

Việt Nam là một nước thành viên trong cộng đồng Pháp ngữ. Từ năm 1992, trong vòng 10 năm đầu khi dự án đưa song ngữ Pháp - Việt vào giảng dạy ở các trường tiểu học và THPT được thực hiện thì ngay sau đó, chương trình đã nhận được nhiều sự đồng tình, ủng hộ, tin tưởng từ phía các bậc phụ huynh. Trong dự án đầu tiên này, chính phủ Pháp đã tài trợ toàn bộ kinh phí giảng dạy như: Giáo trình, dụng cụ, thiết bị học tập, lương giáo viên tiếng Pháp...

 

Năm 2002, dự án song ngữ Pháp - Việt đầu tiên tổ chức lễ tổng kết 10 năm thực hiện. Sau dự án này, chính phủ Pháp tiếp tục tài trợ cho dự án mới là ValoFase. Dự án này không còn tài trợ miễn phí cho kinh phí đào tạo nữa mà chỉ tài trợ một phần; nhưng vẫn cung cấp đủ giáo trình, trang thiết bị học tập, các tình nguyện viên tiếng Pháp nhưng dần giảm mức tài trợ lương cho giáo viên. Hằng năm, dự án đã tổ chức nhiều kỳ thực tập đào tạo cho giáo viên tiếng Pháp do các chuyên gia Pháp được cử sang giảng dạy, các tình nguyện viên Pháp cũng thường xuyên có những chuyến thăm, cùng chơi, cùng học với các em học sinh.

 

Học sinh lớp Pháp ở Trường tiểu học Đoàn Thị Điểm. (Ảnh: Thanh Trà)

 

Năm 2009, vào tháng 3 và dự kiến tháng 11, giáo viên tiếng Pháp ở các trường tiểu học, trung học được tham gia 2 khoá thực tập như thế và gần đây nhất là việc quyết định chọn những giáo viên xuất sắc đi tham quan nước Pháp. Ngoài ra, học sinh muốn vào lớp song ngữ tiếng Pháp cần phải trải qua cuộc sát hạch và lựa chọn khá khắt khe. Dự án này muốn mang đến Việt Nam một nền văn hoá lâu đời, một cách giáo dục hiệu quả từ châu Âu, giúp học sinh phát triển tối ưu khả năng của mình về ngôn ngữ và đã được phụ huynh và các em học sinh đón nhận nhiệt tình. Các lớp chuyên Pháp từ lớp 1 đã trở thành sự lựa chọn quan trọng cho các bậc phụ huynh cho con em mình đến tuổi đi học.

 

Gần 20 năm tiếng Pháp được đưa vào giảng dạy ở các trường phổ thông, môn ngoại ngữ này đã khẳng định chỗ đứng của nó và chiếm vị trí quan trọng không kém so với các môn học khác trong chương trình học bắt buộc của học sinh. Nhưng thời gian gần đây, việc đào tạo tiếng Pháp có nhiều bất cập lớn. Một số trường tiểu học thấy việc duy trì lớp song ngữ tiếng Pháp mất nhiều công sức, đầu tư lớn, nên đã ngại và không muốn tuyển sinh đào tạo các lớp song ngữ Pháp - Việt. Để hợp lý hoá việc đóng cửa các lớp song ngữ Pháp - Việt, một số trường học đã bằng hình thức đóng cửa tuyển sinh hoặc công khai làm sai quy chế tuyển sinh với mục đích cuối cùng là không thể tuyển sinh được lớp tiếng Pháp. Câu hỏi đặt ra rằng: Chương trình song ngữ Pháp - Việt liệu có còn chỗ đứng trong hệ thống giáo dục phổ thông, hay là đã đến hồi suy thoái vì một lý do khách quan nào khác?

 

 

Vừa qua, Sở GD&ĐT Hà Nội đã gửi công văn cho các trường tiểu học và THCS hướng dẫn cách thực hiện tuyển sinh lớp tiếng Pháp vào ngày 1/6. Thế nhưng, một số trường đã không dán thông báo tuyển sinh và cũng không tổ chức bán hồ sơ tuyển sinh.

 

Theo quy định của Sở GD&ĐT, một số trường tiểu học trên địa bàn Hà Nội có chương trình tuyển sinh song ngữ Pháp - Việt bắt buộc mở cửa tuyển sinh lớp tiếng Pháp rộng rãi; đó là: Quang Trung, Nam Thành Công, Trưng Trắc - Trưng Nhị, Bình Minh, Đoàn Thị Điểm... Trong khi trường tiểu học Nam Thành Công năm nào cũng vậy, đến hẹn lại lên, vào ngày tuyển sinh lớp tiếng Pháp thì nhà trường dán thông báo và bán đơn cho tất cả những phụ huynh có nhu cầu cho con học tiếng Pháp. Việc các con có được vào học hay không là do năng lực của từng học sinh trước cuộc kiểm tra sát hạch năng khiếu đầu vào.

 

Trái với không khí tuyển sinh náo nhiệt nơi đây, không khí ngày tuyển sinh lớp tiếng Pháp ở hai trường tiểu học Quang Trung và Bình Minh hết sức ảm đạm, khi chúng tôi đến vào cuối tuần qua. Cổng trường tiểu học Quang Trung có mở, thỉnh thoảng lại có một vài phụ huynh học sinh đến hỏi vì sao chưa bán hồ sơ tuyển sinh tiếng Pháp, nhà trường có trục trặc gì không? Có khi vài ba phụ huynh tụ tập nhau lên hỏi ban giám hiệu thì ban bảo vệ không cho vào vì lý do ban giám hiệu họp. Nhìn bảng tin của trường, chúng tôi không thấy dán thông báo tuyển sinh, không thấy ai bán đơn tuyển sinh.

 

Khi chúng tôi đến Trường tiểu học Bình Minh, cổng trường đóng kín. Quan sát, chúng tôi cũng không thấy dán thông báo; cũng không thấy có phụ huynh nào đến hỏi về việc tuyển sinh lớp tiếng Pháp. Riêng với trường tiểu học Quang Trung, năm học 2008-2009 không tuyển sinh lớp tiếng Pháp. Nhưng nếu thừa nhận việc này, hóa ra trường làm sai quy định của Sở GD&ĐT Hà Nội.

 

Trường tiểu học Quang Trung. (Ảnh: C.H)

 

Để hợp lý hóa việc này, lý giải vì sao năm học 2008-2009 trường không tuyển sinh lớp tiếng Pháp, Ban giám hiệu Trường tiểu học Quang Trung đưa ra lý do rằng do lượng học sinh đăng ký quá ít, không đủ tổ chức lớp học. Thực tế, năm học 2008- 2009 Trường Quang Trung đã đóng cửa tuyển sinh, không dán thông báo tuyển sinh cũng như ngừng bán đơn khi chưa hết hạn. Và cũng do Trường tiểu học Quang Trung không tuyển sinh mà năm học 2008- 2009, số lượng hồ sơ tiếng Pháp ở trường Trưng Trắc đã lên tới 70- 80 đơn, trường Nam Thành Công lên tới hơn 200 đơn đăng ký học. Vậy lượng học sinh không trúng tuyển theo chỉ tiêu sẽ đi đâu? Số phận của các thầy cô giáo tiếng Pháp không có lớp để dạy có ảnh hưởng gì không?

 

Vừa qua, chúng tôi đã cố gắng liên lạc với cô Hiệu trưởng Trường tiểu học Quang Trung nhưng ngay cả trong ngày 1/6 là ngày tuyển sinh lớp tiếng Pháp thì máy của cô vẫn “ngoài vùng phủ sóng”. Khi liên lạc được với một hiệu phó của trường, thì được giải thích rằng: “Không phải là Trường Quang Trung không tuyển sinh mà do chưa thống nhất được địa điểm học. Chúng tôi sẽ hỏi ý kiến Sở GD&ĐT về việc thống nhất địa điểm học, xong mới có thể tuyển sinh được”. Đây là lời giải thích mà một số phụ huynh ở năm học trước đã được nghe. Nhiều phụ huynh lo sợ rằng, Trường Quang Trung lại theo bài cũ, đóng cửa tuyển sinh và đương nhiên tìm được lý do xác đáng để lại không mở lớp tiếng Pháp.

 

Trước nhu cầu của phụ huynh đến trường ngày một đông để hỏi về việc tuyển sinh lớp tiếng Pháp, gần đây, Trường tiểu học Quang Trung đã có bán đơn tuyển sinh nhưng bán nhỏ giọt và ai đến mua đơn cũng được hướng dẫn lên gặp ban giám hiệu để nghe ban giám hiệu trần tình về những khó khăn khi các con vào học các lớp tiếng Pháp. Một trong những khó khăn là địa điểm học. Nếu vào học lớp tiếng Pháp, học sinh phải chấp nhận học riêng lẻ ở một gian phòng bên phố Trần Quốc Toản nằm trên tầng 2, phía dưới là cửa hàng cắt tóc gội đầu, sinh hoạt rất bất tiện và nguy hiểm. Việc vì thiếu chỗ học mà buộc lớp Pháp phải tách khỏi môi trường giáo dục trong khuôn viên của một trường học như thế không đáp ứng được tiêu chuẩn cho một lớp song ngữ. Đứng trước những khó khăn như vậy, có phụ huynh nào còn dũng cảm tiếp tục khát vọng cho con được theo học lớp song ngữ ở Trường Quang Trung?!

 

 

Rõ ràng, khi mà nhà trường không tuyển sinh tiếng Pháp, giáo viên dạy môn ngoại ngữ này sẽ đứng trước nguy cơ mất việc vì không có học sinh để dạy. Chúng tôi đã liên lạc với một số cô giáo dạy tiếng Pháp của các trường tiểu học trên địa bàn Hà Nội và được biết rằng, các cô hiện rất hoang mang và buồn. Việc nhà trường không tuyển sinh, không có học sinh để dạy, buộc giáo viên tiếng Pháp phải chuyển đi chỗ khác làm việc. Thậm chí các cô đứng trước nguy cơ mất việc làm và phải chuyển sang làm nghề khác vì không biết chuyển đi đâu. Các trường khác thì giáo viên tiếng Pháp đã có đủ, nhà trường không có nhu cầu tuyển giáo viên thêm. 

 

Đã có rất nhiều luồng thông tin đưa ra giải thích cho vấn đề này, trong đó không thể cho rằng nguyên nhân do thiếu nhu cầu hay do chất lượng giảng dạy tiếng Pháp. Dư luận cho rằng, lý do một số trường không mở lớp tiếng Pháp là vì học sinh tuyển sinh vào lớp Pháp không bị quy định bắt buộc phải có hộ khẩu đúng tuyến trên địa bàn. Học sinh có hộ khẩu bất kỳ ở nơi đâu, nếu có nhu cầu thi tuyển vào lớp tiếng Pháp thì đều được Bộ GD&ĐT cho phép.

 

Vì vậy, mở một lớp tiếng Pháp thì nhà trường sẽ mất đi một lớp trái tuyến. Đây cũng là một lý do trong vô số những lý do khác dẫn đến việc ban giám hiệu nhà trường không muốn tuyển sinh lớp tiếng Pháp. Thắc mắc này đã được một số phụ huynh học sinh đem hỏi Sở GD&ĐT Hà Nội và họ được hứa sẽ nhận được câu trả lời trong thời gian sớm nhất có thể. Tất nhiên, thời gian quy định nộp hồ sơ tuyển sinh, việc chọn trường của các em, các bậc phụ huynh học sinh thì không chờ đợi ai cả.